Kết quả khảo sát công bố ngày 4/9 của hãng bảo mật Kaspersky tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương (APAC) ghi nhận 71% người dùng tại Việt Nam xem điện thoại thông minh (smartphone) là thiết bị chính để kết nối Internet.
Đáng chú ý, tỷ lệ lưu trữ các dữ liệu nhạy cảm trên thiết bị di động của người Việt cao hơn đáng kể so với mức bình quân trong khu vực. Cụ thể, có tới 57% người dùng trong nước lưu hình ảnh các loại giấy tờ tùy thân như căn cước công dân, hộ chiếu hoặc giấy tờ bảo hiểm ngay trên máy (trung bình khu vực là 49%).
Bên cạnh ảnh và video cá nhân (65%), người Việt cũng sử dụng smartphone làm nơi quản lý tài chính và công việc: 40% lưu mật khẩu cùng thông tin đăng nhập (khu vực là 34%), 36% lưu thông tin tài khoản ngân hàng và 52% lưu email, tin nhắn công việc. Ngoài ra, 20% người dùng bắt đầu lưu lại lịch sử tương tác với các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI).
Dù thiết bị di động đã trở thành trung tâm lưu trữ toàn bộ đời sống số, thói quen phòng vệ của người dùng vẫn chưa theo kịp tốc độ gia tăng dữ liệu nhạy cảm. Thống kê của đơn vị nghiên cứu cho thấy chỉ riêng trong năm 2025, hệ thống đã ngăn chặn gần 8,5 triệu mối đe dọa an ninh mạng phát tán qua web nhắm vào người dùng tại Việt Nam - mức cao nhất khu vực Đông Nam Á.
Ông Ngô Tấn Vũ Khanh, Giám đốc Quốc gia của Kaspersky tại Việt Nam, nhận định smartphone không còn đơn thuần là thiết bị liên lạc mà đã trở thành 'két sắt số' chứa mọi thông tin tài chính, hợp đồng và dữ liệu định danh.
“Người dùng cần chuyển từ thói quen chỉ lưu trữ sang chủ động bảo vệ. Chẳng hạn, lưu tài liệu trong thư mục mã hóa thay vì để nguyên trong thư viện ảnh, ưu tiên dùng ứng dụng định danh chuyên dụng như VNeID thay vì chụp ảnh giấy tờ và bật mạng riêng ảo (VPN) khi dùng Wi-Fi công cộng", ông khuyến nghị.
Đồng quan điểm, chuyên gia an ninh mạng Anton Kivva cho rằng người dùng thường có thói quen cài phần mềm bảo mật cho máy tính cá nhân nhưng lại bỏ quên smartphone, khiến chiếc máy trở thành mắt xích yếu nhất trước các đòn tấn công mạng.
Ba nguyên tắc bảo vệ dữ liệu di động
Để tránh nguy cơ rò rỉ dữ liệu khi thiết bị bị thất lạc hoặc mã độc tấn công, các chuyên gia khuyến nghị 3 nguyên tắc:
Không lưu trữ trên một thiết bị duy nhất: Tránh biến smartphone thành nơi duy nhất chứa dữ liệu quan trọng. Cần sao lưu định kỳ lên dịch vụ đám mây hoặc sử dụng các kho lưu trữ mã hóa độc lập (Secret Vault) dành riêng cho bản quét giấy tờ và mật khẩu.
Thiết lập bảo vệ đa lớp: Cài đặt các công cụ bảo mật di động có khả năng kiểm tra ứng dụng trước khi cài đặt, tự động phát hiện và chặn các đường link độc hại, lừa đảo theo thời gian thực.
Kích hoạt cơ chế ứng phó rủi ro: Bật sẵn tính năng định vị và xóa dữ liệu từ xa (Find My Device trên Android/iOS) phòng khi rơi hoặc thất lạc; bật sao lưu tự động; cài đặt tự động khóa màn hình ngay khi ngừng thao tác; không để máy ở các vị trí dễ bị móc túi hoặc ngoài tầm mắt tại nơi công cộng.
