Đầu tháng 10, Tổng thống Recep Tayyip Erdogan tuyên bố Thổ Nhĩ Kỳ đã phát hiện mỏ khoáng sản lớn hàng đầu thế giới với trữ lượng ước tính khoảng 694 triệu tấn tại thành phố Eskişehir. Thổ Nhĩ Kỳ đồng thời bác bỏ những thông tin cho rằng khu mỏ chiến lược này sẽ bị chuyển giao cho nước ngoài.
Phát biểu tại Phủ Tổng thống, ông Erdogan cho biết công tác thăm dò quy mô lớn đã xác định khoảng 12,5 triệu tấn oxit đất hiếm, cùng các mỏ barit và fluorit có giá trị kinh tế cao. Khu vực này chứa 10 trong số 17 nguyên tố đất hiếm đã biết. Chúng là thành phần quan trọng trong công nghiệp quốc phòng, năng lượng tái tạo, xe điện, viễn thông và công nghệ vũ trụ.
Ông Erdogan khẳng định: “Khu mỏ này sẽ không bao giờ được giao cho bất kỳ quốc gia nào, trong bất kỳ hoàn cảnh nào”.
Công tác khảo sát tại Beylikova đã được thực hiện với 310 điểm khoan thăm dò khác nhau, xác nhận quy mô khổng lồ của trữ lượng đất hiếm ở Thổ Nhĩ Kỳ. Qua đó, Thổ Nhĩ Kỳ trở thành đối thủ tiềm năng trên thị trường đất hiếm toàn cầu vốn chỉ số ít quốc gia chi phối.
Chính phủ đặt mục tiêu đưa Thổ Nhĩ Kỳ trở thành một trong năm nhà sản xuất đất hiếm lớn nhất thế giới, qua đó giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài và gia tăng giá trị sản xuất trong nước. Việc phát triển mỏ Beylikova được xem là ưu tiên chiến lược trong kế hoạch tự chủ khoáng sản của Ankara.
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ cũng phủ nhận những thông tin sai lệch rằng địa điểm mỏ Beylikova sẽ được chuyển giao cho Mỹ. Ông nhấn mạnh rằng đây là thông tin vô căn cứ.
"Khu vực khai thác nguyên tố đất hiếm Beylikova là một trong những phát hiện mang tính chiến lược nhất trong lịch sử khai thác mỏ của Thổ Nhĩ Kỳ. Hoạt động tại khu vực này đang được thực hiện bằng nguồn lực quốc gia", Trung tâm Xử lý Thông tin sai lệch của Tổng thống cho biết.
Doanh nghiệp nhà nước Eti Maden đã khởi động một nhà máy thí điểm có công suất xử lý 1.200 tấn quặng mỗi năm. Dự án đang được mở rộng để chuyển sang sản xuất công nghiệp quy mô lớn, bao gồm phát triển công nghệ tinh chế, khâu trọng yếu trong chuỗi sản xuất đất hiếm mà chỉ vài quốc gia nắm rõ.
Ông Erdogan thừa nhận các quốc gia và tập đoàn sở hữu công nghệ đất hiếm thường không sẵn lòng chia sẻ bí quyết, do đó Thổ Nhĩ Kỳ phải hợp tác quốc tế để đẩy nhanh tiến độ phát triển.
Ông cho biết: “Chúng tôi đang đàm phán với các tổ chức chuyên môn từ những nước có nền tảng công nghệ vững mạnh”. Ông đồng thời nhấn mạnh việc hợp tác này sẽ không ảnh hưởng đến chủ quyền của Thổ Nhĩ Kỳ đối với nguồn tài nguyên.
Khoảng cách chuyên môn là một thách thức trong quá trình biến những mỏ địa chất quý hiếm thành các sản phẩm hoàn thiện có chứa đất hiếm. Hiện tại, phần lớn chuyên môn trong khai thác và quan trọng hơn là tinh chế đất hiếm do Trung Quốc nắm giữ. Tuy nhiên, phương Tây cũng không bắt đầu từ con số 0.
Thực tế, Mỹ cũng là quốc gia sản xuất đất hiếm hàng đầu thế giới cho đến những năm 1990. Vì vậy, Mỹ cũng có nền tảng chuyên môn và hiện những lợi thế này đang được tích cực khôi phục. Tương tự như vậy, Australia cũng tự hào về “chuyên môn” trong sản xuất đất hiếm quy mô lớn.
Chuyên gia Cihangir từ Đại học Munzur ở Thổ Nhĩ Kỳ nhận định mặc dù Thổ Nhĩ Kỳ nổi tiếng trong trong lĩnh vực khai thác mỏ, sản xuất tinh quặng, tách và chiết xuất hóa chất, nhưng vẫn còn một chặng đường dài phía trước để đất nước này có thể được xếp vào nhóm nhà sản xuất đất hiếm thương mại quy mô lớn.
Ông ủng hộ sự hợp tác có chọn lọc và chính sách đối ngoại cân bằng của Thổ Nhĩ Kỳ duy trì mối quan hệ hợp tác với cả phương Tây và châu Á. Thổ Nhĩ Kỳ có thể định hình vị thế đối tác chiến lược quan trọng với các quốc gia trên thị trường đất hiếm toàn cầu bằng cách tận dụng nguồn tài nguyên khổng lồ chưa khai thác của mình.
Tổng hợp
