ATM “ế khách” , giao dịch số bùng nổ
Theo ghi nhận của phóng viên Thời báo Ngân hàng, chiều 10/2 (tức 23 tháng Chạp), nhiều điểm đặt ATM trên địa bàn Hà Nội khá vắng vẻ. Cảnh người dân xếp hàng chờ rút tiền mặt - hình ảnh từng lặp lại vào mỗi dịp cận Tết cách đây vài năm hầu như không còn. Số liệu của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho thấy, trong năm 2025 giao dịch qua ATM giảm 17,3% về số lượng và giảm 6,02% về giá trị so với năm 2024 phản ánh xu hướng sử dụng tiền mặt đang thu hẹp.
Trong khi đó, thanh toán không dùng tiền mặt lại tăng trưởng rất mạnh mẽ. Năm 2025, tổng giá trị thanh toán gấp khoảng 28 lần GDP. So với năm 2024, số lượng giao dịch thanh thanh toán không dùng tiền mặt tăng 42,21% và giá trị tăng 22,65%. Riêng giao dịch qua Internet tăng 53,95% về số lượng và 35,75% về giá trị; giao dịch qua điện thoại di động tăng lần lượt 36,62% và 20,07%. Đáng chú ý, thanh toán bằng mã QR bứt phá mạnh nhất, với mức tăng 50,94% về số lượng và 124,06% về giá trị.
Ông Nguyễn Hoàng Long - Phó Tổng Giám đốc CTCP Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS) cho biết, trong vòng 5 năm gần đây (2020-2025), lượng rút tiền mặt tại ATM qua hệ thống NAPAS đã giảm hơn một nửa, chỉ còn khoảng 40 - 45% so với năm 2020, với tốc độ giảm ngày càng nhanh qua từng năm. Ngược lại, số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt qua NAPAS tăng hơn 11 lần bao gồm chuyển khoản, thanh toán thẻ và chi tiêu trực tuyến; cả số lượng và giá trị giao dịch đều tăng mạnh. Hiện nay trung bình mỗi ngày có trên 40 triệu giao dịch được xử lý qua hệ thống NAPAS, với giá trị giao dịch khoảng hơn 200 nghìn tỷ đồng, tương đương gần 9 tỷ USD/ngày.
Đáng chú ý, trong dịp Tết, lưu lượng giao dịch thanh toán số chỉ tăng khoảng 30 - 40% so với ngày thường, thấp hơn rất nhiều so với mức tăng gấp nhiều lần của nhu cầu rút tiền mặt trước đây. Điều này cho thấy quá trình chuyển đổi số đang diễn ra thực chất, liên tục trong đời sống hằng ngày.
B ảo đảm thanh toán thông suốt , an toàn, tiện lợi dịp Tết
Dịp Tết Nguyên đán luôn là giai đoạn nhu cầu rút tiền, chuyển tiền, thanh toán mua sắm, chi trả lương, thưởng và an sinh xã hội tăng cao đặt ra yêu cầu lớn đối với toàn hệ thống ngân hàng trong việc bảo đảm vận hành an toàn, ổn định và thông suốt. Trong bối cảnh đó, việc nâng cao nhận thức sử dụng tiền văn minh, tiết kiệm và thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành Ngân hàng mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.
Theo ông Nguyễn Quốc Huy - Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Khu vực 1, ngành Ngân hàng trên địa bàn đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp vừa đáp ứng nhu cầu thanh toán cao điểm dịp Tết, vừa thúc đẩy mạnh mẽ thanh toán không dùng tiền mặt gắn với bảo đảm an toàn, an ninh hệ thống.
Hạ tầng thanh toán không dùng tiền mặt tiếp tục được đầu tư, mở rộng; đến cuối năm 2025, số lượng thiết bị POS đạt gần 400.000, trong khi số máy ATM giảm dần, phản ánh xu hướng thanh toán số ngày càng phổ biến. Thanh toán điện tử, chuyển khoản, mã QR hiện đã được sử dụng rộng rãi từ chợ truyền thống, dịch vụ nhỏ lẻ đến chi trả lương hưu, trợ cấp an sinh xã hội, giúp giảm chi phí xã hội, minh bạch dòng tiền và hạn chế rủi ro liên quan đến tiền mặt.
Ở cấp độ tổ chức tín dụng, các ngân hàng thương mại cũng chủ động chuẩn bị nguồn lực từ sớm. Ông Trần Hoài Nam, Giám đốc Trung tâm Ngân hàng số TPBank cho biết, khoảng 99,5% giao dịch của TPBank hiện được thực hiện qua kênh số. Ngân hàng đã chuẩn bị đầy đủ hạ tầng công nghệ, nhân sự và phương án giám sát bảo đảm thanh toán an toàn, thông suốt trong dịp Tết Nguyên đán luôn được đặt lên hàng đầu.
Cùng với sự chủ động của các TCTD, về phía cơ quan điều hành, ông Nguyễn Quốc Huy cho biết, NHNN Khu vực 1 sẽ tiếp tục chỉ đạo các tổ chức tín dụng bảo đảm cung ứng tiền mặt hợp lý, đồng thời đẩy mạnh truyền thông, phối hợp với các sở, ngành nhất là Sở Văn hóa khuyến khích sử dụng mã QR tại các cơ sở tín ngưỡng, lễ hội. Qua đó, từng bước hình thành thói quen sử dụng tiền mặt văn minh, thanh toán an toàn, hiện đại, góp phần thúc đẩy kinh tế số, xã hội số và bảo đảm thuận tiện cho người dân.
Những giải pháp đồng bộ này cho thấy sự chủ động của ngành Ngân hàng trong bảo đảm hoạt động thanh toán an toàn, thông suốt, góp phần để người dân, doanh nghiệp yên tâm giao dịch và đón Tết thuận lợi, an toàn, văn minh.
