Trong bối cảnh chiến sự Mỹ - Israel với Iran làm gián đoạn dòng chảy năng lượng toàn cầu, thị trường xăng dầu châu Á đang chứng kiến một sự dịch chuyển bất thường. Các lô hàng xăng từ châu Âu và Mỹ ồ ạt hướng về khu vực này để tận dụng mức giá tăng vọt.
Theo dữ liệu vận tải và nguồn tin thương mại, ít nhất 3 lô xăng với tổng khối lượng khoảng 1,6 triệu thùng đã được vận chuyển từ châu Âu sang châu Á trong tuần qua. Các “ông lớn” năng lượng như Vitol hay TotalEnergies được cho là đang đẩy mạnh xuất khẩu sang phương Đông nhằm hưởng lợi từ biên lợi nhuận cao hơn rõ rệt so với các thị trường truyền thống.
Trước đó, tập đoàn Exxon Mobil cũng đã đặt các chuyến hàng xăng từ Mỹ sang Australia - một động thái hiếm gặp trong điều kiện bình thường. Thông thường, xăng từ châu Âu chủ yếu phục vụ thị trường Mỹ, Mỹ Latinh và Tây Phi, chỉ một phần nhỏ được xuất sang khu vực phía Đông kênh đào Suez. Tuy nhiên, cục diện hiện tại đã đảo chiều dòng chảy thương mại toàn cầu.
Nguyên nhân chính đến từ việc nguồn cung dầu thô và sản phẩm lọc dầu từ Trung Đông sang châu Á bị gián đoạn nghiêm trọng. Eo biển Hormuz gần như tê liệt, khiến các nhà máy lọc dầu châu Á buộc phải cắt giảm công suất. Trong khi đó, các nhà phân phối nhiên liệu phải tìm nguồn thay thế từ những thị trường xa xôi hơn, thậm chí tăng mua từ Nga.
Sự thay đổi này không chỉ làm tăng chi phí logistics mà còn đẩy giá nhiên liệu lên cao. Giá xăng tại châu Á đang tăng mạnh, phản ánh tình trạng khan hiếm nguồn cung. Biên lợi nhuận lọc dầu - chênh lệch giữa giá xăng và dầu thô Brent, đã tăng vọt lên khoảng 37 USD/thùng, gần mức đỉnh năm 2022, so với chỉ khoảng 8 USD trước khi chiến sự nổ ra.
Theo các chuyên gia, yếu tố then chốt nằm ở tâm lý thận trọng của các nhà máy lọc dầu. Khi nguồn cung dầu thô trở nên bất định do rủi ro tại Hormuz, nhiều nhà máy giảm công suất hoặc hạn chế cam kết xuất khẩu. Điều này khiến nguồn cung xăng càng thêm thắt chặt, ngay cả khi tồn kho vẫn ở mức tương đối ổn định.
Dữ liệu cho thấy tồn kho các sản phẩm chưng cất nhẹ tại Singapore, bao gồm xăng và naphtha, hiện đạt khoảng 17,93 triệu thùng, cao hơn 6% so với cùng kỳ năm ngoái. Tuy nhiên, lượng dự trữ này không đủ để bù đắp xu hướng giảm sản lượng trong khu vực.
Thực tế, nguồn cung nội khối châu Á đang suy yếu rõ rệt. Hàn Quốc - một trong những nhà xuất khẩu xăng lớn nhất khu vực, dự kiến chỉ xuất khẩu từ 5 đến 6 triệu thùng trong tháng 3, giảm mạnh so với mức trung bình khoảng 10 triệu thùng trong 3 tháng trước đó.
Trung Quốc, một nhà cung cấp lớn khác, đã áp đặt lệnh cấm xuất khẩu nhiên liệu nhằm bảo đảm nhu cầu trong nước. Trong khi đó, Thái Lan và Việt Nam cũng thực hiện các biện pháp hạn chế xuất khẩu xăng dầu, càng khiến nguồn cung khu vực thêm eo hẹp.
Giới thương mại hiện đặt kỳ vọng vào Ấn Độ, nhà xuất khẩu nhiên liệu lớn thứ hai châu Á. Thông thường, khoảng 40% lượng xăng xuất khẩu hàng tháng của nước này (từ 7 đến 8 triệu thùng) được chuyển tới Trung Đông, trong khi chỉ khoảng 22% hướng tới châu Á. Tuy nhiên, tình hình đang thay đổi.
Dù vậy, xuất khẩu xăng của Ấn Độ trong tháng 3 lại giảm mạnh, chỉ còn khoảng 5 đến 6 triệu thùng, so với mức khoảng 12 triệu thùng trong tháng trước. Nguyên nhân là do nhà máy lọc dầu Mangalore Refinery and Petrochemicals tạm ngừng bốc hàng, làm gián đoạn nguồn cung.
Theo Reuters
