Ngày 10/2 tại Hà Nội, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) đã chính thức phát động Cuộc thi Hackathon Quốc tế về Tính toán Lượng tử (QC4SG 2026).
Sự kiện đánh dấu bước đi chiến lược của Việt Nam trong việc tham gia vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu, giai đoạn "hậu trí tuệ nhân tạo".
Sự kiện do NIC phối hợp cùng Mạng lưới đổi mới sáng tạo và chuyên gia Công nghệ Lượng tử Việt Nam (VNQuantum), Viện Lượng tử Mở (OQI) và Sở Khoa học & Công nghệ tỉnh Gia Lai tổ chức.
Đây không chỉ là sân chơi công nghệ mà còn là nỗ lực cụ thể hóa Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Làn sóng công nghệ kế tiếp sau AI
Trong bối cảnh các cường quốc như Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nhật Bản và Liên minh Châu Âu đang đổ hàng tỷ USD vào cuộc đua lượng tử, giới chuyên gia nhận định đây là thời điểm then chốt để các quốc gia đang phát triển như Việt Nam nắm bắt cơ hội.
Ông Lee Eunkyu, Tùy viên Khoa học công nghệ và Thông tin truyền thông (Đại sứ quán Hàn Quốc tại Việt Nam) đặt vấn đề: "Thế giới đang cuốn vào cuộc cạnh tranh khốc liệt của AI, nhưng điều gì sẽ đến sau AI? Câu trả lời chính là công nghệ lượng tử". Ông nhấn mạnh rằng lĩnh vực này không còn là tương lai xa vời mà đã trở thành yếu tố quyết định sức mạnh công nghiệp và an ninh quốc gia.
Đồng quan điểm, các diễn giả tại sự kiện chỉ ra công nghệ lượng tử đã bước qua giai đoạn nghiên cứu hàn lâm để tiến vào giai đoạn ứng dụng thương mại hóa.
Những tập đoàn hàng đầu như IBM, Google, NVIDIA đang ráo riết xây dựng hệ sinh thái và đào tạo nhân lực để giành lợi thế dài hạn.
Dù là một lĩnh vực mới mẻ và phức tạp, Việt Nam được đánh giá có tiềm năng lớn nhờ nguồn nhân lực trẻ và nền tảng tốt về STEM (Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học).
Ông Võ Xuân Hoài, Phó Giám đốc NIC nhận định, Việt Nam đã tạo được dấu ấn quốc tế trong lĩnh vực bán dẫn và AI, minh chứng qua việc NVIDIA thiết lập trung tâm R&D về AI lớn nhất bên ngoài Hoa Kỳ. Từ bài học đó, ông Hoài cho rằng Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để phát triển ngành lượng tử.
Tuy nhiên, chiến lược của Việt Nam không phải là làm tất cả. "Chúng ta không thể làm từ đầu đến cuối cả chuỗi giá trị mà cần chọn một bộ phận phù hợp để cùng thế giới phát triển một cách tốt nhất, thay vì đầu tư dàn trải”. Chẳng hạn, bắt đầu từ những chất liệu, sợi đồng hay những cấu phần nhỏ.
Cuộc thi hackathon quốc tế QC4SG 2026 chính là bước khởi đầu cho chiến lược này, nhằm tạo dựng nền tảng kết nối giữa tài năng trẻ, cộng đồng nghiên cứu và các nhà đầu tư quốc tế.
Mục tiêu là phát hiện và ươm tạo các ý tưởng đột phá để giải quyết các bài toán thực tiễn trong y tế, tài chính, logistics và năng lượng.
Đưa lượng tử đến với đại chúng
Bà Rossy Nhung Nguyễn, Chủ tịch Mạng lưới VNQuantum cho biết, QC4SG 2026 là cuộc thi Hackathon lượng tử đầu tiên tại Việt Nam và là một phần trong chuỗi sự kiện của khu vực Đông Nam Á.
Điểm đặc biệt của cuộc thi là sự cởi mở. "Bạn không cần phải là một nhà vật lý lượng tử mới có thể tìm ra các giải pháp lượng tử", bà Rossy Nhung Nguyễn khẳng định.
Ban tổ chức cam kết đồng hành cùng thí sinh từ những kiến thức cơ bản (Quantum 101) cho đến giai đoạn tạo mẫu thử, khuyến khích mọi đối tượng có tư duy tò mò tham gia.
Sự kiện còn có sự bảo trợ của Viện Lượng tử Mở (OQI) - một sáng kiến toàn cầu nhằm đưa công nghệ này đến các quốc gia đang phát triển.
Cuộc thi nhận đăng ký từ nay đến ngày 31/3. Từ tháng 5 đến tháng 6, thí sinh được đào tạo kiến thức cốt lõi và thực hành kỹ thuật thông qua Quantum Bootcamp.
Những người vượt qua vòng đào tạo sẽ đến Quy Nhơn để lập đội và làm việc cùng các cố vấn là CEO, CTO từ các công ty lượng tử hàng đầu trong tuần lễ Hackathon Week.
Từ Paris (Pháp), PGS.TS Nguyễn Lương Quang, Viện IAS, Trưởng ban Nghiên cứu & Phát triển VNQuantum, chia sẻ: "Đây không phải là cuộc thi, đây là nơi ươm mầm cho những startup lượng tử thực thụ. Chúng tôi tập trung vào những giải pháp 'thực chiến', có khả năng ứng dụng thực tế và tạo ra tác động thay đổi cuộc chơi trong kỷ nguyên số".
Một điểm nhấn thú vị của sự kiện là vai trò đồng tổ chức của tỉnh Gia Lai. Ông Nguyễn Hữu Hà, Phó Giám đốc Sở KH&CN Gia Lai, cho biết tỉnh xác định công nghệ lượng tử là lĩnh vực tiềm năng tạo đột phá lớn trong tương lai từ tính toán, truyền thông, AI, dữ liệu cho đến nhiều ngành kinh tế xã hội khác.
Gia Lai cam kết tạo điều kiện thuận lợi về cơ chế, hạ tầng, nguồn nhân lực và môi trường thử nghiệm để thu hút các dự án nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ cao, góp phần xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo bền vững tại địa phương.
Tỉnh kỳ vọng thông qua hợp tác với NIC và VNQuantum, địa phương sẽ từng bước trở thành điểm hội tụ tri thức khoa học công nghệ trong khu vực.
Ở góc độ quốc tế, đại diện Hàn Quốc cũng bày tỏ sự tin tưởng vào khả năng hợp tác. Với chiến lược đầu tư mạnh mẽ cho các cụm lượng tử quốc gia và kế hoạch phát triển máy tính lượng tử độc lập vào năm 2028, Hàn Quốc xem Việt Nam là đối tác tiềm năng nhờ mối quan hệ kinh tế chặt chẽ.
Cuộc thi QC4SG 2026 được kỳ vọng sẽ là "cú hích" để Việt Nam không chỉ bắt kịp xu hướng mà còn tham gia sâu hơn vào bản đồ công nghệ lượng tử thế giới, góp phần kiến tạo tương lai đổi mới sáng tạo bền vững.
