Giá dầu tăng bào mòn lợi nhuận ngành đường sắt

Báo cáo tài chính mới đây cho thấy, Công ty cổ phần Vận tải đường sắt Hà Nội (HRT) có doanh thu quý II gần 779 tỷ đồng, tăng 24% so với cùng kỳ. Đây là mức doanh thu hàng quý cao nhất trong 8 năm qua. Đóng góp lớn nhất là mảng hành khách và hành lý với doanh thu tăng thêm gần 108 tỷ đồng.

Tuy doanh thu tăng vọt, HRT chỉ có lợi nhuận sau thuế 6,1 tỷ đồng, giảm gần 76% so với quý II/2023. Trừ quý cuối năm ngoái, đây là con số thấp nhất một năm rưỡi qua.

Tình trạng tương tự cũng xảy ra ở Công ty cổ phần Vận tải đường sắt Sài Gòn (SRT). Trong quý II, doanh thu đạt hơn 525 tỷ đồng, tăng khoảng 23,6%. Tuy nhiên lợi nhuận sau thuế của công ty chỉ khoảng 4,9 tỷ đồng, giảm gần 57% so với cùng kỳ.

Nguyên nhân chung khiến lợi nhuận HRT và SRT giảm là do chi phí điều hành giao thông vận tải đường sắt tăng nhanh hơn doanh thu. HRT cho biết đơn giá nhiên liệu trong quý II là 18.600 đồng một lít, cao hơn cùng kỳ khoảng 10%. Trong khi SRT phải mua nhiên liệu với giá 18.355 đồng một lít, tăng hơn 7%.

Tuy nhiên sau nửa đầu năm, Đường sắt Hà Nội và Đường sắt Sài Gòn đã hoàn thành vượt kế hoạch lợi nhuận cả năm lần lượt khoảng 2 lần và 3,5 lần. Nhờ lãi lớn trong quý I, HRT tích lũy 25,3 tỷ và SRT ghi nhận 37,8 tỷ đồng lợi nhuận.

Năm nay, hai doanh nghiệp lo ngại nền kinh tế và thu nhập người dân chưa phục hồi ảnh hưởng đến nhu cầu đi lại, lạm phát tăng, đẩy giá nhiên liệu lên cao. Do đó, họ đề ra kế hoạch kinh doanh rất thận trọng. Riêng SRT còn cho rằng ngành đường sắt dễ bị cạnh tranh bởi các phương tiện khác, đặc biệt là hàng không, trong khi năng lực nội tại của ngành chưa có chuyển biến khả quan.

Đường sắt Hà Nội và Đường sắt Sài Gòn là thành viên có quy mô lớn nhất thuộc Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR). 6 tháng đầu năm, VNR báo doanh thu hợp nhất đạt trên 4.500 tỷ đồng, tăng hơn 10% so với cùng kỳ 2023. Đây là mức doanh thu bán niên kỷ lục của VNR và cao hơn mức thu cả năm của giai đoạn 2019-2021. Lợi nhuận sau thuế gần 77 tỷ đồng, giảm gần 42%. Trong khi công ty mẹ ghi nhận khoản lỗ 6,7 tỷ đồng.

Hiện HRT quản lý các tuyến từ Hà Nội đi TP HCM, Lào Cai, Đồng Đăng, Hải Phòng và hai tuyến Yên Viên - Quán Triều, Kép - Cái Lân. SRT quản lý các tuyến từ TP HCM đi Hà Nội, Nha Trang, Tuy Hòa, Đà Nẵng, Huế, Vinh, Lào Cai, Hải Phòng, Lạng Sơn...

Trước đây, cả HRT và SRT đều trải qua giai đoạn kinh doanh thua lỗ triền miên. Ngoài ảnh hưởng dịch bệnh, Đường sắt Hà Nội còn thừa nhận do tác phong phục vụ của nhân viên chưa đáp ứng được yêu cầu khách hàng, nhất là nhóm người lao động lớn tuổi, các đoàn tàu chưa có wifi...

Trong khi đó, Đường sắt Sài Gòn nhìn nhận họ đưa ra giá vé cao, khó cạnh tranh, chất lượng phục vụ chưa đáp ứng yêu cầu khách hàng và phương tiện chuyên chở lạc hậu.

Thời gian tới, HRT và SRT sẽ tiến tới hợp nhất. Đại hội cổ đông của hai công ty đã quyết định thông qua nội dung và ký kết hợp đồng hợp nhất. Cả hai đang triển khai các thủ tục cho quá trình này.