Tàu Shenlong Suezmax treo cờ Liberia chở dầu thô từ Ả-rập Xê-út qua eo biển Hormuz và cập cảng Ấn Độ ngày 12/3. (Ảnh: AP)
Tuyến đường thủy hẹp này thực tế đã bị đóng cửa đối với tàu chở dầu và tàu hàng kể từ khi chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel bắt đầu ngày 28/2.
Trong bức thư gửi tới các thành viên của Tổ chức Hàng hải Quốc tế ngày 24/3, Bộ Ngoại giao Iran định nghĩa các tàu không thù địch là những tàu “không tham gia và không ủng hộ các hành động gây hấn chống lại Iran” hoặc thuộc về Mỹ hay Israel.
Lo sợ các cuộc tấn công của Iran vào ngành vận tải biển, các nhà khai thác tàu chở dầu đã ngừng đưa tàu của họ qua eo biển này, nơi 1/5 lượng dầu khí của thế giới đi qua trong điều kiện bình thường.
Trong bức thư, Iran cho biết họ đã thực hiện “các biện pháp cần thiết và tương xứng để ngăn chặn những kẻ xâm lược và những người ủng hộ chúng lợi dụng eo biển Hormuz”.
Không rõ liệu bức thư đủ khiến các chủ tàu chấp nhận mạo hiểm đi qua eo biển hay không. Theo các chuyên gia, tuyến đường thuỷ này chỉ có thể lưu thông bình thường trở lại nếu Mỹ, Israel và Iran đạt được thoả thuận chấm dứt chiến tranh.
Bức thư của Iran nói rằng “khôi phục hoàn toàn an ninh và ổn định bền vững ở eo biển phụ thuộc vào việc chấm dứt hành động gây hấn và đe dọa quân sự”.
Ngày 24/3, Tổng thống Trump cho biết các cuộc đàm phán đang diễn ra với Iran để chấm dứt chiến tranh và Iran muốn “đạt được một thỏa thuận”. Lập trường công khai của Iran hiện nay là họ không đàm phán với Mỹ, nhưng các quan chức Iran cho biết Tehran và Washington đã trao đổi thông điệp thông qua trung gian về việc giảm leo thang xung đột.
Theo số liệu của S&P Global Market Intelligence, khoảng 800 tàu chở dầu đang neo đậu ở cả hai bên eo biển. Một số ít tàu đã đi qua tuyến đường thủy này trong những ngày gần đây, cho thấy Iran đang cho phép một số tàu nhất định đi qua.
Việc giảm mạnh lượng vận chuyển dầu khí ra khỏi Vịnh đang gây ra sự gián đoạn kinh tế nghiêm trọng trên toàn thế giới, đặc biệt là ở châu Á. Trong khi nhiều công ty vận tải biển lâu đời có thể không mạo hiểm đi qua eo biển nếu không có thỏa thuận hòa bình, các quốc gia châu Á phụ thuộc vào dầu khí Trung Đông có thể cho tàu chở dầu đi qua nếu họ tin tưởng vào những đảm bảo của Iran.
Trong bức thư, Iran cho biết các tàu đi qua eo biển sẽ phải “tuân thủ đầy đủ các quy định an toàn và an ninh đã được công bố”, nhưng không nêu chi tiết quy tắc nào.
Theo Cơ quan Điều phối Thương mại hàng hải Vương quốc Anh, đã xảy ra ít nhất 16 vụ tấn công nhằm vào tàu thuyền trên vịnh Ba Tư và gần eo biển Hormuz kể từ ngày 28/2.
