Chỉ còn ít ngày nữa, từ 1/7/2026, một trong những thay đổi quan trọng nhất đối với hoạt động của hệ thống ngân hàng sẽ chính thức có hiệu lực. Theo quy định mới của Ngân hàng Nhà nước tại Thông tư 25/2026/TT-NHNN, các ngân hàng thương mại sẽ được nâng tỷ lệ tối đa sử dụng nguồn vốn ngắn hạn để cho vay trung và dài hạn từ 30% lên 40%, đồng thời điều chỉnh quy định liên quan đến tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR).
Đây được đánh giá là bước điều chỉnh chính sách có tác động sâu rộng nhất tới hoạt động cấp tín dụng của ngành ngân hàng trong nhiều năm trở lại đây, khi vừa mở rộng dư địa cho vay, vừa tạo thêm không gian để các tổ chức tín dụng tài trợ cho các dự án hạ tầng, bất động sản, năng lượng và sản xuất kinh doanh.
Quy định này đánh dấu sự đảo chiều so với lộ trình siết dần được áp dụng từ năm 2019 nhằm giảm rủi ro kỳ hạn trong hệ thống ngân hàng. Trước đó, tỷ lệ này đã lần lượt giảm từ 40% xuống 37%, rồi 34% và còn 30% kể từ tháng 10/2023.
Bên cạnh đó, Thông tư 25 cũng sửa đổi quy định về cách xác định tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR). Cụ thể, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục cho phép tính 20% số dư tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào nguồn vốn huy động khi tính LDR, đồng thời bổ sung quy định trao quyền cho Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quyết định tỷ lệ khác trong từng thời kỳ khi cần thiết.
Theo nhiều công ty chứng khoán, việc nới hai chỉ tiêu quan trọng này sẽ giúp hệ thống ngân hàng có thêm dư địa mở rộng tín dụng mà không phải gia tăng quá mạnh huy động vốn dài hạn - vốn có chi phí cao hơn.
Chứng khoán VCBS ước tính việc nâng trần tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn lên 40% có thể tạo thêm khoảng 1 triệu tỷ đồng dư địa tín dụng trung và dài hạn cho nền kinh tế. Một số đánh giá khác cũng cho rằng quy mô dư địa được mở rộng có thể lên tới 1,3-1,5 triệu tỷ đồng nếu kết hợp với các thay đổi khác về điều hành tín dụng.
Nguồn vốn bổ sung này được kỳ vọng sẽ chảy vào các lĩnh vực ưu tiên như hạ tầng giao thông, năng lượng, khu công nghiệp, nhà ở xã hội cũng như các dự án trọng điểm quốc gia, qua đó góp phần hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn 2026-2030.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý rằng việc nới trần không đồng nghĩa hệ thống ngân hàng sẽ có thêm nguồn vốn huy động mới. Chính sách chỉ giúp các ngân hàng linh hoạt hơn trong cơ cấu sử dụng nguồn vốn hiện có giữa các kỳ hạn. Hiệu quả thực tế vẫn phụ thuộc vào khả năng huy động vốn, thanh khoản của từng ngân hàng cũng như nhu cầu hấp thụ vốn của nền kinh tế.
Trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng đang ở mức cao hơn tốc độ tăng huy động vốn, việc quản trị thanh khoản và kiểm soát rủi ro kỳ hạn vẫn sẽ là yếu tố then chốt đối với các ngân hàng khi chính sách mới chính thức có hiệu lực từ tuần tới.
