Giá dầu tăng mạnh vào cuối tuần
Thị trường dầu mỏ toàn cầu đã trải qua một tuần biến động dữ dội từ ngày 23-27/3, phản ánh rõ nét mức độ nhạy cảm của “vàng đen” trước các tín hiệu chính trị - quân sự tại Trung Đông.
Ngay đầu tuần, giá dầu lao dốc mạnh. Dầu WTI từ vùng trên 101 USD/thùng có thời điểm rơi sâu về gần 85 USD/thùng trong phiên 23/3. Nguyên nhân chính đến từ tuyên bố bất ngờ của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc hoãn kế hoạch tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran. Động thái này được xem là tín hiệu “hạ nhiệt”, khiến thị trường nhanh chóng điều chỉnh kỳ vọng về nguồn cung.
Tuy nhiên, trạng thái “bình yên” chỉ kéo dài rất ngắn. Đến ngày 25/3, giá dầu bật tăng mạnh trở lại, có lúc lên 93 USD/thùng khi xung đột tại Trung Đông tiếp tục leo thang và các bên phát đi thông điệp cứng rắn hơn.
Sau đó, giá dầu lại quay đầu giảm, có lúc xuống dưới 87 USD/thùng khi ông Trump phát tín hiệu về khả năng đàm phán giữa Washington và Tehran, dù phía Iran phủ nhận có đối thoại trực tiếp.
Điểm đáng chú ý là càng về cuối tuần, xu hướng tăng càng rõ rệt. Nguyên nhân đến từ nhận định chung rằng cơ hội đạt được thỏa thuận ngừng bắn là rất mong manh. Cả Mỹ và Iran đều đưa ra những yêu cầu tối đa, khiến “khe cửa” đàm phán trở nên cực kỳ hẹp.
Đỉnh điểm là phiên cuối tuần, khi giá dầu tăng phi mã. Dầu WTI tăng tới 7,4 USD, tương đương 7,9%, lên 101,17 USD/thùng. Trong khi đó, dầu Brent leo lên mức 114,8 USD/thùng. Đây là mức tăng mạnh nhất trong nhiều tháng, đưa thị trường trở lại vùng giá cao nhất kể từ sau khủng hoảng năng lượng trước đó.
Cú bứt phá này diễn ra ngay sau khi truyền thông Iran dẫn tuyên bố của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) xác nhận đóng cửa eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Tehran đồng thời cảnh báo sẽ đáp trả cứng rắn mọi hoạt động hàng hải qua khu vực.
Việc đóng eo biển Hormuz được xem là “lằn ranh đỏ” của thị trường năng lượng. Đây không chỉ là rủi ro nguồn cung, mà còn là cú sốc tâm lý cực mạnh đối với giới đầu tư. Trong bối cảnh đó, dòng tiền đầu cơ lập tức quay trở lại thị trường dầu, đẩy giá tăng dựng đứng.
Giá dầu leo thang và giới hạn chịu đựng của kinh tế thế giới
Bước sang tuần mới, thị trường dầu mỏ đứng trước một ngã rẽ quan trọng, khi các yếu tố địa chính trị và kinh tế đan xen phức tạp hơn bao giờ hết.
Về phía Mỹ, Tổng thống Donald Trump được cho là đang kết hợp giữa gây sức ép và duy trì kênh đàm phán. Việc lùi thời hạn tấn công sang ngày 6/4 cho thấy khả năng Nhà Trắng vẫn để ngỏ phương án giải quyết xung đột bằng thương lượng.
Tuy nhiên, quá trình này không đơn giản. Đề xuất ngừng bắn gồm 15 điểm của Mỹ được cho là đưa ra nhiều yêu cầu, như Iran từ bỏ chương trình hạt nhân, hạn chế tên lửa và mở lại eo biển Hormuz, đổi lại là việc dỡ bỏ trừng phạt.
Ở chiều ngược lại, Iran cũng đưa ra các điều kiện, bao gồm bồi thường thiệt hại, đảm bảo an ninh trong tương lai và kiểm soát eo biển Hormuz.
Thực tế cho thấy, các thỏa thuận giữa Mỹ và Iran thường chỉ đạt được khi hai bên điều chỉnh kỳ vọng. Ví dụ, thỏa thuận hạt nhân năm 2015 (JCPOA) cho phép Iran tiếp tục làm giàu uran ở mức giới hạn.
Trong bối cảnh hiện tại, một số ý kiến nhận định khả năng cao là các bên có thể hướng tới một thỏa thuận giới hạn, tập trung vào ngừng bắn và đảm bảo lưu thông qua eo biển Hormuz, trong khi các vấn đề lớn hơn tiếp tục được đàm phán.
Rủi ro đặt ra là nếu đàm phán không đạt kết quả, căng thẳng có thể gia tăng, kéo theo các động thái quân sự và phản ứng từ hai phía.
Nếu kịch bản leo thang xảy ra, thị trường dầu có thể bước vào một chu kỳ tăng sốc mới. Với việc giá Brent đã tăng gần 48% chỉ trong một tháng, khả năng tái lập đỉnh lịch sử 147,5 USD/thùng (năm 2008) không còn là điều xa vời.
Tuy nhiên, cũng cần lưu ý rằng nền kinh tế toàn cầu hiện nay có giới hạn chịu đựng nhất định. Giá dầu quá cao sẽ làm gia tăng lạm phát, buộc các ngân hàng trung ương duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt lâu hơn, từ đó gây áp lực lên tăng trưởng. Thị trường tài chính đã bắt đầu phản ứng khi lợi suất trái phiếu Mỹ tăng và chứng khoán điều chỉnh.
Với Mỹ, một cú sốc giá dầu quá lớn cũng không phải kịch bản mong muốn, đặc biệt trong bối cảnh chính trị nhạy cảm và áp lực kinh tế trong nước. Đây có thể là lý do khiến ông Trump liên tục phát tín hiệu muốn kết thúc xung đột trong “vài tuần”.
Tổng hợp các yếu tố, thị trường dầu trong tuần tới nhiều khả năng sẽ tiếp tục biến động mạnh theo từng dòng tin. Giá dầu có thể hạ nhiệt đôi chút nếu đàm phán tiến triển, eo biển Hormuz được mở lại. Còn nếu đàm phán kéo dài, xung đột không leo thang thêm, giá dầu có thể ở mức như hiện tại. Trong kịch bản tiêu cực, xung đột leo thang, gián đoạn nguồn cung kéo dài, giá có thể vượt 120 USD/thùng như dự báo của nhiều tổ chức đưa ra gần đây.
