Có những chuyến đi thiện nguyện khiến người ta xúc động trong khoảnh khắc. Nhưng cũng có những hành trình được chuyển hóa thành một cách làm tử tế có định hướng - nơi lòng tốt không dừng ở “muốn cho đi”, mà trở thành “biết cho đi điều gì, cho như thế nào, và làm sao để giá trị ở lại”.
Với sinh viên Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV), tinh thần ấy không xa lạ. Hai dự án do sinh viên triển khai - ”Thư viện yêu thương” (Library of Love) và Vươn - là hai lát cắt khác nhau, nhưng cùng chạm đến một điểm chung: khi người trẻ mang “Trái tim sư tử” bước vào cộng đồng bằng sự chủ động, trách nhiệm và một niềm tin bền bỉ vào giáo dục.
Khi lòng tốt trở thành hành động có định hướng
Ở những điểm trường còn nhiều thiếu thốn, đôi khi một cuốn sách không chỉ là một món quà, mà là “cánh cửa” để trẻ em nhìn thấy thế giới rộng hơn ngọn núi trước mặt. Và chính từ điều giản dị ấy, sinh viên BUV chọn bắt đầu: lấp đầy khoảng trống của những trang sách.
Library of Love được chuẩn bị như một “công trình nhỏ” - lặng lẽ nhưng chỉn chu. Dự án đi từ việc xác định nhu cầu thực tế đến việc lựa chọn hạng mục hỗ trợ cụ thể để mọi thứ khi trao đi có thể dùng được ngay và dùng được lâu.
Kết quả là những con số biết nói: tổng giá trị hỗ trợ 105.000.000 VNĐ, bao gồm 4 bộ máy tính, 8 bộ bàn ghế, gần 400 đầu sách (từ sách giáo khoa lớp 1-9 đến sách tham khảo, kỹ năng sống và sách thiếu nhi), cùng 130 phần quà - trong đó có 10 phần quà Tết dành cho các em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Những hạng mục này tập trung trực tiếp vào việc cải thiện điều kiện học tập hằng ngày của các em.
Những em nhỏ nở nụ cười trong “Library of Love”
Đại diện BUV chia sẻ: “Library of Love phản ánh rất rõ tinh thần mà nhà trường chúng tôi luôn khuyến khích ở sinh viên: chủ động, trách nhiệm và sẵn sàng tạo ra giá trị cho cộng đồng. Dự án không chỉ dừng lại ở việc quyên góp hay xây dựng một thư viện, mà là quá trình các bạn sinh viên tự thiết kế, tổ chức và vận hành một sáng kiến có tác động thực tế.
Dự án này là minh chứng rõ nét cho năng lực lãnh đạo, khả năng phối hợp và đặc biệt là sự thấu cảm của các bạn. Tác động vì thế không chỉ nằm ở không gian học tập được cải thiện cho các em học sinh vùng cao, mà còn ở cách sinh viên học cách chịu trách nhiệm và tạo ảnh hưởng tích cực bằng chính hành động của mình”.
Nếu Library of Love trao đi những trang sách, thì Vươn trao một điều lớn hơn: niềm tin rằng các em nhỏ có thể tự viết nên tương lai mình. Được khởi xướng bởi các sinh viên BUV mang tinh thần “Trái tim sư tử”, dự án được xây dựng như một hành trình bài bản, nơi giáo dục là chiếc chìa khóa giúp các em bước qua những “ngọn núi” vô hình của hoàn cảnh: thiếu cơ hội, thiếu môi trường học tập, thiếu kỹ năng để tự bảo vệ mình trong thế giới số.
Vươn chia thành 3 giai đoạn rõ ràng từ chuẩn bị đến sự kiện chính và hỗ trợ dài hạn sau sự kiện. Trong chương trình chính, các em không chỉ tham gia hoạt động trải nghiệm, trò chơi tương tác, mà còn có các buổi học với chủ đề thiết thực: tiếng Anh theo hướng nghề nghiệp, địa lý gắn với quê hương và kỹ năng nhận diện rủi ro (như sạt lở), đặc biệt là kỹ năng số và an toàn mạng - từ phân biệt thật/giả đến bảo vệ dữ liệu cá nhân, nhận diện lừa đảo và cách phản ứng khi gặp rủi ro.
Trong đội ngũ dự án, Ốc Thị Quỳnh Anh - sinh viên từng lớn lên ở vùng núi, có hoàn cảnh tương đồng với nhiều em nhỏ - nhìn Vươn như một cách “quay lại điểm xuất phát” của mình. Quỳnh Anh chia sẻ: “Mình cũng từng là một đứa trẻ lớn lên giữa những ngọn núi, nơi mà ‘ước mơ’ đôi khi là một khái niệm rất xa xỉ… Mình muốn các em biết rằng các em không hề thua kém bất kỳ ai, các em chỉ đang thiếu cơ hội và người đồng hành. Câu chuyện cuộc đời không ai viết hộ được. Nhưng mình tin, nếu các em cầm được cây bút mang tên ‘giáo dục’, thì các em hoàn toàn có thể tự viết nên một chương mới cho chính mình.”
Ở Vươn, “cho đi” không còn là một chiều. Đó là cách người trẻ đến để mở ra một khung cửa - rồi để các em tự bước ra bằng năng lực của chính mình.
Trách nhiệm - khi sự tử tế được đặt đúng chỗ
Thiện nguyện đôi khi dễ rơi vào một cái bẫy quen thuộc: làm theo cảm hứng, làm theo những gì người cho “thấy đáng làm”, mà quên hỏi điều người nhận “thực sự cần”. Và đó là lý do vì sao chữ trách nhiệm trở thành ranh giới giữa một hoạt động xuất phát từ lòng tốt và một dự án cộng đồng nghiêm túc.
Với Vươn, trách nhiệm bắt đầu từ việc lắng nghe chính những người cần giúp đỡ. Trước chương trình, dự án thực hiện khảo sát bằng bộ câu hỏi để hiểu nhu cầu của học sinh; đồng thời tổ chức tập huấn tình nguyện viên và chuẩn bị giáo án, hoạt động phù hợp với lứa tuổi. Cách làm ấy thể hiện một điều quan trọng: các buổi học không chỉ “được tổ chức”, mà được thiết kế.
Các bạn trẻ của dự án Vươn và các em học sinh tại Trường TH & THCS Ba Khe
Mỗi giờ học vì vậy không chỉ dừng ở kiến thức, mà còn giúp các em hình dung rõ hơn về nghề nghiệp tương lai, cách sử dụng mạng xã hội an toàn, cũng như cách nhận diện và xử lý những rủi ro xung quanh. Khi nói về “bền vững”, đôi khi bền vững nằm ở một kỹ năng nhỏ mà các em mang theo, chứ không chỉ ở một món quà vật chất.
Với Library of Love, trách nhiệm thể hiện theo một cách khác - minh bạch. Từng hạng mục, từng con số được công bố rõ ràng. Trong các hoạt động cộng đồng, minh bạch là cách giữ niềm tin, để mọi đóng góp được tôn trọng và để dự án có thể được kiểm chứng.
Đại diện dự án Library of Love trao quà cho các em nhỏ
Một hoạt động nghiêm túc không chỉ cần trái tim ấm, mà còn cần quy trình rõ, mục tiêu rõ và đầu ra rõ ràng. Khi cách làm minh bạch, thiện nguyện không còn là câu chuyện của cảm xúc nhất thời, mà trở thành một mô hình có thể học hỏi và nhân rộng.
Và khi trách nhiệm được đặt đúng chỗ, giá trị tạo ra sẽ không dừng lại ở một ngày sự kiện - nó tiếp tục lan tỏa ngay cả khi chuyến xe đã rời bản.
Hành trình tiếp nối
Điểm đáng quý ở cả hai dự án là không dừng lại ở một sự kiện đơn lẻ. Library of Love mang lại thay đổi có thể nhìn thấy ngay trong điều kiện học tập của các em nhỏ bằng sách vở, thiết bị và những món quà thiết thực. Khi chiếc bàn chắc hơn, góc học tập đủ sáng hơn, tủ sách đầy hơn, việc đến lớp của các em cũng “nhẹ gánh” hơn.
Trong khi đó, Vươn tập trung vào những thay đổi dài hạn hơn, thông qua việc trang bị kỹ năng học tập, kỹ năng số và củng cố sự tự tin để các em chủ động hơn trong môi trường học tập và trên không gian mạng.
Đằng sau những dự án ấy là một hệ sinh thái của BUV cho phép sinh viên dám làm và làm đúng. Nhà trường và thầy cô ở BUV trao quyền chủ động cho các sinh viên với cơ hội tự tổ chức, tự vận hành, tự chịu trách nhiệm. Nhà trường đóng vai trò bệ đỡ: kết nối nguồn lực, nâng chuẩn an toàn, khuyến khích minh bạch, và hướng đến tính bền vững thay vì phong trào.
Các thành viên dự án Library of Love giao lưu cùng học sinh trường THCS Tuân Đạo
Thiện nguyện không thể thay đổi hoàn cảnh chỉ sau một chuyến đi. Nhưng khi điều kiện học tập được cải thiện và việc học không dừng lại ở ngày trao tặng, những chuyển động âm thầm bắt đầu hình thành và tích lũy theo thời gian. Điều còn lại sau những tủ sách được lắp đặt hay những hoạt động trải nghiệm không chỉ là kiến thức và kỹ năng. Đó là sự tự tin và cảm hứng - thứ giúp một đứa trẻ miền núi dám nghĩ xa hơn, dám nghĩ khác đi về tương lai của chính mình - và dám tin rằng mình có quyền lựa chọn.
Những “Trái tim sư tử” của sinh viên BUV, bằng cách làm việc nghiêm túc và bền bỉ, đang góp phần khơi dậy những “trái tim sư tử” khác nơi vùng cao - để các em dám ước mơ xa hơn và đủ bản lĩnh theo đuổi đến cùng.
