Trong kỷ nguyên tác chiến điện tử và công nghệ máy bay tàng hình chiếm lĩnh bầu trời, việc phát hiện sớm các mục tiêu có diện tích phản xạ radar (RCS) cực nhỏ luôn là thách thức sống còn đối với mọi hệ thống phòng không hiện đại.
‘Cha của các loại bom’ FOAB Nga mạnh gấp 4 lần ‘Mẹ của các loại bom’ MOAB Mỹ, nổ ngang 44 tấn TNT
Để giải bài toán hóc búa này, Liên bang Nga đã phát triển đài radar cảnh giới tầm xa 3D băng tần VHF mang định danh 55Zh6U Nebo-U (tiếng Nga Небо-У).
Được mệnh danh là "khắc tinh của tàng hình", radar Nebo-U sở hữu dải bước sóng dài độc đáo cùng kiến trúc mảng pha tiên tiến, cho phép vô hiệu hóa lớp sơn hấp thụ sóng và góc vát tàng hình của các chiến đấu cơ thế hệ mới từ khoảng cách hàng trăm kilômét.
Sở hữu khả năng quét không gian ba chiều toàn diện và công nghệ lọc nhiễu đỉnh cao, radar Nebo-U đóng vai trò là "mắt thần" cốt lõi trong hệ thống phòng không hợp nhất, định hình lại hoàn toàn cục diện kiểm soát bầu trời của Moskva.
Công nghệ băng tần VHF và khắc phục điểm yếu tàng hình
Về nguyên lý vật lý cốt lõi, các dòng radar thông thường hoạt động ở dải sóng ngắn (như băng tần X hoặc C) rất dễ bị đánh lừa bởi lớp vật liệu hấp thụ sóng radar (RAM) và các đường nét thiết kế góc cạnh phản xạ tín hiệu của máy bay tàng hình như F-22 hay F-35.
Tên lửa stand-off KALCM Cheonryong ‘thiên long’ xuyên 8m bê tông, đòn tấn công phủ đầu rung chuyển hầm ngầm
Tuy nhiên, radar Nebo-U lựa chọn hoạt động ở dải tần số VHF (từ 100 đến 150 MHz) với bước sóng dài tính bằng mét.
Khi kích thước bước sóng tương đồng hoặc lớn hơn cấu trúc của máy bay, hiện tượng cộng hưởng điện từ xuất hiện, khiến lớp sơn tàng hình mất hoàn toàn tác dụng và buộc mục tiêu phải bộc lộ diện tích phản xạ thực tế.
Bên cạnh đó, hệ thống được trang bị ăng-ten mảng pha quét điện tử (PESA) kết hợp công nghệ xử lý tín hiệu số kỹ thuật cao.
Điều này giúp radar Nebo-U không chỉ phát hiện mục tiêu bay thấp bám địa hình mà còn đo đạc chính xác cả ba thông số không gian gồm cự ly, phương vị và góc tấn (3D) mà không cần dựa vào các đài radar đo cao phụ trợ, tối ưu hóa tốc độ truyền dẫn dữ liệu cho các tổ hợp tên lửa phòng không sẵn sàng khai hỏa.
Thông số kỹ thuật siêu phàm và khả năng cơ động chiến thuật
Về mặt thông số kỹ thuật, radar Nebo-U sở hữu tầm quan sát cực khủng với khả năng phát hiện các mục tiêu máy bay chiến đấu tiêu chuẩn ở cự ly lên tới 600 km ở độ cao lớn và duy trì phát hiện mục tiêu bay thấp ở tầm xa từ 300 đến 400km.
Tên lửa Taurus KEPD 350 chính xác như phẫu thuật, đầu đạn MEPHISTO biết đếm tầng ‘độc nhất vô nhị’
Hệ thống có thể theo dõi đồng thời hàng trăm mục tiêu khác nhau trên không, từ tiêm kích tàng hình, tên lửa hành trình bay sát mặt đất cho đến các phương tiện bay không người lái (UAV) cỡ nhỏ.
Về khả năng cơ động, toàn bộ tổ hợp radar Nebo-U được tích hợp trên các xe tải việt dã bánh lốp nặng như Ural hoặc KamAZ, cho phép di chuyển linh hoạt qua các địa hình hiểm trở.
Thời gian triển khai hoặc thu hồi chiến đấu của hệ thống được tối ưu hóa chỉ trong khoảng chưa đầy một giờ đồng hồ nhờ hệ thống thủy lực tự động nâng hạ ăng-ten và trạm nguồn điện dã chiến đồng bộ.
Điều này giúp radar Nebo-U nhanh chóng thay đổi trận địa để tránh các đợt phản kích bằng tên lửa chống bức xạ của đối phương.
Hệ thống kháng nhiễu tối tân và sức mạnh tác chiến điện tử
Không chỉ vượt trội về tầm nhìn, radar Nebo-U còn được trang bị hệ thống chống nhiễu chủ động và bị động cực kỳ mạnh mẽ.
Ukraine ra mắt UAV StarGate cứu thương bay xuyên chiến tuyến đưa thương binh về an toàn
Trong môi trường tác chiến điện tử cường độ cao khi đối phương sử dụng các tổ hợp gây nhiễu công suất lớn, radar Nebo-U áp dụng thuật toán lọc tín hiệu thông minh, tự động chuyển đổi tần số làm việc và sử dụng các búp sóng phụ triệt tiêu nguồn phát nhiễu.
Nhờ vậy, "mắt thần" này vẫn giữ vững được độ ổn định của kênh thông tin liên lạc và cung cấp tọa độ mục tiêu chính xác cho các sở chỉ huy cấp cao.
Sự xuất hiện và vận hành hiệu quả của đài radar Nebo-U khẳng định năng lực tự chủ công nghệ điện tử quân sự đỉnh cao của Nga.
Bằng việc kết hợp bước sóng VHF đặc thù với công nghệ kỹ thuật số hiện đại, radar Nebo-U đã bẻ gãy tấm lá chắn tàng hình đắt giá của phương Tây, biến những "bóng ma tàng hình trên không" thành mục tiêu hiển hiện rõ nét trên màn hình kiểm soát phòng không.
(Theo united24media.com, bre.ruwiki.ru)
