Theo báo cáo từ Bộ Tài chính, lũy kế thanh toán từ đầu năm đến ngày 30/11/2023 là 449.506,6 tỷ đồng, đạt 56,98% kế hoạch (788.935,5 tỷ đồng). Trong đó Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế xã hội là 58.902 tỷ đồng, đạt 45,46% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.
Ước thanh toán từ đầu năm đến ngày 31/12/2023 là 579.848,8 tỷ đồng, đạt 73,5% kế hoạch, đạt 81,87% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Trước đó, năm 2022 thanh toán đạt 67,27% kế hoạch và đạt 75,11% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Trong đó Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế xã hội là 72.686 tỷ đồng, đạt 56,1% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.
Bộ Tài chính cho biết, trong khi có một số đơn vị đạt kết quả tích cực, có khả năng hoàn thành kế hoạch giải ngân như Ngân hàng Nhà nước (94,74%), Bộ Giao thông vận tải (86,08%), Bộ Quốc phòng (85,05%), Quảng Ngãi (98,94%), Long An (94,78%), Đồng Tháp (91,68%), Cà Mau (90,49%) thì còn 63/115 đầu bộ và địa phương có kết quả giải ngân ước 12 tháng thấp hơn bình quân của cả nước. Trong đó nhiều bộ, cơ quan trung ương và địa phương có tỷ lệ giải ngân rất thấp như 12 bộ, cơ quan trung ương chỉ giải ngân được dưới 20%, hai địa phương dưới 40%.
Nguyên nhân là một số tồn tại của những tháng trước đã được Bộ Tài chính báo cáo nhưng chưa tháo gỡ. Cụ thể là mâu thuẫn, chồng chéo về cơ chế, chính sách như một số quy định pháp luật về quy hoạch sử dụng đất, quy định việc tách giải phóng mặt bằng thành dự án độc lập, cơ chế giao một địa phương làm cơ quan chủ quản thực hiện đầu tư công. Đến nay, một số cơ chế đã được sửa đổi, bổ sung tuy nhiên có nhiều cơ chế đến nay vẫn đang rà soát để sửa đổi nên đã ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân vốn đầu tư công.
Về tổ chức thực hiện, trong công tác giải phóng mặt bằng, một số người dân chưa đồng thuận với phương án bồi thường, tái định cư,... dẫn đến khiếu nại, khiếu kiện, chậm thời gian tổ chức lựa chọn nhà thầu, ký hợp đồng, thi công.
Chậm điều chỉnh kế hoạch vốn giữa các dự án do nhiều bộ, cơ quan trung ương, địa phương còn tâm lý giữ vốn, làm ảnh hưởng đến tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công thấp.
Để đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công, Bộ Tài chính cho hay đối với số vốn đề nghị điều chuyển giữa các bộ, cơ quan trung ương và địa phương, hiện Uỷ ban Thường vụ Quốc hội không thông qua phương án điều chuyển. Vì vậy đề nghị các bộ, cơ quan trung ương và địa phương khẩn trương phân bổ trong tháng 12 (trong trường hợp chưa phân bổ) và giải ngân nguồn vốn nêu trên theo Nghị quyết số 217 của Chính phủ.
Bên cạnh đó, các chủ đầu tư khẩn trương nghiệm thu khối lượng hoàn thành, hoàn thiện hồ sơ tạm ứng gửi KBNN thanh toán theo quy định.
Bộ Tài chính cũng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương sớm có phương án đối với nguồn vốn không giải ngân hết theo thời gian quy định, chỉ đề xuất kéo dài đối với các dự án đúng đối tượng theo quy định tại Nghị định số 40 và thực sự cần thiết, có khả năng tiếp tục giải ngân, tránh trường hợp được phép kéo dài nhưng vẫn không giải ngân được, gây lãng phí nguồn lực, ảnh hưởng đến cân đối ngân sách nhà nước (nguồn vốn kéo dài sang năm 2023 ước đến hết 31/12/2023 còn khoảng 11.749 tỷ đồng chưa được giải ngân).
