Các nhà khoa học từ Đại học Trung văn Hồng Kông và nhiều viện nghiên cứu khác đã phân tích dữ liệu của 11.914 người trưởng thành Trung Quốc và đưa ra kết luận: Khi con người chịu ảnh hưởng của các cảm xúc tiêu cực như phiền muộn, lo âu, u sầu, quá trình lão hóa sinh học sẽ tăng nhanh tương đương với 1,65 năm tuổi. Ngoài ra, cảm giác không hạnh phúc có thể làm giảm tuổi thọ 0,35 năm, còn khó ngủ thì làm giảm 0,44 năm tuổi thọ.
Điều này cho thấy, trạng thái tinh thần tốt hay xấu ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống của một người.
Điều này đúng như danh y Trương Cảnh Nhạc thời Minh từng nói: "Người giỏi dưỡng sinh ắt sẽ quý trọng tinh khí; tinh đầy thì khí vượng, khí vượng thì thần đầy đủ, thần đầy đủ thì thân thể khỏe mạnh, thân thể khỏe mạnh thì ít bệnh tật."
Trong thời đại ai cũng theo đuổi việc dưỡng sinh, thì phương pháp dưỡng sinh cao minh nhất xưa nay không nằm ở chăm sóc bên ngoài, mà là nuôi dưỡng từ bên trong.
01
Sau khi nổi tiếng, nhà văn Mỹ Ernest Hemingway đã đạt được tự do tài chính nhờ nhuận bút dồi dào. Bình thường ông rất chú trọng đến chất lượng cuộc sống: kiên trì rèn luyện thể chất, tận hưởng ẩm thực, và mỗi khi có thời gian rảnh lại bắt đầu những chuyến du lịch vòng quanh thế giới.
Khi sáng tác tác phẩm "Ông già và biển cả" ở Cuba, để nâng cao chất lượng giấc ngủ, ông còn chi một khoản lớn để nghiên cứu và phát triển một thương hiệu đồ dùng giường ngủ.
Tuy nhiên, những nỗ lực ấy vẫn không thể cải thiện được tình trạng sức khỏe ngày càng sa sút của ông. Bởi Hemingway, người luôn tự hào về tinh thần thép và hình tượng "người đàn ông cứng rắn", lại có yêu cầu vô cùng khắt khe với chính mình.
Ông kỳ vọng mỗi tác phẩm viết ra đều phải là kiệt tác, nhưng theo tuổi tác tăng dần, ông rõ ràng cảm nhận được khả năng sáng tác của mình đang suy giảm. Vì thế, Hemingway rơi vào vòng xoáy lo lắng không hồi kết. Ông sợ tác phẩm không đạt chuẩn, sợ mất đi vị thế trên văn đàn, sợ những sáng tác mới sẽ khiến độc giả và nhà xuất bản thất vọng. Cảm giác lo lắng và tuyệt vọng vì không thể viết ra như ý ngày càng giày vò thân thể và tinh thần ông.
Cuối cùng, dưới sự tấn công dữ dội của chứng trầm cảm nặng, Hemingway đã tự sát bằng súng ở tuổi 61.
Quả đúng là: lao lực quá mức sẽ sinh bệnh, lo âu tích tụ sẽ hóa thành họa. Chúng ta thường nghĩ chỉ có lao động thể chất mới làm tổn hao con người, nhưng thực tế không phải vậy.
Kiệt sức tinh thần mới là dạng mệt mỏi lớn nhất. Khi bạn thường xuyên lo lắng không yên, tinh thần luôn ở trạng thái căng thẳng, thì sẽ vô thức rút cạn năng lượng của cơ thể, khiến bạn sống trong sự mệt mỏi cùng cực.
Tôi chợt nhớ đến một câu chuyện vừa thấy trên mạng xã hội vài ngày trước: Một người phụ nữ đến từ một gia đình trung lưu ở Hồng Kông bất ngờ bị chẩn đoán mắc bệnh phổi. Người phụ nữ này có cuộc sống gia đình hạnh phúc, điều kiện kinh tế khá giả, không phải lo lắng chuyện cơm áo gạo tiền - lý ra không nên có phiền muộn gì lớn. Thế nhưng cô thường xuyên thể hiện vẻ u sầu, không vui. Sau khi phát bệnh, gia đình rất lo lắng cho sức khỏe của cô, đã sắp xếp phòng chăm sóc đặc biệt và mời bác sĩ tâm lý đến điều trị kết hợp.
Thông qua trị liệu thôi miên, bác sĩ mới phát hiện ra trong lòng người phụ nữ này vẫn luôn mang một nỗi niềm không thể nói ra.
Hóa ra, sau khi kết hôn, cô sống cùng bố mẹ chồng. Tuy bố mẹ chồng đối xử tốt, nhưng cô vẫn mong có không gian sống riêng tư của mình.
Khi nói với chồng vài lần về mong muốn đó nhưng bị từ chối, cô đã chọn cách kìm nén mọi bất mãn trong lòng. Không nói ra không có nghĩa là không nghĩ đến. Kể từ đó, năng lượng tiêu cực trong lòng cô cứ tích tụ dần, ngày này qua ngày khác bào mòn sức sống và tinh thần. Đến cuối cùng, cơ thể kiệt quệ, bệnh tật kéo đến.
Con người không bao giờ vô cớ mà sinh bệnh.
Những căn bệnh thể hiện ra bên ngoài thường là hậu quả của việc nội tâm bị tấn công bởi cảm xúc tiêu cực trong thời gian dài. Những người có thói quen suy nghĩ quá mức chẳng khác nào cây nến luôn cố gắng tự cháy sáng hết mình - sớm muộn gì cũng đến lúc dầu cạn, đèn tắt.
02
"Luật hấp dẫn" nói với chúng ta: bạn tin vào điều gì, bạn sẽ thu hút điều đó. Áp dụng nguyên lý này vào việc quản lý sức khỏe cũng tương tự như vậy. Việc gì cũng giữ trong lòng, suy nghĩ đi nghĩ lại chỉ khiến người ta ngày càng sống trong u uất, bệnh tật tinh thần phát sinh. Muốn giữ cơ thể khỏe mạnh, trước hết phải giữ tâm trí tích cực, ít đắm chìm trong lo nghĩ, nhiều hành động để giải quyết vấn đề.
Louise Hay thời thơ ấu từng bị cha dượng ngược đãi và bị hàng xóm xâm hại, trưởng thành thì hôn nhân kết thúc bằng sự phản bội của chồng.
Cuộc sống đầy truân chuyên từng khiến bà tổn thương sâu sắc, sống trong tâm trạng giận dữ và bất mãn không thoát ra được. Cho đến khi bà được chẩn đoán mắc ung thư. Nhìn vào giấy chẩn đoán y tế trên tay, bà chợt nhận ra rằng tiếp tục sống với oán giận chỉ làm hủy hoại chính mình.
Từ đó, bà quyết tâm không tự thương hại bản thân nữa, hết mình bước vào con đường nghiên cứu tâm lý học và tự chữa lành. Sau khi thoát khỏi vũng bùn cảm xúc tiêu cực, cuộc đời bà cũng từ đó dần vượt qua giai đoạn khó khăn, đón nhận cơ hội mới.
Bà không chỉ chữa khỏi ung thư, sống khỏe mạnh đến 91 tuổi, mà còn nhờ sự hiểu biết sâu sắc về tâm lý học trở thành một huấn luyện viên tinh thần nổi tiếng ở Mỹ. Suy nghĩ quá nhiều sẽ khiến tinh thần mệt mỏi, niềm tin phân tán. Cuộc đời thăng trầm không đoán trước được, suy nghĩ quá nhiều vừa không có ích lại chỉ tổ làm tổn thương tâm thần.
Biết xem nhẹ những chuyện không như ý, có trí tuệ trong việc ngừng oán giận và bớt suy nghĩ, mới có được phúc báo về thể chất và tinh thần khỏe mạnh.
Nữ tài tử thời Dân quốc Trương Duẫn Hòa là đứa trẻ sinh non, từ nhỏ sức khỏe yếu, đến 35 tuổi còn bị bệnh tim nặng. Lúc đó bác sĩ cho biết tình trạng nguy kịch, dự đoán tuổi thọ không quá 15 năm. Nếu là người khác, nghe chẩn đoán nghiệt ngã như vậy có thể cảm thấy khó chấp nhận, nhưng Trương Duẫn Hòa lại rất bình thản.
Điều duy nhất bà thay đổi là lập cho mình "Ba Không" nguyên tắc: Không tự trách mình vì lỗi của người khác; Không vì lỗi của mình mà làm tổn thương người khác; Không tự phạt mình vì lỗi của bản thân.
Nửa đời sau, ngoài căn bệnh nặng, bà còn trải qua nhiều khó khăn như con gái mất sớm, con trai bị trúng đạn, chạy loạn trong thời loạn lạc. Nhưng dù xảy ra chuyện gì, bà vẫn kiên trì giữ nguyên tắc ba điều đó trong cách đối nhân xử thế.
Cuối cùng, Trương Duẫn Hòa đã phá vỡ lời tiên đoán, sống đến 93 tuổi.
Càng khi cảm thấy cuộc sống không như ý, càng phải học cách từ bỏ những phiền muộn và ý niệm lộn xộn, tránh xa sự đấu tranh nội tâm. Nghĩ nhiều dễ giảm tuổi thọ, ít suy nghĩ nuôi dưỡng tinh thần. Khi tâm khí đầy đủ, cơ thể khỏe mạnh, trạng thái tốt, nhiều việc sẽ tự nhiên trở nên thuận lợi hơn.
03
Hiện nay, để đáp ứng nhu cầu dưỡng sinh của mọi người, đủ kiểu phương pháp chăm sóc sức khỏe xuất hiện khắp nơi.
Thế nhưng, rất nhiều người lao vào những "bí quyết dưỡng sinh" đó, tiêu tốn không ít tiền bạc, lãng phí rất nhiều thời gian, cuối cùng lại không thấy hiệu quả.
Nguyên nhân nằm ở chỗ: nội tâm bạn luôn bị các yếu tố bên ngoài chi phối và tiêu hao.
Nếu một người thiếu ý thức quản lý năng lượng sống, thì mọi hình thức dưỡng sinh bề ngoài đều chỉ là công cốc.
Bạch Cư Dị từng viết trong thơ: "Tự tĩnh tâm mình thì sống lâu, không cầu vật ngoài thì dưỡng được tinh thần." Quá trình dưỡng thân, nhìn thì phức tạp, nhưng cốt lõi chỉ gói gọn trong bốn chữ: tinh thần thanh thản.
Trên mạng có một tài khoản mạng xã hội chuyên quay lại sinh hoạt thường ngày của một cụ bà 90 tuổi. Bà sống ở vùng quê, mỗi ngày dậy sớm làm việc nhà, cả ngày làm không ít việc, nhưng lúc nào cũng tràn đầy sức sống.
Nhiều người tò mò về bí quyết sống khỏe mạnh của bà khi tuổi đã cao. Thực ra quan sát kỹ sẽ thấy, tuy bà lao động chân tay, nhưng về tinh thần lại luôn biết tiết chế và bảo tồn nguyên khí.
Tỉnh dậy thì vui vẻ làm việc, mệt thì an tâm ngủ nghỉ; không nghĩ nhiều, không nói nhiều, không lo nhiều – con người cứ thế mà khỏe mạnh sống lâu.
Điều này đúng như những gì viết trong sách "Tố Vấn": "Chí nhàn mà ít dục, lòng an không sợ, thân lao mà không mệt, khí thuận mà lưu thông; ai cũng làm theo điều mình muốn, ai cũng được như ý."
Dù là thuốc bổ cao cấp đến đâu, hay kỹ thuật bồi bổ phức tạp đến mức nào, cũng không bằng một tâm hồn thanh thản và đầy đủ.
Người thực sự giỏi dưỡng sinh, đều là những người rất biết quý trọng và tiết kiệm năng lượng tinh thần của chính mình.
Danh sư quốc học người Trung Quốc, Nam Hoài Cẩn khi còn trẻ thân thể yếu ớt, từng bị người khác trêu chọc là "cái xác bệnh tật", nhưng sau lại sống thọ tới 95 tuổi, mắt tai vẫn minh mẫn.
Khi nói về bí quyết dưỡng sinh, ông chia sẻ rằng mình chưa từng cố tình theo đuổi việc dưỡng sinh.
Trong mắt ông, càng lo chăm sóc cơ thể, càng cưỡng cầu trường thọ, thì càng phản tác dụng. Ngược lại, nếu tu tâm an thần, hạ cái tôi xuống, sống nhẹ nhàng, để thân thể hòa vào tự nhiên, mới chính là gốc rễ của việc kéo dài tuổi thọ.
"Chiếm hữu cũng chính là bị chiếm hữu." Tham nhiều một phần, tính toán thêm một chút, đều sẽ tiêu hao tâm lực nhiều hơn một phần – được thì ít mà mất thì nhiều.
Cách sống tỉnh táo là rèn cho mình sự điềm đạm, thư thái, tự nhiên. Khi tâm không vướng bận, làm được việc dùng vạn vật cho mình mà không vì mình mà cưỡng cầu, ấy chính là lúc bạn đạt đến cảnh giới tối cao của dưỡng sinh.
04
Tâm mệt thì trăm bệnh sinh, tâm tĩnh thì muôn tà lui. Tâm lực là cội nguồn của sự sống, cũng là tài sản hữu hạn nhất của một con người, nó không chịu nổi sự phung phí.
Khi không nghĩ thông suốt, hãy nhớ nhắc nhở bản thân: không có người hay việc nào xứng đáng để bạn tiêu hao năng lượng quý báu của mình.
Ít oán trách, nhiều niềm vui, đó mới là sự thành toàn và đối đãi tốt nhất với chính mình.
