Sở hữu đường bờ biển dài, nước biển có độ mặn cao cùng khí hậu quanh năm nắng nóng, các tỉnh duyên hải miền Trung Việt Nam có những điều kiện lý tưởng để sản xuất muối. Nghề làm muối ở miền Trung cũng là một trong những nghề truyền thống nổi tiếng từ lâu đời. Hàng năm, vào mùa khô, từ tháng 3 đến tháng 7, những vựa muối ở đây lại trở nên vô cùng sôi động. Đây cũng là thời điểm thích hợp nhất để bạn tới tham quan cánh đồng muối và tìm hiểu về nghề làm muối truyền thống.
Đồng muối Sa Huỳnh (tỉnh Quảng Ngãi)
Là một trong những cánh đồng muối lớn và lâu đời nhất ở Việt Nam, đồng muối Sa Huỳnh (thuộc huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi) có diện tích hơn 110ha. Theo các nhà nghiên cứu sử học, nghề làm muối đã xuất hiện ở Sa Huỳnh từ thế kỉ XIX và được xem làm nghề truyền thống của xứ biển Quảng Ngãi.
Đến với đồng muối Sa Huỳnh, bạn sẽ được chứng kiến quá trình làm muối vất vả, nhọc nhằn song cũng đầy thú vị của người dân nơi đây. Không giống như cách làm muối ở miền Bắc, diêm dân Sa Huỳnh lợi dụng nhịp thuỷ triều lên xuống hằng ngày để dẫn nước mặn từ biển vào ruộng muối qua hệ thống kênh, mương. Khí hậu nắng gắt, khô cằn với độ bức xạ cao nơi đây khiến cho nước biển nhanh chóng kết tinh thành muối. Để có những hạt muối to, rắn chắc, trắng tinh, diêm dân phải phơi nước mặn qua 3 nắng mới có thể thu hoạch.
Đến với đồng muối Sa Huỳnh những ngày này, bạn sẽ được chứng kiến không khí lao động rộn ràng, khẩn trương của những người diêm dân. Khung cảnh đồng muối lấp lánh dưới ánh nắng, phản chiếu mây trời trong xanh vời vợi của Sa Huỳnh cũng sẽ khiến bạn say lòng mà chẳng muốn rời bước chân.
Đồng muối Hòn Khói (tỉnh Khánh Hòa)
Không chỉ có những bờ biển thoải dài tuyệt mĩ, thiên nhiên còn ưu ái cho Khánh Hoà một đường bờ biển trải dải cùng ánh nắng rực rỡ quanh năm, là điều kiện thích hợp để phát triển nghề làm muối. "Mùa muối" đồng muối Hòn Khói (huyện Ninh Hoà, tỉnh Khánh Hoà) kéo dài từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau.
Đến đây, bạn sẽ được chiêm ngưỡng những "núi muối" cao quá đầu người, trắng tinh tựa như một ngọn núi tuyết, phong cảnh diễm lệ đến nỗi khiến bạn dễ dàng tưởng như mình đang lạc bước giữa trời Tây mùa tuyết trắng. Diêm dân ở Hòn Khói chủ yếu là phụ nữ, họ gánh muối trên đồng dáng vẻ rất uyển chuyển, dẻo dai, tạo nên một khung cảnh lao động thanh bình và nhộn nhịp.
Mỗi thời điểm trong ngày, đồng muối Hòn Khói lại mang một vẻ đẹp rất riêng. Buổi sáng, những ruộng muối kết tinh trắng xoá như được bao phủ bởi một lớp tuyết mịn màng còn buổi chiều, nơi đây lại giống như một tấm gương khổng lồ soi bóng trời mây với sắc hoàng hôn tím biếc, làm say lòng những kẻ phiêu du lãng mạn.
Đồng muối Cà Ná (tỉnh Ninh Thuận)
Được xem là một trong những "vựa muối" lớn nhất cả nước, đồng muối Cà Ná (thuộc huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận) có diện tích lên tới 1.000ha. Cách Tp. Phan Rang – Tháp Chàm khoảng 30km về phía Nam, đồng muối Cà Ná cũng là điểm du lịch hấp dẫn du khách của tỉnh Ninh Thuận.
Nghề làm muối ở đây đã có lịch sử hơn 100 năm. Vụ muối kéo dài từ khoảng tháng 12 đến hết tháng 8 âm lịch, trùng với thời điểm mùa khô. Muối được phơi trên nền ruộng lót bạt thay vì phơi trên nền đất như cách làm truyền thống, bởi vậy, hạt muối có thời gian kết tinh lâu hơn, cho chất lượng tốt hơn.
Nước biển có hàm lượng muối cao khiến cho muối Cà Ná có chất lượng rất tốt, vị mặn đậm đà, rất được người tiêu dùng ưa chuộng. Những hạt muối tinh khiết này cũng góp phần không nhỏ tạo nên loại nước mắm Cà Ná thơm ngon trứ danh.
Đồng muối Phương Cựu (tỉnh Ninh Thuận)
Nhắc đến nghề làm muối ở Ninh Thuận – "thủ phủ" sản xuất muối ở Việt Nam, không thể không nhắc tới đồng muối Phương Cựu thuộc huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận; cách Tp. Phan Rang – Tháp Chàm 15km. Đồng muối này không chỉ có giá trị kinh tế lớn, sản xuất ra những hạt muối chất lượng cao, đạt tiêu chuẩn xuất khẩu, chứa hàm lượng chất dinh dưỡng lớn mà còn là một điểm nhấn độc đáo của du lịch Ninh Thuận.
Mùa làm muối, bắt đầu từ tháng 12 đến tháng 5, đồng muối Phương Cựu luôn rộn ràng du khách ghé thăm. Đến đây, bạn sẽ được ngắm nhìn một khung cảnh sống động, nơi cuộc sống con người hài hoà với thiên nhiên, biển cả rộng lớn.
Thời điểm tuyệt vời nhất để ghé thăm đồng muối Phương Cựu là lúc bình minh và hoàng hôn, khi ánh nắng không quá gay gắt nhưng cũng đủ để những hạt muối ánh lên sắc trắng lấp lánh, những ruộng muối vuông vắn như ô bàn cờ phản chiếu ráng chiều rực rỡ…
