Vonfram không còn là kim loại công nghiệp thông thường?
Mới đây, Liên minh châu Âu (EU) đã đưa vonfram, đất hiếm và gallium vào danh sách ưu tiên cho chương trình dự trữ khoáng sản chiến lược đầu tiên của khối nhằm giảm phụ thuộc vào Trung Quốc. Reuters nhận định các động thái kiểm soát xuất khẩu của Bắc Kinh đang khiến phương Tây ngày càng lo ngại về khả năng tiếp cận nguồn cung nguyên liệu chiến lược.
Đây không còn là câu chuyện ngắn hạn của giá hàng hóa, mà là sự thay đổi cấu trúc trong tư duy địa chính trị và công nghiệp. Trung Quốc hiện vẫn chi phối phần lớn chuỗi cung ứng vonfram toàn cầu, từ khai thác đến tinh luyện sâu. Tuy nhiên, các biện pháp siết xuất khẩu được áp dụng từ năm 2025 đã khiến nguồn cung ra thị trường quốc tế giảm mạnh.
Đặc biệt, theo nghiên cứu của Masan High-Tech Materials (UPCom: MSR), Trung Quốc đã chuyển từ vị thế xuất khẩu ròng sang nhập khẩu ròng nguyên liệu vonfram. Trong quý I/2026, không ghi nhận lô hàng xuất khẩu APT nào từ Trung Quốc, trong khi xuất khẩu WO₃ giảm gần 88% so với cùng kỳ.
Trong bối cảnh đó, vonfram ngoài Trung Quốc bắt đầu được thị trường nhìn nhận như một "khoáng sản địa chính trị". Không chỉ được định giá dựa trên trữ lượng hay chi phí khai thác, các mỏ này còn được định giá theo khả năng đảm bảo an ninh chuỗi cung ứng cho phương Tây. Điều này từng diễn ra với đất hiếm vài năm trước và hiện đang lặp lại với vonfram.
Từ mỏ khoáng sản thành tài sản chiến lược
Một trong những ví dụ tiêu biểu là Serra Verde tại Brazil. Dù hoạt động trong lĩnh vực đất hiếm, Serra Verde được nhiều quỹ đầu tư xem là hình mẫu cho xu hướng "khoáng sản chiến lược ngoài Trung Quốc", nơi các tài sản ngoài Trung Quốc được thị trường trả mức định giá cao hơn nhờ yếu tố chiến lược.
Tương tự, Almonty Industries đang trở thành cái tên nổi bật nhất trong ngành vonfram toàn cầu. Báo cáo tháng 5/2026 của Diamond Equity Research cho biết Almonty hiện được xem là nền tảng cung ứng vonfram chiến lược cho phương Tây khi dự án Sangdong tại Hàn Quốc đi vào thương mại hóa. Điểm đáng chú ý là định giá của Almonty không còn phản ánh một doanh nghiệp khai khoáng truyền thống. Báo cáo cho biết thị trường đang định vị công ty như một nền tảng cung ứng ngoài Trung Quốc cho các chuỗi công nghiệp và quốc phòng phương Tây. Almonty hiện sở hữu các tài sản tại Hàn Quốc, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha và Mỹ, những khu vực được xem là ổn định về địa chính trị. Đặc biệt, mỏ Sangdong tại Hàn Quốc được đánh giá là một trong những mỏ vonfram lớn và có hàm lượng cao nhất thế giới ngoài Trung Quốc.
Theo Diamond Equity Research, giá APT tăng hơn 200% từ đầu năm 2026 đã tạo ra bước ngoặt lớn cho Almonty. Công ty nâng giả định giá APT dài hạn lên mức 2.500 USD/mtu đến năm 2035, cao hơn rất nhiều so với mặt bằng lịch sử.
Dư địa mới cho ngành vonfram
Làn sóng tái định giá này đang mở ra dư địa mới cho các doanh nghiệp sở hữu tài sản ngoài Trung Quốc, đặc biệt là những đơn vị có khả năng chế biến sâu và cung ứng ổn định.
Tại Việt Nam, Masan High-Tech Materials (UPCoM: MSR, công ty thành viên của Tập đoàn Masan) hiện sở hữu mỏ Núi Pháo, một trong những mỏ vonfram lớn nhất ngoài Trung Quốc. Theo doanh nghiệp, nhà máy MTC của MSR là một trong những cơ sở tinh luyện vonfram độc lập lớn nhất ngoài Trung Quốc và đang đàm phán thêm các hợp đồng bao tiêu dài hạn với khách hàng chiến lược toàn cầu.
Trong quý I/2026, MSR ghi nhận doanh thu 2.993 tỷ đồng, tăng 115% so với cùng kỳ; lợi nhuận sau thuế đạt 537 tỷ đồng, mức cao nhất lịch sử hoạt động. Động lực chính đến từ mảng vonfram khi doanh thu tăng 218% nhờ giá APT tăng mạnh.
Theo dữ liệu của doanh nghiệp, giá APT trung bình quý I/2026 đạt 1.865 USD/mtu, so với mức 358 USD/mtu cùng kỳ năm trước; cuối quý đã lên khoảng 3.150 USD/mtu.
Diễn biến này cũng mang ý nghĩa đáng chú ý đối với Tập đoàn Masan (HOSE: MSN), cổ đông sở hữu phần lớn lợi ích kinh tế tại MSR. Trong bối cảnh các tài sản vonfram ngoài Trung Quốc đang được thị trường quốc tế nhìn nhận lại, MSR không chỉ là một đơn vị khai khoáng mà ngày càng trở thành tài sản chiến lược có khả năng đóng góp đồng thời vào tăng trưởng lợi nhuận, dòng tiền và câu chuyện định giá dài hạn của Tập đoàn.
Trong bối cảnh Mỹ, châu Âu và nhiều nền kinh tế lớn đồng loạt tăng cường đảm bảo nguồn cung khoáng sản chiến lược, ngành vonfram toàn cầu đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi quan trọng. Nếu trước đây giá trị của một mỏ khoáng sản chủ yếu được quyết định bởi trữ lượng và sản lượng khai thác, thì ngày nay thị trường ngày càng trả thêm một "phần bù an ninh chuỗi cung ứng" cho các nguồn cung ổn định ngoài Trung Quốc. Đây có thể là yếu tố định hình mặt bằng định giá mới cho ngành vonfram trong nhiều năm tới.
