Ngay cả khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố xung đột với Iran đã kết thúc, các tàu chiến đổ bộ, tàu vận tải cùng hàng nghìn lính thủy đánh bộ và thủy thủ vẫn đang tiếp tục được triển khai tới khu vực, theo CNN.
Động thái này làm dấy lên nhiều đồn đoán về khả năng Mỹ đang lên kế hoạch tấn công đảo Kharg. Đây là một đảo san hô ngoài khơi bờ biển Iran, giữ vai trò huyết mạch kinh tế của Tehran khi xử lý khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của nước này.
Tuy nhiên, ngay cả khi Washington kiểm soát được hòn đảo nhỏ nhưng mang tính chiến lược này, các chuyên gia vẫn đặt câu hỏi liệu điều đó có đủ để gây sức ép buộc Iran mở lại eo biển Hormuz trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng toàn cầu leo thang hay không.
Đảo Kharg có gì?
Đảo Kharg là một dải đất dài khoảng 1,5 km ngoài khơi Iran, có diện tích tương đương khoảng một phần ba Manhattan. Các quan chức Mỹ mô tả nơi đây là “đầu mối của toàn bộ nguồn cung dầu mỏ của Iran”.
Những cầu cảng dài vươn ra vùng nước sâu đủ để tiếp nhận các siêu tàu chở dầu, khiến hòn đảo trở thành điểm trung chuyển quan trọng trong hệ thống phân phối dầu mỏ.
Từ lâu, Kharg đã giữ vai trò then chốt đối với nền kinh tế Iran. Một tài liệu giải mật của Central Intelligence Agency (CIA) năm 1984 cho biết các cơ sở tại đây là “quan trọng nhất trong hệ thống dầu mỏ của Iran” và việc duy trì hoạt động của chúng là thiết yếu đối với sự thịnh vượng kinh tế quốc gia.
Theo International Energy Agency (IEA), Iran có một số tuyến xuất khẩu thay thế tránh eo biển Hormuz, nhưng những tuyến này còn hạn chế và chưa được kiểm chứng trên quy mô lớn.
Đảo Kharg - yến hầu dầu mỏ của Iran. Ảnh: Reuters
Ví dụ, năm 2021, Iran khánh thành cảng dầu Jask, cho phép vận chuyển dầu tới Vịnh Oman ở phía đông eo biển Hormuz. Tuy nhiên, IEA cho rằng cảng này không phải là lựa chọn xuất khẩu khả thi đối với dầu thô của Iran.
Kho chứa dầu tại Kharg có sức chứa khoảng 30 triệu thùng, trong đó hiện có khoảng 18 triệu thùng đang được lưu trữ.
Đầu tháng này, lãnh đạo phe đối lập Israel Yair Lapid cho rằng việc phá hủy nhà ga tại đây sẽ “làm tê liệt nền kinh tế Iran", đồng thời tuyên bố Israel “phải phá hủy toàn bộ các mỏ dầu và ngành công nghiệp năng lượng của Iran trên đảo Kharg”.
Rủi ro nếu Mỹ tấn công trên bộ
Hai đơn vị viễn chinh thủy quân lục chiến (MEU), lực lượng chuyên thực hiện các cuộc đổ bộ nhanh, đột kích và tấn công từ tàu chiến, gần đây đã được triển khai tới Trung Đông.
Trong các cuộc tập trận trước đó, MEU thường phối hợp trực thăng tấn công, binh sĩ đổ bộ bãi biển và tàu chiến cỡ lớn.
Ông James Stavridis, cựu Tư lệnh tối cao NATO, nhận định các lực lượng này “sở hữu năng lực chiến đấu rất lớn”.
Tuy nhiên, ông cảnh báo rằng trước khi tiến hành bất kỳ chiến dịch trên bộ nào, lực lượng Mỹ sẽ phải vượt qua eo biển Hormuz và tiến vào phía bắc Vịnh Ba Tư, nơi họ có thể đối mặt với máy bay không người lái, tên lửa đạn đạo và thủy lôi của Iran.
Ông nhấn mạnh rằng sau khi tiếp cận khu vực ngoài khơi Kharg, lực lượng Thủy quân lục chiến sẽ cần ưu thế tuyệt đối trên không và trên biển trong phạm vi ít nhất 161 km xung quanh đảo.
Một rủi ro lớn là Iran có thể tấn công các tàu đổ bộ. Ngoài ra, số phận của cư dân trên đảo – ước tính lên tới hàng nghìn người, chủ yếu là công nhân dầu mỏ – cũng là vấn đề cần tính đến khi phải sơ tán.
Bên cạnh nguy cơ thương vong, ông Richard Haass, cựu Chủ tịch Council on Foreign Relations, cho rằng một chiến dịch nhằm vào Kharg có thể “làm suy yếu thêm kho dự trữ tên lửa của Mỹ”.
Ông cũng nhận định rằng việc Mỹ kiểm soát Kharg có thể bị nhiều người trong khu vực và trên thế giới xem là nỗ lực nhằm chiếm đoạt dầu mỏ của Iran.
Toàn cảnh cảng dầu khí đảo Kharg. Ảnh: Getty
Iran đã chuẩn bị ra sao?
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ngày 25/3 cho biết các đối thủ của Iran, với sự hỗ trợ của một quốc gia trong khu vực, đang chuẩn bị kiểm soát một trong những hòn đảo của nước này, dù không nêu cụ thể.
Ông khẳng định mọi động thái của đối phương đều nằm trong sự giám sát của lực lượng vũ trang Iran, và nếu có hành động vượt giới hạn, các cơ sở hạ tầng trọng yếu trong khu vực sẽ trở thành mục tiêu tấn công liên tục.
Cùng ngày, ông nhấn mạnh Iran đang theo dõi sát việc Mỹ triển khai lực lượng trong khu vực.
Theo các nguồn tin liên quan tới báo cáo tình báo Mỹ, Iran đã tăng cường binh lực và hệ thống phòng không tại Kharg trong những tuần gần đây để chuẩn bị cho một khả năng Mỹ tấn công.
Hòn đảo vốn đã có nhiều lớp phòng thủ, và gần đây Iran tiếp tục triển khai thêm các hệ thống tên lửa phòng không vác vai có dẫn đường (MANPAD).
Ngoài ra, các nguồn tin cho biết Iran đã gài mìn chống bộ binh và chống xe tăng quanh đảo, bao gồm cả khu vực ven biển.
