Ngày 19/3, Nghị sĩ Somayeh Rafiei của Iran cho biết nước này đang cân nhắc đề xuất thu phí quá cảnh đối với các tàu đi qua eo biển Hormuz . Động thái này được cho là nhằm tận dụng quyền kiểm soát của Tehran đối với tuyến hàng hải chiến lược, nơi trung chuyển khoảng 1/5 sản lượng dầu và khí hóa lỏng toàn cầu.
Quốc hội Iran đang xem xét một dự luật yêu cầu các quốc gia sử dụng eo biển để vận chuyển hàng hóa, năng lượng hoặc thực phẩm phải nộp phí và thuế. Theo bà Somayeh Rafiei, đây được coi là khoản chi trả cho việc Iran đảm bảo an ninh trên tuyến hàng hải chiến lược này.
“Các quốc gia sử dụng eo biển Hormuz như một hành lang an toàn cho giao thông hàng hải, vận chuyển năng lượng và thực phẩm sẽ phải trả phí và thuế cho Iran” , bà Rafiei nói, đồng thời nhấn mạnh đây là một dạng “phí an ninh”.
Một chiếc thuyền ở eo biển Hormuz nhìn từ Musandam, Oman. (Nguồn: Reuters)
Đề xuất trên được đưa ra trong bối cảnh lãnh đạo Iran cho rằng xung đột hiện nay có thể mở ra cơ hội để tái định hình vai trò của Tehran tại eo biển Hormuz sau khi chiến sự kết thúc.
Phó Tổng thống Mohammad Mokhber nhận định việc thiết lập một cơ chế mới tại eo biển Hormuz có thể giúp Iran chuyển từ thế bị trừng phạt sang vị thế mạnh hơn trong khu vực và trên thế giới. Ông cũng ám chỉ khả năng sử dụng lợi thế địa lý để gây sức ép, thậm chí hạn chế tàu thuyền của các nước đối thủ đi qua tuyến đường này.
Căng thẳng gia tăng sau khi Israel tấn công mỏ khí đốt Nam Pars của Iran. Theo đó, máy bay chiến đấu Israel đã dội bom vào cơ sở sản xuất khí gas lớn nhất của Iran đặt tại tỉnh Bushehr.
Mỏ khí Nam Pars, còn gọi là mỏ Bắc Dome, được biết đến là mỏ có trữ lượng khí gas lớn nhất thế giới. Mỏ này cung cấp khoảng 70% tổng lượng khí tự nhiên tiêu thụ tại Iran. Tehran đã cùng với Qatar khai thác mỏ này từ những năm 1990. Trong cuộc chiến 12 ngày đêm tháng 6/2025, Israel cũng đã tập kích các cơ sở hoạt động tại mỏ khí đốt lớn nhất của Iran.
Đáp trả, Iran đã nhắm vào các cơ sở năng lượng trong khu vực Vịnh Ba Tư, bao gồm cả tại Qatar và Saudi Arabia, làm dấy lên lo ngại xung đột có thể lan rộng trên toàn bộ mạng lưới dầu khí khu vực.
Trước diễn biến này, Ngoại trưởng Saudi Arabia, Hoàng tử Faisal bin Farhan, cảnh báo rằng sức ép từ Iran sẽ “phản tác dụng”, đồng thời cho biết Riyadh để ngỏ khả năng sử dụng biện pháp quân sự nếu cần thiết.
