Một tờ vé số, hai lời kể trái ngược
Bà Nguyễn Thị Thu D. là công nhân tại cơ sở sản xuất bàn ghế inox do ông Trần Thanh T. làm chủ.
Theo trình bày của bà D., vào đầu giờ chiều 7/1/2021, khi bà cùng nhiều công nhân đang làm việc thì ông T. mua và cho bà 1 tờ vé số được mở thưởng trong ngày. Ông T. nói rằng: Nếu tờ vé số trúng thì chia đều cho các công nhân có mặt trong ngày. Việc ông T. đưa cho bà D. tờ vé số có nhiều người chứng kiến.
Kết quả xổ số chiều cùng ngày cho thấy, tờ vé số ông T. đưa cho bà đã trúng giải đặc biệt trị giá 2 tỷ đồng. Bà D. liền báo cho ông T. biết sự việc.
Lúc này, ông T. nói bà đưa tờ vé số để ông dò lại. Sau khi xác định đúng tờ vé số đã trúng thưởng giải đặc biệt, ông T. cất tờ vé số rồi dặn bà D., ông X. (người dò kết quả đầu tiên) và bà L. (người biết thông tin sự việc) là đừng la om sòm, để ông lãnh thưởng hộ.
Ông T. còn nói thêm, tới chiều 28 tháng Chạp khi nghỉ làm, ông sẽ chia cho công nhân trong xưởng sản xuất. Bởi, nếu chia tiền sớm thì công nhân sẽ nghỉ hết và xưởng không có người làm.
Do ông T. là chủ cơ sở và ngày 7/1/2021 đã là 25 tháng 11 âm lịch nên bà D. tin tưởng và không yêu cầu ông T. trả lại tờ vé số.
Tuy nhiên, đến ngày hẹn, ông T. chỉ cho các công nhân tiền Tết chứ không thực hiện lời hứa chia tiền từ vé số trúng thưởng.
Trong khi đó, tờ vé số trúng giải đặc biệt trị giá 2 tỷ đồng. Sau khi trừ thuế thu nhập phải nộp 10% là 200 triệu đồng, số tiền thực lĩnh là 1,8 tỷ đồng. Tuy nhiên, tổng số tiền Tết mà bà D. và 17 nguyên đơn khác trong cơ sở sản xuất đã nhận từ ông T. chỉ là 183 triệu đồng. Như vậy, chủ cơ sở sản xuất inox vẫn còn giữ của các nguyên đơn 1,617 tỷ đồng.
Với lý do trên, các nguyên đơn khởi kiện, yêu cầu ông Trần Thanh T. trả và chia đều cho mỗi nguyên đơn số tiền hơn 85 triệu đồng.
Tiếp đó, các nguyên đơn khởi kiện bổ sung, yêu cầu ông T. phải trả thêm tiền lãi chậm trả theo mức lãi suất 10%/năm (0,83%/tháng), tính từ 9/2/2021 đến 9/11/2021, với tổng số tiền lãi gần 91,5 triệu đồng và tiếp tục tính lãi đến ngày xét xử sơ thẩm.
Về phần mình, ông T. thừa nhận có mua 1 tờ vé số trong ngày 7/1/2021 và mở thưởng chiều cùng ngày.
Tuy nhiên, tình tiết sự việc qua lời kể của ông lại trái ngược với bà D.
Cụ thể, ông T. cho biết, do không thể vào mạng Internet trên điện thoại di động (loại bàn phím thông thường) để dò kết quả xổ số nên cuối giờ chiều cùng ngày, ông T. đưa tờ vé số cho bà D. để nhờ dò kết quả trên điện thoại smartphone của ông X.
Sau khi phát hiện vé trúng giải đặc biệt, bà D. mang lại trả cho ông tờ vé số. Do đó, việc bà D. nói ông cho bà tờ vé số trên là không đúng. Thay vào đó, ông chỉ nhờ bà D. dò hộ kết quả.
Ngày hôm sau (8/1/2021), ông T. đã lĩnh thưởng tờ vé số. Khi các công nhân nghỉ Tết Nguyên đán, ông cho mỗi người một số tiền làm quà Tết và không ai thắc mắc gì về việc chia tiền thưởng của tờ vé số trúng giải đặc biệt. Do đó, ông không đồng ý với yêu cầu khởi kiện.
Số phận tờ vé số trị giá 2 tỷ đồng
Tại Bản án dân sự sơ thẩm, TAND huyện Long Hồ, tỉnh Vĩnh Long (cũ) quyết định chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện; buộc ông T. phải có nghĩa vụ trả cho 18 nguyên đơn, mỗi người hơn 42,5 triệu đồng. Tổng cộng số tiền là gần 766 triệu đồng. Tòa không chấp nhận yêu cầu của các nguyên đơn về tiền lãi.
Sau đó, ông T. có đơn kháng cáo, đề nghị tòa án cấp phúc thẩm không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện. Phía các nguyên đơn cũng có đơn kháng cáo, đề nghị tòa án cấp phúc thẩm chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện.
Tại bản án dân sự phúc thẩm, TAND tỉnh Vĩnh Long buộc ông T. phải có nghĩa vụ trả cho 18 nguyên đơn, mỗi người hơn 85 triệu đồng. Tòa cũng không chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn về tiền lãi.
Tới ngày 9/2/2023, ông T. có đơn đề nghị xem xét lại bản án dân sự phúc thẩm nêu trên.
Tại phiên tòa giám đốc thẩm, toà nhận định, dù giao dịch giữa ông T. và bà D. là hợp đồng tặng cho tài sản hay hợp đồng gửi giữ tài sản thì pháp luật cũng không quy định bắt buộc phải lập thành văn bản. Do đó, về hình thức, việc hai bên giao kết bằng lời nói là không vi phạm quy định về hình thức của hợp đồng.
Do giao dịch giữa ông T. và bà D. không có tài liệu, chứng cứ thể hiện mà chỉ thông qua hình thức lời nói, nên cần căn cứ vào các chứng cứ khác để xác định sự thật khách quan của vụ án.
Cụ thể, dù ông T. không thừa nhận lời trình bày của các nguyên đơn, nhưng quá trình giải quyết vụ án đã xác định được một số điểm đáng lưu ý sau:
Thứ nhất, sau khi xảy ra sự kiện trúng thưởng vé số, ông T. đã tự ý cho thay thế và di dời vị trí camera quan sát diễn biến công việc thường ngày ở xưởng.
Thứ hai, ông T. không trực tiếp mà giao cho người khác đi lĩnh thưởng, sau đó lại có lời khai mâu thuẫn về địa điểm lĩnh thưởng.
Thứ ba, khi công nhân nghỉ Tết Nguyên đán năm đó, ông T. còn cho các công nhân tiền thưởng Tết mỗi người từ 5-20 triệu đồng/người. Trong khi, các nguyên đơn đều khẳng định ông T. chỉ thưởng Tết cho mỗi công nhân số tiền tương ứng khoảng 1 tuần lương vào kỳ nghỉ Tết hằng năm.
Ông T. không giải thích được lý do ông thay mới và đổi vị trí camera quan sát; việc ông đưa tờ vé số cho người khác đi lĩnh thưởng; lý do ông và người đại diện khai mâu thuẫn về địa điểm lĩnh thưởng.
Những yếu tố trên cho thấy ông T. có dấu hiệu che giấu việc tờ vé số đã được ông đưa cho bà D. trúng thưởng. Bên cạnh đó, việc ông T. cho các công nhân tiền Tết Nguyên đán 2022 nhiều bất thường so với hằng năm và tại phiên tòa sơ thẩm, ông còn đồng ý cho các nguyên đơn thêm 200 triệu đồng là điều không bình thường.
Do đó, tòa án cấp sơ thẩm, cấp phúc thẩm nhận định ông T. đã cho chung bà D. và các công nhân có đi làm tại xưởng của ông 1 tấm vé số. Đồng thời, ông ra điều kiện là nếu tờ vé số trúng thưởng thì chia đều cho tất cả các công nhân có mặt, là có cơ sở.
Do giao dịch giữa ông T. và bà D. chỉ giao kết bằng lời nói, nên việc kháng nghị giám đốc thẩm nhận định cho rằng các nguyên đơn không đưa ra được chứng cứ chứng minh là không phù hợp với thực tế.
Với các lý lẽ chính trên, tòa không chấp nhận Quyết định kháng nghị giám đốc thẩm ngày 25/5/2023 của Viện trưởng Viện KSND cấp cao tại TPHCM. Đồng thời, giữ nguyên Bản án dân sự phúc thẩm ngày 13/1/2023 của TAND tỉnh Vĩnh Long.
