Đây là câu chuyện có thật về Hình Bân, một giảng viên văn học 49 tuổi tại Đại học Lâm Nghi (Sơn Đông, Trung Quốc) khi ông muốn tìm hiểu một nhân viên giao đồ ăn (shipper) thực sự kiếm được bao nhiêu tiền và công việc của họ vất vả đến mức nào. Ông không muốn phỏng đoán hay đọc những con số thống kê khô khan trên mặt báo mà bắt tay vào trải nghiệm thực tế trong 1 tháng để có được góc nhìn chân thực, trần trụi và đầy xót xa về cuộc sống mưu sinh của những người ngày đêm bám mặt trên đường.
Để chính thức trở thành 1 shipper thực thụ, ông Hình Bân bắt đầu đi khám sức khỏe, mua một chiếc xe máy và chính thức đăng nhập vào hệ thống nhận đơn.
Thực tế công việc khắc nghiệt hơn những gì ông tưởng tượng. Mỗi ngày, vị giảng viên U50 này làm việc trung bình hơn 10 tiếng đồng hồ. Có những ngày cao điểm, ông bắt đầu nổ máy từ 6 giờ sáng và chỉ trở về nhà khi đồng hồ đã điểm gần 2 giờ sáng hôm sau, rong ruổi liên tục 19 tiếng trên yên xe. Mỗi đơn hàng hoàn thành mang về cho ông trung bình 3,5 tệ (khoảng 11.000 đồng). Để kiếm được số tiền ít ỏi đó, ông phải chạy xe 2km đến quán, chờ đợi, rồi chạy tiếp 3km để giao cho khách. Quỹ thời gian cho một đơn hàng luôn bị nén lại mức tối đa là 20 phút. Để tăng thu nhập, ông phải ghép 3 đến 5 đơn cùng lúc, đối mặt với áp lực thời gian nghẹt thở và nguy cơ bị khách hàng hối thúc liên tục.
Sau một tháng rong ruổi hơn 2000 đơn hàng với quãng đường 210km mỗi ngày, ông kiếm được khoảng 7.000 tệ (hơn 23 triệu đồng), nhưng cái giá phải trả là cơ thể sụt mất 6kg.
Với Hình Bân, sự mệt mỏi không chỉ đến từ những vòng xe quay đều trên phố, mà đến từ những tòa chung cư cũ không thang máy hay những khu đô thị rộng lớn như một mê cung. Điện thoại của ông ghi nhận mỗi ngày đi bộ hơn 3 vạn bước và leo tương đương 110 tầng lầu. Ông không thể quên lần nhận đơn giao đồ nướng kèm hai thùng bia đến tầng 6 của một khu tập thể cũ. Không có thang máy, vị giảng viên luống tuổi đành cắn răng xếp đồ ăn lên một thùng bia để vác lên trước, rồi lại lóc cóc chạy xuống vác nốt thùng bia thứ hai lên trong tiếng thở dốc.
Thế nhưng, sự vắt kiệt thể lực đôi khi không đáng sợ bằng những tổn thương về mặt tinh thần. Ông từng bị khách hàng lạnh lùng ép phải xách hai túi rác to đùng ở hành lang đi vứt. Khi ông cố gắng từ chối vì đó không phải trách nhiệm của mình, vị khách lập tức đem "đánh giá sao xấu" (đồng nghĩa với việc bị trừ tiền) ra để đe dọa. Sự thỏa hiệp trong ấm ức là lựa chọn duy nhất của người tài xế lúc bấy giờ.
Có lần khác, ông giao một đơn đồ nướng trong vỏn vẹn 15 phút nhưng vẫn bị khách hàng từ chối nhận vì phàn nàn đồ ăn đã nguội. Chối bỏ nhận hàng có nghĩa là tài xế phải tự bỏ tiền túi ra đền. Bất chấp những lời giải thích nghẹn ngào trong đêm đông giá rét, vị khách vẫn dửng dưng, cho đến khi một người qua đường bất bình lên tiếng can thiệp. Hay cay đắng hơn là sự vô cảm của hệ thống quản lý. Ông từng đợi 75 phút ở một nhà hàng chưa làm xong món. Dù khách hàng đã đồng ý thông cảm và ấn nhận hàng trước, hệ thống vẫn giáng một án phạt xuống đầu ông. Chạy vạy khiếu nại qua 5 cấp quản lý, câu trả lời ông nhận được từ người giám sát chỉ là lời mỉa mai rằng thời gian đi khiếu nại thà để chạy thêm vài đơn kiếm tiền còn hơn.
Giữa bức tranh nhọc nhằn đó, Hình Bân vẫn tìm thấy những đốm sáng nhỏ nhoi của tình người. Đó là những người đồng nghiệp xa lạ tranh thủ lúc đợi món ở quán ăn để chỉ cho ông những tuyến đường tắt, những mẹo giao hàng nhanh mà không cần giấu giếm. Đó là một buổi tối muộn, khi ông giao bát hoành thánh đến tay một người phụ nữ ở vùng ngoại ô. Vừa quay bước xuống cầu thang, điện thoại ông rung lên báo nhận được một phong bao lì xì 2 tệ qua ứng dụng. Người mẹ ấy để lại lời nhắn mong ông thông cảm vì con nhỏ đói bụng giữa đêm, 2 tệ tuy nhỏ nhưng chứa đựng sự trân trọng vô giá đối với công sức của người cầm lái.
Kết thúc một tháng trải nghiệm, Hình Bân quay trở lại với bục giảng và những trang sách văn học, nhưng thế giới quan của ông đã vĩnh viễn thay đổi. Giờ đây, mỗi khi thấy số điện thoại lạ của nhân viên giao hàng gọi tới, ông luôn nhấc máy ngay lập tức, bởi ông hiểu đằng sau đầu dây bên kia là một người đang chông chênh trên chiếc xe máy, đánh cược cả sự an toàn của bản thân để chạy đua với thời gian. Câu chuyện của vị giảng viên đại học này để lại một khoảng lặng đáng suy ngẫm, như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng: đằng sau mỗi hộp đồ ăn nóng hổi được giao đến tận cửa nhà là những giọt mồ hôi và cả những giọt nước mắt, họ xứng đáng nhận được nhiều hơn một chút sự kiên nhẫn và lòng thấu cảm từ tất cả chúng ta.
Theo Baijiahao
