Vừa làm vừa ngóng... giá xăng
Tại TPHCM, hàng loạt dự án đầu tư công trọng điểm bị ảnh hưởng bởi tăng giá dây chuyền.
Ông Đoàn Hải Linh, Giám đốc Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng phường Tam Thắng, cho biết, ban đang thực hiện các dự án ở 4 phường và 1 xã. Khoảng 2 tuần nay, các đơn vị thảm nhựa đã không nhận thi công do giá vật liệu tăng cao, chi phí vận chuyển cũng tăng mạnh theo giá xăng.
Chẳng hạn, dự án mở rộng lộ giới đường Nguyễn Bỉnh Khiêm (phường Vũng Tàu) theo kế hoạch sẽ thực hiện thảm nhựa vào tháng 3, nhưng đơn vị thi công xin lùi sang tháng 4 với hy vọng giá xăng dầu giảm để bớt chi phí.
Ghi nhận tại dự án mở rộng đoạn cao tốc TPHCM - Long Thành, các nhà thầu đang phải đối mặt với hàng loạt khó khăn về chi phí vật liệu và nguồn cung, đặc biệt tại các gói thầu XL01 và XL02.
Theo đại diện nhà thầu Khang Nguyên, đơn vị thi công gói thầu XL01, giá xăng dầu tăng cao kéo theo giá vật liệu xây dựng như bê tông thương phẩm, cát, đá, xi măng, thép cũng đồng loạt tăng 3%-10% tùy loại. Riêng bê tông thương phẩm tăng khoảng 100.000 đồng/m 3 , cát tăng 20.000-40.000 đồng/m 3 , đá tăng 3%-5%.
Bên cạnh đó, nguồn cung đá hiện rất hạn chế. Các nhà cung ứng vật liệu cũng thường xuyên báo giá ngắn hạn, thậm chí theo ngày khiến các nhà thầu gặp nhiều khó khăn trong lập kế hoạch chi phí và tiến độ thi công.
Các dự án tại các tỉnh phía Bắc cũng khó khăn tương tự. Ông Nguyễn Văn Trinh, Phó Giám đốc Công ty cổ phần Hồng Hà, đơn vị đang thi công dự án cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn, lo lắng, hiện các đơn vị cung cấp vật liệu xây dựng như cát, xi măng, thép, nhựa đường... đã thông báo tăng giá bán. Nếu tình hình tiếp tục kéo dài chắc chắn sẽ ảnh hưởng lớn đến tiến độ công trình.
Tương tự, ông Vũ Đức Nhận, Phó Tổng Giám đốc Công ty Phương Thành, đơn vị đang thi công dự án đường nối đường bộ cao tốc Hà Nội - Hải Phòng và Cầu Giẽ - Ninh Bình, phản ánh, trong tháng 3, các vật tư phục vụ thi công cầu đường đã tăng 7%-10% so với tháng 2. Hiện nhiều gói thầu phải thi công cầm chừng hoặc tạm dừng chờ vật liệu, dẫn đến nguy cơ chậm tiến độ.
Ông Nguyễn Chí Cảm, Giám đốc Công ty TNHH Tân Bảo Thành, cho biết, các loại vật liệu xây dựng cơ bản tăng giá hơn 10% so với đầu tháng 1. Doanh nghiệp chuyên cung cấp vật liệu cũng vừa thông báo điều chỉnh bảng giá từ chiều 20-3.
Đó cũng chính là nguyên nhân khiến nhiều mũi thi công tại hai dự án mở rộng đường cao tốc Cam Lộ - La Sơn (nối Quảng Trị và TP Huế) và La Sơn - Hòa Liên (nối TP Huế và TP Đà Nẵng) phải hoạt động cầm chừng.
Tối ưu hóa nguồn lực
Nhiều nhà thầu đã chủ động điều chỉnh phương án thi công để thích ứng với biến động chi phí. Nhiều đơn vị tăng ca, tăng kíp, tối ưu hóa thiết bị và nhân lực nhằm đẩy nhanh tiến độ, giảm thiểu tác động của việc giá vật liệu và nhiên liệu liên tục biến động.
Trong khi đó, Ban Quản lý Dự án các đường cao tốc phía Nam (SEPMU) đã chủ động phối hợp với các nhà thầu và đơn vị tư vấn giám sát để rà soát, tổng hợp báo cáo chi tiết về nguồn vật liệu địa phương còn lại.
“Việc rà soát nguồn vật liệu địa phương là bước quan trọng nhằm đảm bảo tiến độ thi công, tránh thiếu hụt hoặc chậm trễ”, ông Nguyễn Văn Hùng, Phó Giám đốc SEPMU, nói.
Theo thông tin từ Hiệp hội các Nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam (VARSI), các nhà thầu tại khu vực phía Nam phản ánh có hiện tượng các mỏ không bán trực tiếp cho các nhà thầu theo thông báo giá địa phương mà lại bán cho các công ty trung gian để tăng giá từ khoảng 1,3-1,5 lần. Việc cập nhật, công bố giá vật liệu xây dựng còn chậm so với diễn biến thực tế.
Tổng Công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam đã đề nghị Sở Xây dựng TPHCM và Sở Xây dựng tỉnh Đồng Nai ban hành và cập nhật chỉ số giá xây dựng, làm cơ sở điều chỉnh các yếu tố biến động về nguyên, nhiên, vật liệu. Nhưng đến nay, chỉ số giá xây dựng của các tháng trong quý 1-2026 vẫn chưa công bố.
Theo ông Trần Chủng, Chủ tịch VARSI, qua phản ánh của các nhà thầu, nguồn cung nhiên liệu tại nhiều địa phương hiện không đáp ứng đủ nhu cầu thi công (trung bình khoảng 150.000 lít/ngày). Một số cửa hàng xăng dầu từ chối bán cho nhà thầu mua số lượng lớn phục vụ máy móc thi công.
Các nhà đầu tư và nhà thầu thi công chưa có cơ chế bù đắp chi phí, ảnh hưởng đến dòng tiền, năng lực tài chính và khả năng duy trì thi công liên tục. Hiện nhiều mũi thi công buộc phải dừng hoặc thi công cầm chừng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến mục tiêu rút ngắn tiến độ hoàn thành các dự án trọng điểm quốc gia.
Trước diễn biến này, VARSI kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Công thương, Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng kịp thời có các giải pháp điều hành, bình ổn giá nhiên liệu và vật liệu đầu vào phục vụ sản xuất, xây dựng, đặc biệt là đối với các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm quốc gia; chỉ đạo các cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu, có cơ chế cập nhật, điều chỉnh kịp thời các chỉ số giá xây dựng, giá nhiên liệu và vật liệu xây dựng; xem xét việc điều chỉnh gia hạn tiến độ cho các dự án bị ảnh hưởng nghiêm trọng do biến động giá và khan hiếm nguồn cung nhiên liệu...
Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam và các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu cần ưu tiên bảo đảm nguồn cung nhiên liệu phục vụ thi công các công trình hạ tầng giao thông.
Đại diện Sở Xây dựng TPHCM thông tin đã phối hợp với các đơn vị liên quan tăng cường giám sát, kiểm tra hoạt động cung ứng vật liệu nhằm ngăn chặn hành vi đầu cơ, găm hàng, bảo đảm nguồn cung ổn định, tránh khan hiếm cục bộ.
Đặc biệt, việc bổ sung các điều khoản điều chỉnh giá trong hợp đồng xây lắp theo biến động của nhiên liệu và vật liệu giúp chia sẻ rủi ro giữa các bên, giảm thiểu nguy cơ thua lỗ cho nhà thầu, đồng thời góp phần giữ vững tiến độ thi công.
