Khởi nghiệp là sẵn sàng bước những lĩnh vực chưa có người đi trước

Giữa bến Bạch Đằng một đêm cuối năm 2022, hàng trăm thiết bị bay không người lái (drone) đồng loạt cất cánh, tạo thành những hình ảnh khổng lồ trên nền trời TP.HCM. Đó là một trong hàng chục chương trình drone show mà doanh nghiệp của Trần Anh Khôi tham gia thực hiện trong những năm gần đây.

Ở tuổi 30, Khôi không còn nói nhiều về thành công mà thường nhắc đến hai chữ "thử nghiệm". Bởi theo anh, điều tạo nên khác biệt của một người khởi nghiệp nằm ở việc họ có sẵn sàng bước vào những lĩnh vực chưa ai đi trước hay không.

ẢNH: NVCC

Bước khỏi vùng an toàn

Con đường đến với công nghệ của Trần Anh Khôi không giống số đông. Sau khi học hết lớp 9, anh theo học hệ trung cấp chuyên nghiệp rồi liên thông lên đại học. Nhờ lựa chọn này, Khôi tốt nghiệp và đi làm sớm hơn nhiều bạn bè cùng trang lứa. Khi nhiều người sinh năm 1996 vẫn còn là sinh viên năm nhất đại học, anh đã trở thành kỹ sư phần mềm tại Misfit - công ty công nghệ nổi tiếng do doanh nhân Lê Diệp Kiều Trang đồng sáng lập; sau đó được Fossil, tập đoàn đồng hồ hàng đầu của Mỹ, mua lại.

Thời điểm đó, mức lương 18 triệu đồng mỗi tháng là con số đáng mơ ước đối với một chàng trai mới 19 tuổi và thậm chí còn chưa có bằng đại học. Nhìn từ bên ngoài, đó là công việc mà nhiều người trẻ sẵn sàng đánh đổi để có được. Thế nhưng chính môi trường làm việc quốc tế ấy lại gieo vào Khôi những suy nghĩ đầu tiên về khởi nghiệp. Trong thời gian tham gia phát triển các thiết bị đeo thông minh cho Fossil, anh có cơ hội làm việc trực tiếp với đội ngũ kỹ sư Google. Điều khiến Khôi ấn tượng không chỉ là trình độ công nghệ mà còn là cách những tập đoàn lớn xây dựng sản phẩm. "Tôi nhớ nhất là mức độ chi tiết của họ. Một chiếc đồng hồ thông minh muốn bán ra thị trường phải trải qua vô số bài kiểm thử. Chỉ riêng thời lượng pin đã có hàng chục tiêu chuẩn khác nhau. Mỗi người phụ trách một khâu rất nhỏ nhưng tất cả đều phải đạt đến độ chính xác gần như tuyệt đối", Khôi kể.

ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH

Những trải nghiệm ấy giúp Khôi hiểu thế nào là tư duy sản phẩm và cách vận hành của các doanh nghiệp công nghệ toàn cầu. Thế nhưng cơ duyên thực sự với khởi nghiệp lại đến từ một cuộc thi. Năm 2017, một người đồng nghiệp cũ rủ anh tham gia Startup Wheel. Ban đầu, Khôi chỉ xem đây là một hoạt động trải nghiệm. Anh đi thi cho biết, để học hỏi và mở rộng góc nhìn. Dự án năm đó không đoạt giải nhưng chính những buổi huấn luyện kéo dài nhiều tuần đã khiến anh bị cuốn hút bởi thế giới khởi nghiệp. "Tôi nhận ra việc xây dựng một doanh nghiệp thú vị hơn rất nhiều so với việc chỉ làm kỹ sư", Khôi nhớ lại. Một năm sau, anh quyết định nghỉ việc.

Đi tìm những thị trường mà người khác chưa nhìn thấy

Nhìn lại hành trình 7 năm qua, có thể thấy một điểm chung trong hầu hết các quyết định của Trần Anh Khôi, anh luôn chọn những con đường ít người đi. Khi thành lập Hitek Group năm 2018, ngành gia công phần mềm tại Việt Nam đang phát triển mạnh. Anh xây dựng doanh nghiệp theo mô hình gia công phần mềm (software outsourcing), chuyên thiết kế và phát triển các hệ thống công nghệ theo yêu cầu cho doanh nghiệp nước ngoài. Từ những ứng dụng gọi xe, hệ thống quản trị doanh nghiệp cho đến các phần mềm chuyên biệt trong lĩnh vực y tế, phần lớn sản phẩm của Hitek được phát triển cho thị trường Hàn Quốc, nơi hiện đóng góp khoảng 80 - 90% doanh thu của công ty.

ẢNH: NVCC

Những ngày đầu tiên gần như không có khách hàng. Khôi gửi email giới thiệu doanh nghiệp đến hàng loạt công ty tại Singapore, Đài Loan, Hồng Kông, Nhật Bản và Hàn Quốc. Suốt nhiều tháng, gần như không có phản hồi nào đáng kể. Để duy trì hoạt động, anh quay lại trường đại học, tìm những sinh viên giỏi trong các câu lạc bộ lập trình rồi nhận những dự án nhỏ trị giá vài triệu đồng để cùng thực hiện. "Có thời điểm doanh thu chỉ vài chục triệu đồng một tháng, chỉ đủ để duy trì một nhóm rất nhỏ chứ chưa thể gọi là doanh nghiệp", anh kể.

ẢNH: NVCC

Bước ngoặt chỉ đến khi một khách hàng Hàn Quốc đồng ý hợp tác. Từ một dự án nhỏ, rồi đến nhiều dự án khác, Hitek Group dần xây dựng được vị thế riêng trong lĩnh vực phát triển phần mềm theo yêu cầu. Đến nay, khoảng 80 - 90% doanh thu của doanh nghiệp vẫn đến từ thị trường này. Thành công đó không xuất phát từ việc làm tốt hơn tất cả đối thủ, mà từ việc nhìn thấy cơ hội ở nơi chưa nhiều người chú ý. "Tôi luôn thích những thị trường ngách hơn là lao vào những thị trường đã quá đông người cạnh tranh", anh nói. Đó cũng chính là triết lý đặt nền móng cho Hitek Group. Ngay từ đầu, anh đã định vị doanh nghiệp theo hướng chỉ tập trung vào những công nghệ mới hoặc những lĩnh vực có hàm lượng công nghệ cao.

Tên gọi Hitek cũng ra đời từ suy nghĩ đó. Trong một khóa học về lập trình drone trên mạng, Khôi xem được video giới thiệu những màn trình diễn bằng thiết bị bay không người lái tại Trung Quốc. Thời điểm đó, drone show vẫn còn là khái niệm rất mới tại Việt Nam. Trong khi nhiều người nhìn thấy một chương trình biểu diễn ánh sáng, Khôi lại nhìn thấy một khoảng trống. Anh bắt đầu nghiên cứu công nghệ, mô hình vận hành và khả năng triển khai tại Việt Nam. Sau nhiều tháng tìm hiểu, Hyron ra đời. Đó là quyết định khiến không ít người bất ngờ.

ẢNH: NVCC

Từ những chương trình đầu tiên chỉ vài chục thiết bị, Hyron dần phát triển lên hàng trăm rồi hàng nghìn drone. Đến nay, doanh nghiệp này đã tham gia phần lớn các chương trình drone show quy mô lớn tại Việt Nam.

Nếu giai đoạn đầu khởi nghiệp là bài toán sống sót thì những năm gần đây, Trần Anh Khôi lại đối diện một câu hỏi khác. Làm thế nào để đưa doanh nghiệp từ vài chục người lên vài trăm người, rồi hàng nghìn người? Khôi thừa nhận bản thân từng rất chủ quan trong giai đoạn thuận lợi trước dịch Covid-19. Khi thị trường công nghệ tăng trưởng nóng, doanh nghiệp có thể kiếm tiền khá dễ dàng mà không cần tối ưu quá nhiều về quản trị. Chỉ đến khi dịch Covid-19 xảy ra, nhiều dự án bị cắt giảm, doanh thu sụt giảm mạnh, anh mới nhận ra những điểm yếu trong hệ thống vận hành. Có thời điểm công ty phải cắt giảm khoảng 30% nhân sự để tồn tại.

Sau cú sốc đó, Khôi dành nhiều thời gian hơn cho việc học. Anh hoàn thành chương trình MBA và bắt đầu nhìn doanh nghiệp dưới góc độ khác. Bởi anh đã nhận ra, người có nền tảng công nghệ thường giỏi về tư duy logic và khả năng triển khai. Tuy nhiên, để đưa một doanh nghiệp phát triển lên quy mô lớn hơn, họ cần thêm tư duy chiến lược và năng lực lãnh đạo. Đó cũng là bài toán mà anh vẫn đang đi tìm lời giải.

Những người trẻ dám đi tìm câu trả lời cho những câu hỏi như vậy đang góp phần tạo nên diện mạo mới cho hệ sinh thái khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo của Việt Nam hôm nay.

//Chèn ads giữa bài (runinit = window.runinit || []).push(function () { //Nếu k chạy ads thì return if (typeof _chkPrLink != 'undefined' && _chkPrLink) return; var mutexAds = '<zone id="l2srqb41"></zone>'; var content = $('[data-role="content"]'); if (content.length > 0) { var childNodes = content[0].childNodes; for (i = 0; i < childNodes.length; i++) { var childNode = childNodes[i]; var isPhotoOrVideo = false; if (childNode.nodeName.toLowerCase() == 'div') { // kiem tra xem co la anh khong? var type = $(childNode).attr('class') + ''; if (type.indexOf('VCSortableInPreviewMode') >= 0) { isPhotoOrVideo = true; } } try { if ((i >= childNodes.length / 2 - 1) && (i < childNodes.length / 2) && !isPhotoOrVideo) { if (i <= childNodes.length - 3) { childNode.after(htmlToElement(mutexAds)); arfAsync.push("l2srqb41"); } break; } } catch (e) { } } } }); function htmlToElement(html) { var template = document.createElement('template'); template.innerHTML = html; return template.content.firstChild; } if (window.pageSettings && pageSettings.allow3rd && (typeof window._isAdsHidden === 'undefined' || !window._isAdsHidden)) { if (!laNuocNgoai) { (function (w, q) { w[q] = w[q] || []; w[q].push(["_mgc.load"]); })(window, "_mgq"); } } (function() { if (!(window.pageSettings && pageSettings.allow3rd && (typeof window._isAdsHidden === 'undefined' || !window._isAdsHidden))) return; if (typeof window.laNuocNgoai === 'undefined' || !window.laNuocNgoai) return; // chỉ chạy khi laNuocNgoai true var containerSelector = 'div.detail-cmain'; var root = document.querySelector(containerSelector); if (!root) return; // Thu thập figure + p (p không nằm trong figure) var figures = Array.from(root.querySelectorAll('figure')); var paragraphs = Array.from(root.querySelectorAll('p')).filter(function(p){ return !p.closest('figure'); }); var elements = figures.concat(paragraphs); // NodeList vốn đã theo DOM order => không cần sort if (!elements.length) return; var target = elements[Math.floor(elements.length / 2)]; // giữa bài if (!target || !target.parentNode) return; var newDiv = document.createElement('div'); newDiv.id = 'taboola-mid-article-widget'; target.parentNode.insertBefore(newDiv, target.nextSibling); window._taboola = window._taboola || []; window._taboola.push({ mode: 'thumbnails-4x1', container: 'taboola-mid-article-widget', placement: 'Mid Article Widget', target_type: 'mix' }); })();