Cơn sốt AI toàn cầu đang tạo ra một hệ quả mà người dùng phổ thông có thể sớm cảm nhận rõ trong ví tiền của mình: khủng hoảng thiếu RAM trên diện rộng. Không chỉ card đồ họa hay máy chủ AI bị ảnh hưởng, mà cả điện thoại, laptop, máy chơi game, thiết bị cầm tay và hàng loạt sản phẩm điện tử tiêu dùng khác cũng đang đối mặt nguy cơ tăng giá mạnh hoặc khan hàng trong vài năm tới.
Trong ngành công nghệ, nhiều người đã bắt đầu gọi hiện tượng này bằng cái tên “RAMageddon”. Thuật ngữ này để chỉ cuộc khủng hoảng bộ nhớ chưa từng có, khi các công ty AI đổ tiền khổng lồ để gom nguồn cung chip nhớ phục vụ mô hình trí tuệ nhân tạo.
Và theo nhiều hãng phân tích thị trường, tình hình có thể còn kéo dài ít nhất đến năm 2028. Điều đáng chú ý là tác động của cuộc khủng hoảng này không còn nằm trong phạm vi của giới công nghệ hay game thủ cao cấp. Nó đang dần lan đến mọi thiết bị mà người dùng phổ thông sử dụng mỗi ngày.
Điện thoại thông minh bắt đầu chịu “đòn đau” từ AI
Trong năm 2025, thị trường smartphone toàn cầu vẫn ghi nhận kết quả khá tích cực. IDC, Omdia và Counterpoint đều cho rằng đây là một trong những năm bán hàng tốt nhất của ngành với khoảng 1,25 tỷ smartphone được xuất xưởng, tăng khoảng 2% so với trước đó. Apple thậm chí còn ghi nhận doanh số iPhone kỷ lục vào tháng 1.
Tuy nhiên, các hãng nghiên cứu đều đồng thuận rằng tình trạng thiếu RAM sắp đảo chiều toàn bộ bức tranh này. Theo Le Xuan Chiew, quản lý nghiên cứu của Omdia, các nhà sản xuất đang chuyển sang ưu tiên lợi nhuận thay vì mở rộng sản lượng. Điều đó đồng nghĩa điện thoại sẽ đắt hơn, ít lựa chọn hơn và các mẫu giá rẻ có thể bị ảnh hưởng nặng nhất.
Qualcomm, hãng sản xuất chip smartphone lớn nhất thế giới, cũng cảnh báo các công ty sẽ buộc phải giảm sản lượng điện thoại vì thiếu bộ nhớ. Trong cuộc họp báo cáo tài chính ngày 4/2, CEO Cristiano Amon thẳng thắn cho biết toàn bộ ngành smartphone đang chịu tác động trực tiếp từ cuộc khủng hoảng bộ nhớ. Ông nhấn mạnh tình trạng thiếu hụt RAM và giá chip tăng cao sẽ quyết định quy mô của toàn bộ thị trường điện thoại trong năm tài chính hiện tại.
Thị trường các sản phẩm công nghệ "chao đảo" vì thiếu RAM
Theo Qualcomm, các hãng sản xuất điện thoại nhiều khả năng sẽ ưu tiên các dòng cao cấp và flagship để tối đa hóa lợi nhuận, thay vì tập trung vào thiết bị phổ thông như trước. Giám đốc tài chính Akash Palkhiwala cũng tiết lộ nhiều nhà sản xuất tại Trung Quốc đã bắt đầu cắt giảm kế hoạch sản xuất điện thoại và giảm hàng tồn kho trong kênh phân phối.
Vấn đề nằm ở chỗ RAM chiếm tỷ trọng rất lớn trong giá thành smartphone. IDC cho biết bộ nhớ hiện chiếm khoảng 15-20% chi phí linh kiện của một chiếc điện thoại tầm trung và khoảng 10-15% với điện thoại cao cấp.
Ban đầu, IDC chỉ dự báo giá smartphone tăng thêm khoảng 9 USD. Nhưng hiện nay, mức dự đoán đã tăng lên tới 8% cho giá bán trung bình toàn thị trường. Với các mẫu điện thoại giá rẻ, mức tăng có thể còn cao hơn đáng kể vì các hãng gần như buộc phải chuyển toàn bộ chi phí sang người dùng cuối.
Điều đó đồng nghĩa một mẫu smartphone từng có giá khoảng 500 USD hoàn toàn có thể bị đẩy lên hơn 600 USD trong thời gian tới. Ngay cả phân khúc cao cấp cũng không còn “an toàn”. IDC dự báo nhiều flagship năm 2026 có thể vẫn chỉ dừng ở 12GB RAM thay vì nâng lên 16GB như kỳ vọng trước đây.
Google đã phần nào cho thấy xu hướng này khi ra mắt Pixel 10A mà không nâng cấp chip mới và vẫn chỉ trang bị 8GB RAM. Ngay cả Apple, công ty nổi tiếng có khả năng ép giá chuỗi cung ứng cũng đang chịu áp lực lớn từ thị trường bộ nhớ.
Theo Wall Street Journal, Apple hiện phải cạnh tranh nguồn cung với các công ty AI đang chi hàng tỷ USD để gom chip nhớ phục vụ trung tâm dữ liệu. CEO Tim Cook cho biết hãng đang xem xét “nhiều lựa chọn” để xử lý tác động của tình trạng thiếu hụt RAM tới biên lợi nhuận.
Laptop, console và thiết bị chơi game cũng đang bị kéo vào “RAMageddon”
Cuộc khủng hoảng bộ nhớ không chỉ dừng lại ở điện thoại. Máy chơi game, laptop và thiết bị cầm tay cũng đang bắt đầu chịu tác động ngày càng rõ rệt. Nhiều tin đồn trong ngành cho rằng Nvidia có thể lần đầu tiên sau 30 năm bỏ qua một thế hệ GPU chơi game mới vì vấn đề nguồn cung RAM. Meta được cho là cũng không phát hành tai nghe VR mới trong năm nay và có thể quay lại thị trường vào năm 2027 với mức giá cao hơn nhiều.
Trong khi đó, PlayStation thế hệ tiếp theo của Sony được cho là có nguy cơ bị dời sang tận năm 2028 hoặc 2029. Mô hình bán console giá rẻ rồi kiếm lợi nhuận từ game độc quyền vốn từng là chiến lược chủ đạo của Xbox hay PlayStation cũng đang dần sụp đổ. Sau tác động từ thuế quan và chi phí linh kiện tăng mạnh, nhiều chuyên gia cho rằng console tương lai có thể tiến gần hơn tới mô hình PC gaming giá 1.000 USD thay vì máy chơi game truyền thống.
Các hãng công nghệ đồng loạt tăng giá vì khủng hoảng RAM toàn cầu
Nintendo Switch 2 cũng được Bloomberg dự đoán sẽ chịu áp lực tăng giá do khủng hoảng RAM. Valve từng được xem là hy vọng cuối cùng cho mô hình máy chơi game trợ giá nhờ Steam Deck 399 USD. Tuy nhiên, cuối tháng 12 hãng đã ngừng bán phiên bản này và nâng giá khởi điểm lên 549 USD.
Không lâu sau đó, Valve tiếp tục xác nhận Steam Machine bị trì hoãn vì thiếu bộ nhớ, đồng thời cho biết công ty phải điều chỉnh lại kỳ vọng về giá bán. Ngay cả Steam Deck OLED 549 USD cũng bắt đầu rơi vào tình trạng khan hàng do khủng hoảng chip nhớ.
Các thiết bị chơi game cầm tay khác cũng tăng giá nhanh chóng. Lenovo Legion Go 2 được cho là sẽ có cấu hình thấp hơn hoặc giá cao hơn so với kế hoạch ban đầu. MSI Claw 8 AI Plus từ mức 999 USD hiện đã tăng lên 1.099-1.199 USD tùy thị trường. Laptop và PC cũng chịu ảnh hưởng nặng không kém.
Không chỉ RAM tăng giá, SSD cũng tăng tới 90% chỉ trong một quý. Điều này khiến hàng loạt hãng sản xuất như Lenovo, Dell, HP, Asus hay Acer được cho là đang lên kế hoạch tăng giá từ 10% đến 30%. IDC dự báo thị trường PC toàn cầu có thể giảm từ 4,9% đến 8,9% trong năm 2026. TrendForce cũng hạ dự báo laptop từ tăng trưởng xuống còn giảm 2,4%.
Theo các nguồn tin trong ngành, Dell đã bắt đầu tăng giá laptop thêm từ 55 USD tới 765 USD tùy cấu hình. Framework, hãng nổi tiếng với laptop dạng mô-đun, cho biết chi phí RAM của họ đã tăng từ khoảng 10 USD mỗi GB lên tới 16 USD mỗi GB. Vì vậy, công ty buộc phải nâng giá thiết bị mới thêm 6-16%.
CEO Nirav Patel nói rằng hãng chỉ tăng giá đủ để bù phần chi phí phát sinh từ nhà cung cấp. Ngay cả Lenovo, nhà sản xuất PC lớn nhất thế giới, cũng thừa nhận đã phải tích trữ RAM để tránh đứt nguồn cung. CEO Yang Yuanqing cho biết chi phí bộ nhớ của công ty đã tăng 40-50% chỉ trong một quý và có thể tiếp tục tăng gấp đôi trong thời gian tới.
Theo CEO Intel Lip-Bu Tan, tình trạng này có thể chưa được cải thiện cho tới năm 2028. Micron cũng xác nhận nhà máy bộ nhớ mới tại Idaho sẽ chỉ bắt đầu hoạt động vào giữa năm 2027 và phải đến năm 2028 mới đạt sản lượng đáng kể. SK Hynix trước đó cũng dự báo khủng hoảng kéo dài ít nhất tới cuối năm 2027.
Hiện tại, khoảng 95% nguồn cung DRAM toàn cầu nằm trong tay ba công ty: Samsung, SK Hynix và Micron. Dù các hãng này đang kiếm được rất nhiều tiền từ AI và mở rộng sản xuất, việc xây thêm nhà máy chip nhớ cần nhiều năm và hàng chục tỷ USD đầu tư. Quan trọng hơn, các nhà sản xuất bộ nhớ dường như không muốn tăng sản lượng quá nhanh.
Bài học từ các giai đoạn dư cung trước đây khiến họ thận trọng hơn, bởi sản xuất quá nhiều chip nhớ có thể khiến giá sụp đổ và dẫn tới thua lỗ lớn. Samsung hiện chỉ dự kiến tăng nguồn cung chip nhớ khoảng 5% trong năm nay. Và khi AI tiếp tục trở thành cuộc đua lớn nhất của ngành công nghệ, chi phí cuối cùng rất có thể vẫn sẽ được chuyển thẳng sang túi tiền người tiêu dùng.
*Nguồn bài viết: The Verge
