Tại Đại hội Hội sản phẩm Nông nghiệp sạch TPHCM (CAPA) lần thứ nhất nhiệm kỳ 2025-2030 diễn ra ngày 29/12, các chuyên gia đã chỉ ra một nghịch lý là nhiều đơn vị sản xuất làm rất tốt khâu trồng trọt nhưng lại "tắc" ở khâu thương mại hóa.
Điển hình là câu chuyện của Hợp tác xã (HTX) Dưa lưới Song Chi tại xã Đất Đỏ. Sở hữu vùng nguyên liệu 20ha với sản lượng 100 tấn/tháng, HTX này ứng dụng công nghệ cao và ưu tiên chế phẩm sinh học để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe. Nhưng có trong tay sản phẩm sạch, đầu ra của họ vẫn phụ thuộc phần lớn vào thương lái.
Sự thiếu hụt thông tin thị trường và kỹ năng thương mại quốc tế khiến giá trị nông sản chưa tương xứng với công sức bỏ ra. Đây cũng là mẫu số chung của hàng trăm mô hình kinh tế tập thể quy mô nhỏ hiện nay.
Dưa lưới của HTX Song Chi, TPHCM (Ảnh: Huân Trần).
Để phá vỡ điểm nghẽn này, Hội CAPA xác định hướng đi cốt lõi trong nhiệm kỳ mới là thiết lập mối liên kết hữu cơ giữa các thành viên. Thay vì để các đơn vị sản xuất nhỏ lẻ "tự bơi" giữa biển lớn thương mại, Hội sẽ kích hoạt vai trò của những "sếu đầu đàn".
Ông Nguyễn Đình Tùng, Chủ tịch CAPA, nhấn mạnh lợi thế đặc biệt của hội là sự quy tụ những doanh nghiệp xuất khẩu hàng đầu, dày dạn kinh nghiệm thương trường như Vina T&T hay Khải Hoàn. Những "người khổng lồ" này đã có sẵn thị trường, am hiểu tường tận các rào cản kỹ thuật và quy chuẩn khắt khe của châu Âu, Mỹ, Nhật Bản.
Theo ông Tùng, nhiệm vụ của các doanh nghiệp lớn trong Hội là dìu dắt, chuyển giao kinh nghiệm vận hành và chuẩn hóa quy trình cho các HTX, doanh nghiệp nhỏ. Mục tiêu là giúp những đơn vị chưa đạt chuẩn có thể rút ngắn thời gian, lấp đầy các thiếu hụt về quy trình để tiến tới xuất khẩu trực tiếp.
Mô hình này tạo ra lợi ích kép, đó là doanh nghiệp lớn giải quyết được bài toán nguồn nguyên liệu chất lượng cao, ổn định; còn các đơn vị nhỏ có được "bà đỡ" về thị trường. Dưới sự dẫn dắt của các doanh nghiệp đầu đàn, lộ trình năm 2026 của nông sản sạch TPHCM được vạch ra với những mục tiêu tham vọng nhưng thực chất, ngoài xuất khẩu thô còn là chế biến sâu, quà tặng cao cấp.
Đánh giá về mô hình trên, ông Lê Viết Bình - Phó Chánh văn phòng Bộ Nông nghiệp và Môi trường - nêu, những mô hình như trên là cần thiết. Sự liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp lớn và đơn vị sản xuất nhỏ chính là công thức để nông nghiệp sạch phát triển bền vững, gắn liền với kinh tế xanh trong giai đoạn tới.
