Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027 tại Hà Nội đang bước vào giai đoạn nước rút với một thông tin mang tính bước ngoặt. Không còn những ranh giới quận huyện khắt khe, học sinh Thủ đô sắp đối mặt với một kỳ thi "có một không hai" trong lịch sử khi thành phố dự kiến gỡ bỏ hoàn toàn 12 khu vực tuyển sinh. Đứng trước sân chơi mở rộng này, các gia đình cần phải thay đổi chiến lược ra sao để không lỡ mất tấm vé vào trường công lập?
Từ gỡ bỏ rào cản đến "sân chơi" toàn thành phố
Theo kế hoạch dự kiến mới nhất của Hà Nội, kỳ thi vào lớp 10 năm nay sẽ có những điểm mới chưa từng có tiền lệ. Thay vì bị trói buộc bởi điều kiện hộ khẩu thường trú và phân chia 12 khu vực khắt khe như mọi năm, học sinh nay chỉ cần cư trú trên địa bàn thành phố là đã đủ điều kiện dự thi.
Đột phá lớn nhất nằm ở việc mỗi thí sinh sẽ được đăng ký 3 nguyện vọng bất kỳ vào các trường THPT công lập trên toàn thành phố. Việc gỡ bỏ địa giới hành chính này được kỳ vọng sẽ mang lại cơ hội học tập công bằng, bình đẳng cho hơn 100.000 học sinh lớp 9. Tuy nhiên, đằng sau cánh cửa tự do ấy là những bài toán chiến lược hoàn toàn mới mà phụ huynh không thể lơ là.
Ảnh minh hoạ
1. Rào cản giấy tờ biến mất, áp lực cạnh tranh nhân lên
Điểm tích cực và dễ thấy nhất của dự kiến này là sự nhẹ nhõm. Phụ huynh sẽ không còn phải chạy ngược chạy xuôi lo giấy tờ thường trú, tạm trú hay đau đầu vì nhà ở một nơi, hộ khẩu một nẻo. Mọi học sinh đều đứng ở vạch xuất phát ngang nhau.
Thế nhưng, khi ranh giới khu vực bị xóa bỏ, cục diện điểm chuẩn sẽ thay đổi hoàn toàn. Những ngôi trường thuộc top đầu ở trung tâm (như Chu Văn An, Kim Liên, Yên Hòa, Thăng Long...) vốn đã "nóng" nay sẽ càng trở thành "chảo lửa". Thay vì chỉ cạnh tranh với học sinh trong vài quận lân cận, giờ đây các em sẽ phải "đua" với những học sinh xuất sắc đổ về từ khắp các huyện ngoại thành. Điểm chuẩn tại các trường này dự báo sẽ có biên độ dao động rất mạnh và thiết lập một mặt bằng điểm mới cao chưa từng thấy. Khái niệm "vùng an toàn" mang tính cục bộ ở các quận nội thành đã chính thức không còn.
2. Chiến lược 3 nguyện vọng: Không còn chỗ cho sự cảm tính
Trước đây, khi bị bó hẹp trong 1 khu vực, việc chọn trường phần nhiều mang tính chất "so bó đũa, chọn cột cờ". Nay, với quyền tự do chọn 3 trường bất kỳ trong số hơn 120 trường công lập, việc đặt bút đăng ký nguyện vọng đòi hỏi một cái đầu thực sự lạnh và thực tế.
Học sinh và phụ huynh phải tự định vị được năng lực của mình trên bình diện toàn Thủ đô, thay vì chỉ so sánh trong lớp hay trong trường cấp hai của mình. Việc sắp xếp nguyện vọng 1 (trường mơ ước), nguyện vọng 2 (trường vừa sức) và nguyện vọng 3 (trường an toàn dự phòng) cần được tính toán thật kỹ lưỡng qua các đợt thi thử. Nếu đặt điểm rơi sai, chạy theo tâm lý đám đông, một học sinh có học lực khá giỏi vẫn có nguy cơ trượt cả 3 nguyện vọng trường công lập.
3. Cạm bẫy "Đỗ nguyện vọng nhưng không thể đi học"
Khi không còn rào cản khu vực, một tâm lý rất dễ xuất hiện là: Cứ chọn bừa nguyện vọng 3 ở một trường ngoại ô xa xôi có điểm chuẩn thấp để "vớt vát" suất trường công. Tuy nhiên, đây lại là một cái bẫy lớn.
Bài học nhãn tiền từ việc đăng ký tự do tại TP.HCM vẫn còn đó: Hàng năm có hàng ngàn học sinh đỗ nguyện vọng nhưng đành ngậm ngùi bỏ học vì quãng đường di chuyển 15-20km mỗi ngày vượt quá sức chịu đựng của các em, đặc biệt trong điều kiện giao thông đông đúc. Vì vậy, nguyên tắc sống còn khi chọn cả 3 nguyện vọng là: Quyết định chọn trường nhất thiết phải song hành với khoảng cách và điều kiện đưa đón, đi lại thực tế của gia đình.
Kỳ thi lớp 10 luôn là một cột mốc căng thẳng. Dù quy chế có thay đổi mở rộng ra sao, cốt lõi của kỳ thi năm nay vẫn xoay quanh 3 môn Toán, Ngữ văn và Ngoại ngữ. Thay vì để tâm lý xáo trộn vì những thay đổi chưa từng có này, gia đình nên làm điểm tựa vững chắc để con em tập trung củng cố kiến thức. Việc bám sát năng lực học tập và đo lường khoảng cách địa lý mới là chiếc chìa khóa vạn năng để mở cánh cửa trường cấp ba mong ước.
