Khó có bất ngờ với chứng khoán Việt Nam tại kỳ đánh giá MSCI công bố ngày 24/6

Rạng sáng 24/6 theo giờ Việt Nam, MSCI dự kiến công bố Báo cáo Rà soát Phân loại Thị trường Thường niên năm 2026 (Annual Market Classification Review 2026). Đây là mốc được thị trường chứng khoán Việt Nam chú ý trong bối cảnh kỳ vọng về khả năng được đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng lên nhóm thị trường mới nổi.

Tuy nhiên, sau Báo cáo Đánh giá Khả năng Tiếp cận Thị trường Toàn cầu năm 2026 (Global Market Accessibility Review 2026) được MSCI công bố rạng sáng 19/6, các cập nhật từ một số công ty chứng khoán cho thấy khả năng có bất ngờ ngay trong kỳ đánh giá tháng 6 là không cao.

Kỳ vọng ngắn hạn hạ nhiệt

Nhóm phân tích của Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV) cho rằng thị trường chứng khoán Việt Nam có rất ít khả năng được MSCI nâng hạng ngay tại kỳ review tháng 6/2026.

Theo KBSV, nguyên nhân là Việt Nam bị giữ nguyên đánh giá từ tháng 6/2025 đến nay đối với bộ 18 tiêu chí định tính về khả năng tiếp cận thị trường. Trong đó, một số tiêu chí trọng yếu mà phần lớn thị trường mới nổi đã vượt qua vẫn còn ở trạng thái cần cải thiện, gồm thanh toán - bù trừ, tự do hóa ngoại hối và room ngoại.

Ở kỳ đánh giá mới nhất, MSCI ghi nhận thêm một số tiến triển trong quá trình cải cách thị trường của Việt Nam, như thúc đẩy chương trình cải cách thị trường vốn, ứng dụng mô hình global broker, chuẩn bị đưa CCP vào vận hành, tiến triển trong công bố thông tin bằng tiếng Anh và định hướng nới lỏng room ngoại tại một số ngành.

Dù vậy, toàn bộ 18 tiêu chí định tính đánh giá khả năng tiếp cận thị trường của Việt Nam vẫn giữ nguyên so với kỳ đánh giá trước. Trong đó, 8 tiêu chí tiếp tục ở mức cần cải thiện, gồm giới hạn sở hữu nước ngoài, room ngoại, quyền bình đẳng của nhà đầu tư nước ngoài, ngoại hối, công bố thông tin, thanh toán - bù trừ, cho vay chứng khoán và bán khống.

KBSV cho rằng nhiều khả năng Việt Nam có thể được đưa vào nhóm cân nhắc nâng hạng rơi vào năm 2027, khi Chính phủ, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và các cơ quan liên quan đẩy nhanh nhiều cải cách trọng yếu, đồng thời được MSCI cũng như các quỹ đầu tư nước ngoài ghi nhận.

Không cần đạt đủ 18 tiêu chí, nút thắt vẫn nằm ở các điểm trọng yếu

Một điểm được KBSV lưu ý là Việt Nam không nhất thiết phải đáp ứng đầy đủ cả 18 tiêu chí của MSCI mới được nâng hạng. Trên thực tế, phần lớn các thị trường mới nổi vẫn có trung bình 3–4 tiêu chí cần cải thiện. Một số thị trường mới nổi như Ấn Độ, Trung Quốc A-share, Saudi Arabia hay Brazil cũng còn nhiều tiêu chí bị đánh dấu cần cải thiện.

Vấn đề của Việt Nam nằm ở chỗ các tiêu chí còn vướng lại tập trung vào những nhóm có ảnh hưởng lớn đến trải nghiệm thực tế của nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt là room ngoại, ngoại hối và hạ tầng thanh toán - bù trừ.

Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam (MASVN) cũng đặt MSCI là mục tiêu tiếp theo của Việt Nam sau tiến trình nâng hạng theo FTSE Russell. Theo nhóm phân tích, việc nâng hạng bởi MSCI được kỳ vọng gắn với quá trình hoàn thiện hệ thống đối tác bù trừ trung tâm, dự kiến vào quý I/2027.

MASVN cho rằng Việt Nam cần tiếp tục cải thiện các nhóm vấn đề về sở hữu nước ngoài, tự do hóa ngoại hối, bù trừ - thanh toán, công cụ giao dịch và minh bạch thông tin.

Trong đó, nhóm sở hữu nước ngoài vẫn được đánh giá có độ khó cao khi một số ngành có điều kiện còn giới hạn tỷ lệ sở hữu nước ngoài và một số cổ phiếu lớn còn gần hoặc đã kín room. Nhóm tự do hóa ngoại hối được đánh giá có độ khó cao nhất, do USD/VND chưa được giao dịch rộng rãi trên thị trường quốc tế, trong khi công cụ phòng ngừa rủi ro còn hạn chế.

Ở nhóm bù trừ - thanh toán, cơ chế non-prefunding cần vận hành ổn định, đồng thời thị trường cần triển khai hệ thống CCP và tài khoản tổng theo chuẩn MSCI. Các công cụ giao dịch như cho vay chứng khoán và bán khống cũng là nhóm cần cải thiện, trong bối cảnh thị trường cơ sở hiện chưa phát triển đầy đủ các công cụ phòng ngừa rủi ro này.

Lộ trình trung hạn chưa bị phủ nhận

Về tác động thị trường, KBSV cho rằng áp lực chốt lời ngắn hạn có thể xuất hiện tại các nhóm cổ phiếu đã tăng theo kỳ vọng nâng hạng. Tuy nhiên, nhóm phân tích cũng cho rằng kết quả mới không phủ nhận lộ trình nâng hạng trung hạn, do các cải cách trọng yếu vẫn đang được triển khai.

Một điểm tựa khác là FTSE Russell đã xác nhận nâng hạng Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp, với quá trình chuyển đổi bắt đầu từ ngày 21/9/2026.

Theo MASVN, FTSE sẽ phân bổ tỷ trọng cho Việt Nam theo 4 đợt, gồm 10% vào tháng 9/2026, 20% vào tháng 3/2027, 35% vào tháng 6/2027 và 35% còn lại vào tháng 9/2027. Nhóm phân tích ước tính dòng vốn thụ động đầu tư vào thị trường Việt Nam có thể tăng thêm khoảng 742 triệu USD bắt đầu từ ngày 21/9/2026.

Với MSCI, MASVN đưa ra kịch bản nếu CCP vận hành và các cải cách then chốt hoàn tất, Việt Nam có thể được đưa vào danh sách xem xét nâng hạng trong kỳ đánh giá tháng 6/2027 hoặc tháng 6/2028. Sau khi vào danh sách theo dõi, quá trình chính thức nâng lên nhóm thị trường mới nổi thường có thể kéo dài thêm 1–3 năm.

Ở góc nhìn rộng hơn, tại Hội thảo Đầu tư 2026 do Chứng khoán Rồng Việt tổ chức, TS. Hồ Quốc Tuấn, Giảng viên Cao cấp Đại học Bristol, cho rằng nâng hạng không phải “đũa thần”, mà giống một “cái phễu” giúp thị trường có cơ hội hút vốn tốt hơn.

Điều này cho thấy câu chuyện sau các mốc phân loại của MSCI hay FTSE vẫn nằm ở hiệu quả vận hành cải cách, thanh khoản, chất lượng hàng hóa và sức thuyết phục của câu chuyện tăng trưởng. Vì vậy, kỳ đánh giá MSCI công bố ngày 24/6 có thể khó tạo bất ngờ lớn, nhưng tuyến nâng hạng vẫn là một phép thử dài hơn đối với khả năng cải thiện nền tảng của thị trường chứng khoán Việt Nam.