Theo đó, tại văn bản vừa phát đi, Hiệp hội bất động sản TP. HCM (HoREA) kiến nghị xác định nguồn nhà ở cho thuê được mở rộng sang các khu trọ nhiều phòng do cá nhân đầu tư.
Theo HoREA, dự thảo hiện đã quy định trường hợp cá nhân phát triển nhà ở nhiều tầng, nhiều căn hộ để bán, cho thuê mua hoặc cho thuê, thường được gọi là chung cư mini, tuy nhiên có thể bổ sung thêm trường hợp cá nhân có đất ở hợp pháp xây nhà riêng lẻ nhiều phòng để cho thuê dài hạn.
Với phương án trên, HoREA cho rằng, cả nhà nhiều tầng, nhiều căn hộ và nhà riêng lẻ nhiều phòng cho thuê đều phải đáp ứng yêu cầu về phòng cháy chữa cháy và các địa phương có thể quy định điều kiện về đường giao thông để phương tiện chữa cháy tiếp cận nơi có nhà nhiều tầng, nhiều căn hộ.
Nếu cá nhân đầu tư nhà nhiều tầng nhiều căn hộ hoặc nhà riêng lẻ nhiều phòng cho những người thuộc diện hưởng chính sách nhà ở xã hội thuê dài hạn, HoREA đề nghị được hưởng các ưu đãi tương tự chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội.
Theo số liệu từ HoREA, quy mô nguồn nhà này khá lớn, chỉ riêng TPHCM trước khi hợp nhất có hơn 60.470 khu nhà trọ với trên 560.000 phòng cho thuê dài hạn, cung cấp chỗ ở cho hơn 1,4 triệu người. Tại Bình Dương cũ có khoảng 1,2 triệu người nhập cư, đa số thuê phòng trọ để ở.
Ông Lê Hoàng Châu – Chủ tịch HoREA đề nghị giữ lại quy định cho phép cá nhân xây dựng nhà ở xã hội để cho những người thuộc diện chính sách thuê, đồng thời cho rằng hình thức này đã có trong Luật Nhà ở 2014 và Luật Nhà ở 2023 nhưng không còn được quy định tại Điều 64 của dự thảo mới.
Theo ông Châu, nếu không giữ lại hình thức này, nguồn lực từ cá nhân và cộng đồng dân cư tham gia làm khu trọ nhiều phòng hoặc nhà nhiều tầng, nhiều căn hộ cho người thuộc diện chính sách thuê dài hạn sẽ bị bỏ sót.
Thực tế cho thấy, đề xuất đưa nguồn nhà trọ của cá nhân vào chính sách nhà ở không phải lần đầu được HoREA nêu. Trong các góp ý trước đây, Hiệp hội này đã đề cập việc phát triển nhà trọ cho thuê dài hạn, chính sách dành cho cá nhân xây nhà ở xã hội để cho thuê, cùng các yêu cầu về phòng ở và quản lý.
Tại lần góp ý mới nhất, HoREA muốn dành hẳn một mục trong chương về nhà cho thuê cho nhà nhiều tầng nhiều căn hộ và khu trọ nhiều phòng dành cho các đối tượng chính sách thuê dài hạn.
Cần có chính sách riêng cho ký túc xá
Cũng theo HoREA, ký túc xá học sinh, sinh viên là một nguồn chỗ ở khác cần được đưa vào chương về nhà cho thuê.
Cụ thể, HoREA cho rằng, học sinh, sinh viên đại học, cao đẳng, trường nghề và một số nhóm người học đã thuộc diện được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội, nhưng Luật Nhà ở 2023 và dự thảo hiện chưa có phần riêng quy định về ký túc xá.
Do đó, HoREA đề xuất bổ sung một mục dành cho loại hình này. Ký túc xá có thể được đầu tư bằng vốn Nhà nước hoặc nguồn vốn liên kết giữa nhà trường với địa phương; tùy trường hợp, người học có thể thuê hoặc được bố trí ở mà không phải trả tiền trong thời gian học tập. Hiệp hội dẫn khu ký túc xá Đại học Quốc gia TPHCM làm ví dụ. Khu này có diện tích khoảng 42 ha và giải quyết chỗ ở cho khoảng 35.500 sinh viên. Một số trường đại học, cao đẳng khác cũng có ký túc xá phục vụ hàng ngàn sinh viên.
Nhà ở cho thuê dành cho người có nhu cầu thuê
Tại dự thảo Luật Nhà ở 2023 sửa đổi cập nhật ngày 05/08 đã dành riêng Chương IV cho nhà ở cho thuê, trong đó quy định đối tượng được thuê nhà đầu tư bằng vốn Nhà nước là công dân Việt Nam có thu nhập thấp, trung bình và “có khó khăn về nhà ở”.
Ông Lê Hoàng Châu - Chủ tịch HoREA, đề nghị thay điều kiện này bằng “có nhu cầu thuê nhà ở” với lý giải nếu vẫn yêu cầu người thuê phải thuộc diện khó khăn về nhà ở thì sẽ phát sinh khâu kiểm tra, xác minh, kéo theo thêm thủ tục, thời gian và chi phí tuân thủ.
Bên cạnh đó, HoREA cũng cho rằng cách quy định này chưa phù hợp với định hướng phát triển thị trường nhà cho thuê và hình thành thói quen lựa chọn “thuê nhà để ở” thay vì “mua nhà”.
Hiệp hội đồng thời đề nghị đổi tên Chương IV từ “nhà ở cho thuê” thành “nhà cho thuê giá phù hợp”. Theo ông Châu, nhà ở cho thuê nói chung còn bao gồm cả nhà trung cấp, trung cao cấp và cao cấp cho thuê theo giá thị trường, trong khi chính sách tại chương này hướng đến người thu nhập thấp và trung bình.
Theo phương án đề xuất, nhóm này được chia thành nhà cho thuê giá phù hợp đầu tư bằng vốn Nhà nước và nhà không sử dụng vốn Nhà nước. Việc chỉ cần “có nhu cầu thuê nhà ở” được Hiệp hội đề xuất đối với nhóm nhà sử dụng vốn Nhà nước.
