Rạng sáng 28/71976, trận động đất mạnh 7,6 độ richter xảy ra gần thành phố Đường Sơn, tỉnh Hà Bắc, cách Bắc Kinh khoảng 180km. Đây được coi là một trong những trận động đất thảm khốc nhất thế kỷ 20 ở Trung Quốc, khiến hơn 240.000 người thiệt mạng.
Tại Bắc Kinh, nhiều công trình, trong đó có Tử Cấm Thành, chịu tác động mạnh và các chuyên gia đã khảo sát độ ổn định của quần thể kiến trúc này.
Lớp gạch nền tại Tử Cấm Thành bị nứt vỡ sau trận động đất. (Ảnh: Sohu)
Trong quá trình kiểm tra điện Thái Hòa, nơi tổ chức các nghi lễ lớn của triều đình phong kiến, đội ngũ bảo tồn phát hiện một số viên gạch nền bị nứt nhẹ. Khi bóc tách lớp gạch bề mặt để phục hồi và kiểm tra kết cấu bên dưới, các chuyên gia phát hiện điều bất ngờ: bên dưới là tới 14 lớp gạch được xếp xen kẽ, tạo thành tổng cộng 15 lớp nền.
Các kỹ sư và chuyên gia từ Viện Nghiên cứu kiến trúc cổ Trung Quốc và Bảo tàng Cố Cung Bắc Kinh đã nghiên cứu chuyên sâu về phát hiện này.
Mỗi lớp gạch có độ dày khoảng 12cm, với tổng độ dày của 15 lớp lên tới 1,8m. Các lớp này được lót bằng cát sạch và đất sét nén chứ không sử dụng vữa xi măng hoặc chất kết dính.
Đặc biệt, hệ thống này được xếp không đồng đều, với vị trí lệch nhau nhằm phân tán áp lực, giúp giảm thiểu ảnh hưởng của rung chấn và ngăn ngừa hiện tượng lún nền, một vấn đề thường gặp tại những khu vực có điều kiện địa chất phức tạp như Bắc Kinh. Trước đó, không có bằng chứng nào cho thấy các công trình cung đình ở Trung Quốc được thiết kế với quy mô nền gạch đa tầng như vậy.
Phát hiện ngẫu nhiên này không chỉ mở ra những nghiên cứu mới về kỹ thuật xây dựng thời kỳ đầu thế kỷ 15, mà còn cho thấy trình độ cao của các nghệ nhân tại thời điểm Tử Cấm Thành hoàn tất vào năm 1420 dưới triều đại Minh.
Giáo sư Chu Chấn, một chuyên gia về kiến trúc cổ tại Đại học Thanh Hoa, đã nhận định rằng cấu trúc nền gạch nhiều tầng tại điện Thái Hòa giống như một hệ thống giảm chấn hoàn toàn bởi cơ học, không cần áp dụng những công nghệ hiện đại mà vẫn mang lại hiệu quả tương đương như bê tông cốt thép.
Ảnh chụp chi tiết những viên gạch nền ở Tử Cấm Thành. (Ảnh: Sohu)
Phát hiện này không chỉ mang ý nghĩa kiến trúc mà còn sâu sắc hơn về mặt văn hóa và triết lý. Tử Cấm Thành, biểu tượng quyền lực của hoàng đế, với 15 lớp nền gạch thể hiện sự ổn định của “trật tự thiên hạ”.
Trong tư tưởng Nho giáo cổ đại, số lẻ, đặc biệt là 15, mang tính biểu tượng mạnh mẽ. Việc xây dựng nền gạch sâu, vững chắc còn biểu hiện cho quyền lực vĩnh cửu của vương triều.
Tử Cấm Thành cũng được coi là nằm trên “long mạch” của Bắc Kinh, nên 15 lớp nền gạch có thể được hiểu là nhằm bảo vệ và giữ lại "khí thiêng", ngăn không cho nó phát tán ra ngoài, đồng thời củng cố nền tảng cho ngai vàng.
Khám phá này không chỉ có giá trị về mặt vật chất mà còn là minh chứng cho trí tuệ và tài năng của những thế hệ trước, nhấn mạnh vào vai trò của kiến trúc trong việc phản ánh văn hóa và triết lý của một thời đại.
