Giữa lúc mạng vệ tinh Starlink trở thành “mạch máu” không thể thiếu của lực lượng Ukraine, Nga bất ngờ đưa vào sử dụng chiến đấu một hệ thống tác chiến điện tử (EW) hoàn toàn mới mang tên Volna Kupol Garant.
Với giá thành khoảng 1,5 triệu USD mỗi tổ hợp, thiết bị này không chỉ nhằm cắt đứt liên lạc của đối phương mà còn thể hiện bước tiến đáng chú ý trong tư duy tác chiến điện tử hiện đại: tấn công trực tiếp vào phân đoạn không gian thay vì chỉ gây nhiễu đầu cuối mặt đất.
Hệ thống tác chiến điện tử (EW) Volna Kupol Garant do công ty Rossiysky Kupol (còn gọi là Russky Kupol) có trụ sở tại Simferopol, Crưm phát triển.
Tên lửa Haj Qasem Iran tốc độ Mach 12, khắc tinh của phòng không
Khác với các tổ hợp EW truyền thống chủ yếu phát sóng nhiễu diện rộng xuống mặt đất, hệ thống Volna Kupol Garant tập trung vào việc theo dõi quỹ đạo vệ tinh Starlink và phát tín hiệu công suất cao hướng thẳng lên vệ tinh khi chúng bay ngang qua.
Mục tiêu là làm mất ổn định kênh liên lạc uplink giữa terminal (trạm đầu cuối) mặt đất và vệ tinh, khiến kết nối bị gián đoạn trên phạm vi khoảng 20km².
Một số nguồn mô tả hệ thống sử dụng tám anten hoặc được bố trí trên nhiều rơ-moóc, mỗi rơ-moóc mang hai anten vệ tinh có cơ cấu quay, cho phép theo dõi và duy trì chùm nhiễu liên tục.
Về thông số kỹ thuật, hệ thống Volna Kupol Garant hoạt động trong dải tần 14-14,5 GHz, tương ứng với băng tần Ku mà Starlink sử dụng.
Khả năng bao phủ góc phương vị đạt 360 độ, góc cao khoảng 110 độ, giúp hệ thống Volna Kupol Garant có thể tác động đến vệ tinh ở nhiều vị trí trên bầu trời.
Công nghệ đỉnh cao biến tàu khu trục USS Shoup DDG-86 Mỹ thành sát thủ đa nhiệm
Tầm gây nhiễu hiệu quả được ghi nhận lên tới khoảng 16km, với tổng khối lượng một phần tử khoảng 120kg, cho thấy thiết kế tương đối cơ động, có thể triển khai gần tiền tuyến hoặc bảo vệ các mục tiêu cố định quan trọng như nhà máy lọc dầu, căn cứ không quân hay kho đạn.
Việc theo dõi vị trí vệ tinh theo thời gian thực và tập trung năng lượng nhiễu vào đúng “điểm nóng” cho phép hệ thống Volna Kupol Garant tiết kiệm công suất hơn so với cách phát nhiễu toàn hướng truyền thống, đồng thời tăng hiệu quả chống lại các terminal Starlink đang di chuyển hoặc ẩn nấp.
Tuy nhiên, chính nguyên lý hoạt động này cũng tạo ra điểm yếu chí mạng. Việc phát tín hiệu công suất lớn hướng lên không gian khiến hệ thống trở nên rất dễ bị phát hiện trên phổ tần số.
Các đơn vị trinh sát điện tử và máy bay không người lái của Ukraine đã tận dụng đặc điểm này để xác định vị trí và tiêu diệt nhiều tổ hợp/hệ thông Volna Kupol Garant ngay sau khi chúng được triển khai.
Chi phí sản xuất cao, bị ảnh hưởng bởi chuỗi cung ứng, càng làm cho mỗi lần mất mát trở nên đắt đỏ. Hơn nữa, khi Ukraine chuyển sang sử dụng các loại UAV có khả năng hoạt động tự động hoặc dựa ít hơn vào liên lạc thời gian thực qua Starlink, hiệu quả của hệ thống cũng bị giảm sút đáng kể.
Tàu tuần dương USS Robert Smalls CG-62 có gì mà bảo vệ cả nhóm tàu sân bay Mỹ
Từ góc nhìn công nghệ, hệ thống Volna Kupol Garant phản ánh xu hướng mới trong tác chiến điện tử hiện đại: chuyển từ “gây nhiễu diện rộng” sang “tấn công có chọn lọc vào phân đoạn không gian”.
Đây là bước thử nghiệm quan trọng của Nga trong cuộc đua kiểm soát phổ tần và phủ nhận ưu thế vệ tinh thương mại của đối phương.
Dù còn nhiều hạn chế về khả năng sống sót và chi phí, hệ thống Volna Kupol Garant vẫn buộc Ukraine phải điều chỉnh cách sử dụng Starlink, đồng thời thúc đẩy cả hai bên phát triển các giải pháp đối kháng thế hệ tiếp theo.
Trong bối cảnh chiến tranh thông tin và điện tử ngày càng quyết định cục diện chiến trường, hệ thống Volna Kupol Garant không chỉ là một sản phẩm kỹ thuật mà còn là tín hiệu rõ ràng về cuộc chạy đua công nghệ không ngừng nghỉ giữa các bên tham chiến.
(Theo ru.themoscowtimes.com, militarnyi.com, en.defence-ua.com)
