Nghệ sĩ Nhân dân (NSND) là danh hiệu cao nhất mà Nhà nước ta trao tặng cho các nghệ sĩ có nhiều cống hiến trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật. Trong đợt xét tặng đầu tiên, nghệ sĩ piano Đặng Thái Sơn là trường hợp đặc biệt khi được trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân vào năm 1984, khi mới 26 tuổi.
NSND Đặng Thái Sơn hồi trẻ.
NSND Đặng Thái Sơn sinh ngày 2/7/1958 tại Hà Nội, trong một gia đình giàu truyền thống nghệ thuật. Cha ông là nhà thơ – nhạc sĩ Đặng Đình Hưng, còn mẹ là nghệ sĩ piano Thái Thị Liên. Bà là một trong những nữ nghệ sĩ piano đầu tiên của Việt Nam được đào tạo bài bản theo chuẩn châu Âu.
Chính mẹ là người thầy đầu tiên đặt nền móng âm nhạc cho ông, đồng thời truyền cho ông tinh thần kỷ luật và sự nghiêm cẩn trong lao động nghệ thuật theo ông suốt hành trình sự nghiệp.
Năm 1965, ông theo học tại Nhạc viện Hà Nội (nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam). Dù điều kiện học tập nhiều thiếu thốn do phải sơ tán, tài năng của ông sớm bộc lộ rõ rệt.
Năm 1974, ông được nghệ sĩ piano người Nga Isaac Katz phát hiện tài năng. Đến năm 1976, Đặng Thái Sơn được nhận vào học tại Nhạc viện Tchaikovsky Moskva, dưới sự hướng dẫn của các giáo sư Vladimir Natanson và Dmitry Bashkirov.
Môi trường đào tạo hàn lâm khắt khe tại Moskva đã giúp ông hoàn thiện kỹ thuật và tư duy biểu diễn, tạo nền tảng cho bước ngoặt lớn nhất trong sự nghiệp.
NSND Đặng Thái Sơn là nghệ sĩ châu Á đầu tiên giành giải Nhất tại Frédéric Chopin International Piano Competition ở Ba Lan.
Năm 1980, ông giành giải Nhất tại Frédéric Chopin International Piano Competition ở Ba Lan. Lúc này, ông vừa tròn 22 tuổi và là nghệ sĩ châu Á đầu tiên nhận giải thưởng này tại cuộc thi piano danh giá bậc nhất thế giới. Giải thưởng cao quý này đã ghi tên ông vào danh sách những nghệ sĩ biểu diễn piano hàng đầu thế giới.
Sau cột mốc năm 1980, Đặng Thái Sơn liên tục biểu diễn tại những khán phòng danh tiếng nhất thế giới như Lincoln Center (New York), Barbican Centre (London), Concertgebouw (Amsterdam), Suntory Hall (Tokyo), Salle Pleyel (Paris) hay Sydney Opera House.
Sau khi tốt nghiệp Nhạc viện Quốc gia Tchaikovsky, ông nhận lời mời sang giảng dạy tại Nhạc viện Kunitachi, Tokyo, Nhật Bản.
Chỉ bốn năm sau chiến thắng tại Warsaw, năm 1984, Đặng Thái Sơn là một trong những nghệ sĩ đầu tiên được trao tặng danh hiệu NSND. Ông là nghệ sĩ trẻ nhất từng nhận danh hiệu cao quý này khi mới 26 tuổi.
Năm 1999, ông là nghệ sĩ piano duy nhất không phải người Ba Lan được mời biểu diễn trong buổi hòa nhạc kỷ niệm 150 năm ngày mất của nhà soạn nhạc Frédéric Chopin.
Năm 2005, ông trở thành người châu Á đầu tiên được mời vào ban giám khảo cuộc thi Chopin quốc tế. Đến năm 2018, ông được Nhà nước Ba Lan trao tặng Huy chương Vàng Gloria Artis nhằm ghi nhận những đóng góp trong việc lan tỏa di sản âm nhạc Chopin ra thế giới.
Giáo sư, NSND Đặng Thái Sơn là một trong những nghệ sĩ biểu diễn piano hàng đầu thế giới.
Tại Gala kỷ niệm 200 năm ngày sinh Chopin năm 2010, ông là một trong ba nghệ sĩ toàn cầu được chọn biểu diễn cùng Lý Vân Địch và Garrick Ohlsson.
Năm 2018, ông tiếp tục được Nhà nước Ba Lan trao tặng Huy chương Vàng Gloria Artis, giải thưởng văn hóa cao quý nhằm ghi nhận những đóng góp nổi bật trong việc lan tỏa di sản âm nhạc của Frédéric Chopin ra toàn thế giới.
Bên cạnh hoạt động biểu diễn, ông được mời giảng dạy tại Oberlin Conservatory (Mỹ), là Giáo sư danh dự của Nhạc viện Trung ương Trung Quốc và tham gia đào tạo tại nhiều trường nhạc châu Á.
Dù nổi tiếng toàn cầu, Đặng Thái Sơn luôn lựa chọn lối sống kín đáo và giản dị. Ông định cư lâu năm tại Montreal, Canada nhưng vẫn thường xuyên trở về Việt Nam biểu diễn và tham gia đào tạo nghệ sĩ trẻ, xem quê hương như điểm tựa tinh thần trong hành trình nghệ thuật.
NSND Đặng Thái Sơn và mẹ - cố NSND Thái Thị Liên.
Nhiều đồng nghiệp nhận xét ông là người nghiêm khắc với bản thân, theo đuổi sự chuẩn xác gần như tuyệt đối trong luyện tập, phẩm chất chịu ảnh hưởng sâu sắc từ người mẹ nghệ sĩ. Trong những lần hiếm hoi chia sẻ với truyền thông, ông thường nhấn mạnh rằng thành công không nằm ở khoảnh khắc chiến thắng mà là kết quả của quá trình tích lũy lâu dài và sự tôn trọng tuyệt đối dành cho âm nhạc.
Về đời tư, NSND Đặng Thái Sơn có lối sống kín đáo và giản dị. Ông không chia sẻ nhiều về cuộc sống gia đình hay hôn nhân. Trong một vài lần hiếm hoi trò chuyện với truyền thông, nam nghệ sĩ nói cái giá mà ông phải trả cho sự nghiệp âm nhạc là "sự cô đơn toàn phần".
NSND Đặng Thái Sơn sống giản dị ở nước ngoài.
Nhiều năm gần đây, ông thường xuyên trở về Việt Nam tham gia một số buổi hòa nhạc lớn. Năm 2023, NSND Thái Thị Liên qua đời, trong lễ tang, ông tiễn biệt mẹ bằng giai điệu Chopin theo đúng di nguyện của bà.
NSND Đặng Thái Sơn hiện có cuộc sống bình yên tại Canada. Dù đã nghỉ hưu, ông vẫn giảng dạy, đi diễn bình thường, thỉnh thoảng chia sẻ hình ảnh đời thường với người hâm mộ trên trang cá nhân.
NSND Đặng Thái Sơn biểu diễn trong lễ trao giải VinFuture lần thứ 1.
