Khai thông năng lực chính quyền 2 cấp: Chiếc áo "chật" về định biên ở cấp xã

Những công sở sáng đèn về đêm

Gần 19 giờ một ngày đầu tháng 8, bà Nguyễn Thị Lan Hương, chuyên viên Phòng Kinh tế (UBND xã Tây Phương, Hà Nội), vẫn cùng đồng nghiệp ngồi bên những tập hồ sơ đất đai dày cộp chưa được xử lý xong. Trước mặt họ là hàng chục loại giấy tờ cần rà soát, đối chiếu để hoàn thiện hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. "Giờ hết việc mới được về hoặc mang việc về nhà làm tiếp. Thứ bảy, chủ nhật thì hầu như mọi người trong phòng đều đi làm", bà Hương chia sẻ.

Xã Tây Phương có diện tích hơn 31 km², trên 103.000 dân. Hồ sơ về đất đai, xây dựng, đầu tư vì thế luôn ở mức cao. Sau gần 1 năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, lãnh đạo địa phương này cho biết một ngày làm việc của ông gần như kéo dài liên tục từ sáng đến đêm.

Câu chuyện ở xã Tây Phương không phải cá biệt. Tại một phường trung tâm Hà Nội, một cán bộ phụ trách lĩnh vực đô thị cho biết khi vận hành mô hình chính quyền 2 cấp, UBND phường gần như "bao trọn" nhiều phần việc trước đây của quận và phường cũ, chưa kể các nhiệm vụ do TP phân cấp thêm.

Ảnh: Nguyễn Trường

Theo báo cáo của Thành ủy Hà Nội, đến đầu tháng 6 vừa qua, cấp xã phường thực hiện 929 nhiệm vụ quản lý nhà nước, tăng 161 nhiệm vụ so với trước. Sở Nội vụ Hà Nội cũng cho biết trước đây, cấp huyện có 12 phòng chuyên môn phụ trách riêng từng lĩnh vực thì nay 3 phòng chuyên môn cấp xã phải tham mưu, giải quyết đồng thời nhiều nhiệm vụ.

Tại xã Trấn Yên (tỉnh Lào Cai), ông Hoàng Mạnh Cường, chuyên viên Phòng Văn hóa - Xã hội, một mình phụ trách giải quyết chế độ, chính sách cho hơn 500 cán bộ, công chức, viên chức toàn xã. Ông nói chỉ riêng việc đọc văn bản trên hệ thống điều hành tác nghiệp để nắm công việc, sắp xếp thứ tự ưu tiên đã mất cả tiếng đồng hồ, chưa nói đến việc nghiên cứu sâu hơn.

Nhà ở gần trụ sở, hết giờ hành chính ông về ăn cơm rồi quay lại cơ quan làm tiếp, nhiều hôm 23 giờ mới xong, có đợt cao điểm tới 3 giờ sáng. "Đó là mình còn may mắn vì ở gần, có chuyên viên của phòng nhà cách trụ sở hơn 10 km, đành ở lại làm xong việc thì mới về. Từ ngày triển khai mô hình hai cấp, gần như chưa bao giờ có ngày nào được về giờ hành chính đúng nghĩa", ông Cường nói.

Phó chủ tịch UBND xã Trấn Yên Nguyễn Thị Minh Thúy cho biết xã có 56 cán bộ, công chức trên tổng số 62 biên chế được giao, quản lý địa bàn hơn 110 km² với gần 30.000 dân. "Phòng giáo dục ngày trước (thuộc huyện) có 10 cán bộ thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, sau sáp nhập, nhiệm vụ này thuộc phòng văn hóa xã hội bây giờ chỉ có một cán bộ phụ trách. Lĩnh vực lao động thương binh xã hội ngày trước có 7 cán bộ, bây giờ chỉ có 1 cán bộ, phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực: bảo trợ xã hội, y tế, người có công...", bà Thúy cho hay.

Theo ông Phạm Huy Mai (Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Trấn Yên), do phòng nhiều nhiệm vụ, nhiều cán bộ không được đào tạo chuyên môn vẫn phải phụ trách. "Có người học văn hóa nhưng phải kiêm cả nội vụ, học công nghệ thông tin làm quản lý giáo dục…", ông nói.

Ảnh: Nguyễn Trường

Cách nào nâng chất lượng cán bộ xã?

Cán bộ quá tải công việc và năng lực chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ là vướng mắc nổi cộm trong 1 năm vận hành chính quyền 2 cấp ở địa phương.

Báo cáo của Bộ Nội vụ tại hội nghị sơ kết ngày 1.7 chỉ ra hiện mới có khoảng 53% cán bộ, công chức cấp tỉnh và khoảng 30% cán bộ, công chức cấp xã được đánh giá đáp ứng đầy đủ yêu cầu nhiệm vụ trong điều kiện tổ chức bộ máy mới. Phần lớn khối lượng công việc mới của cấp xã là nhiệm vụ kế thừa từ cấp huyện nhưng chưa kế thừa được đội ngũ chuyên môn tương ứng.

Báo cáo của TP.Hà Nội tại hội nghị ngày 1.7 cũng nêu bất cập về khung tổ chức bộ máy và biên chế cấp xã khi hiện nay được áp dụng tương đối thống nhất, trong khi quy mô dân số, số lượng đảng viên, diện tích tự nhiên, mức độ đô thị hóa và khối lượng công việc giữa các xã, phường có sự chênh lệch rất lớn. Như P.Hà Đông có dân số 196.240 người, cao gấp 4,7 lần P.Tùng Thiện nhưng tổng số công chức được giao chỉ nhiều hơn 2 người. Xã An Khánh có dân số 117.000 người, cao gấp 2,7 lần xã Phú Cát nhưng số công chức khối Đảng được giao hoàn toàn bằng nhau…

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn TP.Hải Phòng) nhấn mạnh: "Không thể xem việc cán bộ thường xuyên làm ngoài giờ, một người phải "gánh" nhiều lĩnh vực trái chuyên môn là trạng thái bình thường của một nền hành chính hiện đại. Đó chỉ có thể là giải pháp tình thế trong giai đoạn chuyển tiếp, cần sớm khắc phục".

Để tránh chuyện bình quân, cào bằng trong phân bổ nguồn lực ở cấp xã, Th.S Nguyễn Thanh Tùng, Viện Nhà nước và pháp luật (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội VN), cho rằng: "Cần chuyển dần từ "phân bổ theo đầu mối" sang "phân bổ theo nhiệm vụ và khối lượng công việc". Một phường có dân số lớn, nhiều khu đô thị, số lượng hồ sơ đất đai, xây dựng và giao dịch hành chính cao thì nhu cầu về nhân lực và kinh phí chắc chắn khác một địa bàn có quy mô nhỏ hơn. Đồng thời, cần có cơ chế rà soát định kỳ để điều chỉnh tương ứng".

Nhiều địa phương cũng đã kiến nghị T.Ư cho phép các xã, phường quy mô lớn được tổ chức từ 5 - 7 phòng chuyên môn thay vì chỉ 3 phòng như hiện nay, khắc phục tình trạng gộp quá nhiều lĩnh vực chuyên môn sâu vào chung một phòng gây quá tải. Tỉnh Lào Cai đề nghị T.Ư đề nghị thêm là biên chế tối thiểu khoảng 15 biên chế/phòng để đảm bảo chức năng, nhiệm vụ của hệ thống ngành dọc. Cùng đó, tỉnh này cũng đề nghị phân bổ biên chế cấp xã phù hợp với đặc điểm, tình hình và khối lượng công việc của từng địa phương…

Bên cạnh vấn đề tổ chức, biên chế, Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa - Xã hội Quốc hội Tạ Văn Hạ cho rằng với 30% cán bộ cơ sở hiện đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới, vấn đề quan trọng là các giải pháp để nâng cao năng lực cán bộ, như đưa cán bộ cơ sở lên tỉnh học việc hoặc biệt phái cán bộ có chuyên môn về hỗ trợ cơ sở. Song song, tiến hành đánh giá cán bộ và tổ chức cơ sở bằng chỉ số đo lường hiệu quả công việc OKR hoặc KPI như cách Hà Nội đang triển khai bước đầu.

Từ góc độ cơ sở, bà Nguyễn Thị Minh Thúy kiến nghị cấp trên quan tâm chế độ tiền lương cho cán bộ để cán bộ yên tâm công tác. Bà Nguyễn Thị Việt Nga cũng nhấn mạnh việc cần xây dựng cơ chế giữ chân người có năng lực ở cơ sở. Theo bà, cùng với chế độ tiền lương, phụ cấp phù hợp, phải tạo môi trường để cán bộ có chuyên môn được làm đúng việc, được đào tạo, có cơ hội phát triển.

"Thước đo quan trọng nhất của cải cách bộ máy không phải là một xã có bao nhiêu cán bộ, mà là với từng ấy cán bộ, người dân và doanh nghiệp được phục vụ nhanh hơn, thuận lợi hơn, chính xác hơn hay không. Tinh gọn bộ máy là mục tiêu đúng, nhưng đích cuối cùng vẫn phải là một nền hành chính hiệu lực, hiệu quả và thực sự phục vụ người dân", bà Nga nhấn mạnh. (còn tiếp)

//Chèn ads giữa bài (runinit = window.runinit || []).push(function () { //Nếu k chạy ads thì return if (typeof _chkPrLink != 'undefined' && _chkPrLink) return; var mutexAds = '<zone id="l2srqb41"></zone>'; var content = $('[data-role="content"]'); if (content.length > 0) { var childNodes = content[0].childNodes; for (i = 0; i < childNodes.length; i++) { var childNode = childNodes[i]; var isPhotoOrVideo = false; if (childNode.nodeName.toLowerCase() == 'div') { // kiem tra xem co la anh khong? var type = $(childNode).attr('class') + ''; if (type.indexOf('VCSortableInPreviewMode') >= 0) { isPhotoOrVideo = true; } } try { if ((i >= childNodes.length / 2 - 1) && (i < childNodes.length / 2) && !isPhotoOrVideo) { if (i <= childNodes.length - 3) { childNode.after(htmlToElement(mutexAds)); arfAsync.push("l2srqb41"); } break; } } catch (e) { } } } }); function htmlToElement(html) { var template = document.createElement('template'); template.innerHTML = html; return template.content.firstChild; } function tnDetailInsertMidArticleWidget(rootSelector, widgetId) { var root = document.querySelector(rootSelector); if (!root) return null; var contentRoot = root.querySelector('[data-role="content"]') || root; var blocks = Array.from(contentRoot.children).filter(function (el) { if (el.id === widgetId) return false; if (el.hasAttribute('data-check-position')) return false; if (el.hasAttribute('data-type')) return false; if (/^(SCRIPT|STYLE|TEMPLATE|LINK|NOSCRIPT)$/.test(el.tagName)) return false; if (el.tagName === 'P' && !el.textContent.trim()) return false; return el.getClientRects().length > 0; }); if (!blocks.length) return null; var rootRect = contentRoot.getBoundingClientRect(); var idx; if (rootRect.height > 0) { var midY = rootRect.top + rootRect.height / 2; for (idx = 0; idx < blocks.length; idx++) { if (blocks[idx].getBoundingClientRect().bottom >= midY) break; } if (idx >= blocks.length) idx = blocks.length - 1; } else { idx = Math.floor(blocks.length / 2); } var target = blocks[idx]; var isMedia = target.tagName === 'FIGURE' || target.classList.contains('VCSortableInPreviewMode'); var newDiv = document.createElement('div'); newDiv.id = widgetId; contentRoot.insertBefore(newDiv, isMedia ? target : target.nextSibling); return newDiv; } function tnAfterLoad(fn) { if (document.readyState === 'complete') fn(); else window.addEventListener('load', fn, { once: true }); } (function () { if (!(window.pageSettings && pageSettings.allow3rd && (typeof window._isAdsHidden === 'undefined' || !window._isAdsHidden))) return; if (laNuocNgoai) return; tnAfterLoad(function () { var pernewDiv = tnDetailInsertMidArticleWidget('div.detail-cmain', 'tn_detail_foryou1_pc_per'); if (!pernewDiv) return; loadJsAsync('https://js.aiservice.vn/rec/tn_detail_foryou1_pc_per.js', function(){}, function() { window.boxTNRecs.err.push('rec/tn_detail_foryou1_pc_per.js'); }); }); })(); (function() { if (!(window.pageSettings && pageSettings.allow3rd && (typeof window._isAdsHidden === 'undefined' || !window._isAdsHidden))) return; if (typeof window.laNuocNgoai === 'undefined' || !window.laNuocNgoai) return; tnAfterLoad(function () { var newDiv = tnDetailInsertMidArticleWidget('div.detail-cmain', 'taboola-mid-article-widget'); if (!newDiv) return; window._taboola = window._taboola || []; window._taboola.push({ mode: 'thumbnails-4x1', container: 'taboola-mid-article-widget', placement: 'Mid Article Widget', target_type: 'mix' }); }); })();