Cuộc xung đột tại Trung Đông, đặc biệt liên quan đến Iran, đang tạo ra những tác động lan tỏa mạnh mẽ lên thị trường hàng hóa toàn cầu. Không chỉ dầu mỏ, một loạt nguyên liệu ít được chú ý như vonfram, lưu huỳnh và heli cũng đang tăng giá đột biến, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng trong nhiều ngành công nghiệp then chốt, đặc biệt là sản xuất chất bán dẫn.
Ba nguyên liệu này đóng vai trò thiết yếu trong sản xuất công nghệ cao. Vonfram – kim loại có độ cứng gần tương đương kim cương – được sử dụng trong các kết nối điện của chip bán dẫn. Axit sulfuric, sản phẩm từ lưu huỳnh, là hóa chất quan trọng để làm sạch tấm wafer. Trong khi đó, khí heli giúp ổn định môi trường sản xuất, ngăn chặn các phản ứng hóa học không mong muốn.
Diễn biến giá gần đây cho thấy mức tăng mạnh chưa từng có. Giá vonfram đã vượt mốc 3.000 USD/MTU vào cuối tháng 3, tăng hơn 50% chỉ trong một tháng và gấp hơn 3 lần so với cuối năm ngoái. Nhu cầu đối với kim loại này, đặc biệt trong lĩnh vực quốc phòng, được ghi nhận ở mức rất cao, trong khi nguồn cung ngày càng hạn chế. Theo công bố của Cục Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), Việt Nam hiện sở hữu trữ lượng vonfram lớn thứ 3 thế giới, chỉ sau Trung Quốc và Nga.
Với lưu huỳnh, giá axit sulfuric tại một số khu vực châu Phi đã tăng ít nhất 30% so với trước khi xung đột nổ ra và vẫn tiếp tục tăng. Tại Trung Quốc, giá lưu huỳnh nhập khẩu cũng tăng khoảng 13% kể từ đầu tháng 3, lên mức hơn 621 USD/tấn. Các chuyên gia cảnh báo, nếu tình trạng gián đoạn vận chuyển qua Trung Đông kéo dài từ 2-3 tháng, thị trường có thể đối mặt với cú sốc nguồn cung nghiêm trọng.
Các nhà phân tích của S&P cho biết khoảng 56% lượng lưu huỳnh nhập khẩu của Trung Quốc đến từ Trung Đông vào năm 2025.
Giá lưu huỳnh thế giới tăng dựng đứng.
“Ngay cả trước khi xung đột ở Trung Đông nổ ra, giá lưu huỳnh đã tăng mạnh do thị trường khan hiếm. Với giá lưu huỳnh hiện đang ở mức cao kỷ lục mới, tình trạng ‘siêu khan hiếm’ mặt hàng khá ít được biết đến này cần được xem xét kỹ hơn”, các nhà phân tích của HSBC cho biết trong một báo cáo.
Trong khi đó, giá khí heli – nguyên liệu vốn đã khan hiếm – đã tăng gần gấp đôi kể từ khi chiến sự bùng phát. Nguyên nhân đến từ việc một trung tâm sản xuất lớn tại Qatar, chiếm khoảng 1/3 nguồn cung toàn cầu, bị ảnh hưởng bởi các cuộc tấn công, khiến hoạt động sản xuất bị gián đoạn.
Tình trạng này càng trở nên nghiêm trọng khi eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển chiến lược của dầu mỏ và hóa chất – bị siết chặt kiểm soát. Những hạn chế tại khu vực này đã khiến một số thị trường chuyển từ dư cung sang thiếu hụt chỉ trong thời gian ngắn.
Bên cạnh yếu tố địa chính trị, chính sách của Trung Quốc cũng góp phần làm căng thẳng thêm nguồn cung. Bắc Kinh đã bắt đầu siết chặt kiểm soát xuất khẩu vonfram từ hơn một năm trước và tiếp tục hạn chế axit sulfuric. Đồng thời, nước này tăng mạnh nhập khẩu heli, với mức tăng 15,7% trong năm 2025, sau khi đã tăng gần 65% trong năm trước đó.
Theo đánh giá của Goldman Sachs, dù chuỗi cung ứng của Trung Quốc được xem là tương đối bền vững, rủi ro gián đoạn đối với các nguyên liệu đầu vào vẫn cao hơn dự kiến. Điều này đặc biệt đáng lo ngại trong bối cảnh các ngành công nghiệp công nghệ cao và quốc phòng phụ thuộc lớn vào những vật liệu này.
Giới phân tích nhận định, cuộc khủng hoảng hiện tại là một cú sốc mới đối với chuỗi cung ứng toàn cầu, sau những gián đoạn từng xảy ra do đại dịch Covid-19 và xung đột Nga – Ukraine. Xu hướng tích trữ và đa dạng hóa nguồn cung đang được các quốc gia và doanh nghiệp đẩy mạnh, trong khi quyền kiểm soát nguồn nguyên liệu ngày càng trở thành yếu tố chiến lược.
Tuy nhiên, một thách thức lớn là thị trường của các nguyên liệu này thiếu minh bạch về giá, khiến quy mô thực sự của tình trạng thiếu hụt có thể nghiêm trọng hơn những gì đang được ghi nhận.
Theo CNBC
if (pageSettings.allow3rd) admicroAD.unit.push(function () { admicroAD.show('admzonek1fs4xky') });
