Mới đây, tỷ phú Elon Musk công khai ủng hộ ý tưởng sáp nhập Tesla với SpaceX, 2 trong số những doanh nghiệp quan trọng nhất thuộc hệ sinh thái công nghệ do ông xây dựng. Nếu kết hợp, 2 công ty có thể tạo nên một tập đoàn trị giá khoảng 3.500 tỷ USD, thuộc nhóm doanh nghiệp có giá trị lớn nhất thế giới.
Tesla và SpaceX từng hoạt động trong những lĩnh vực gần như tách biệt. Tesla tập trung vào xe điện và năng lượng, còn SpaceX phát triển tên lửa, vệ tinh và dịch vụ Internet Starlink. Tuy nhiên, ranh giới giữa hai công ty ngày càng mờ nhạt khi Musk mở rộng sang trí tuệ nhân tạo (AI), robot, sản xuất tiên tiến, chip, viễn thông vệ tinh và trung tâm dữ liệu, kể cả ý tưởng đặt hạ tầng điện toán trên quỹ đạo.
Theo Musk, việc kết hợp Tesla và SpaceX có nhiều lợi ích khi hai doanh nghiệp ngày càng cần hợp tác trong các dự án liên quan đến AI siêu thông minh, thiết kế chip, robot, sản xuất và hạ tầng không gian.
Một công ty thống nhất cũng có thể giúp đơn giản hóa quá trình ra quyết định. Hiện nhiều dự án của Musk liên quan đến nhiều doanh nghiệp khác nhau, đồng nghĩa các kế hoạch đầu tư và phân bổ nguồn lực có thể cần sự chấp thuận từ những hội đồng quản trị và nhóm cổ đông riêng biệt.
Nếu sáp nhập, tập đoàn mới có thể linh hoạt hơn trong việc điều chuyển vốn, kỹ sư và cơ sở hạ tầng giữa các dự án.
Musk hiện sở hữu gần 20% Tesla và nắm quyền kiểm soát biểu quyết tại SpaceX. Ông từ lâu cho rằng mình cần có ảnh hưởng lớn hơn tại Tesla để thực hiện chiến lược AI và robot. Việc hợp nhất hai công ty vì vậy cũng có thể củng cố quyền kiểm soát của tỷ phú này.
Đối với nhà đầu tư Tesla, thương vụ sẽ giúp họ sở hữu gián tiếp một phần Starlink, mảng Internet vệ tinh đang tăng trưởng nhanh, cùng hoạt động phóng tên lửa và những dự án không gian tương lai của SpaceX. Ở chiều ngược lại, cổ đông SpaceX sẽ tiếp cận các mảng xe điện, lưu trữ năng lượng, xe tự hành và robot hình người của Tesla.
Một trong những lĩnh vực hợp tác tiềm năng nhất là kết nối vệ tinh. Starlink có thể cung cấp đường truyền cho robotaxi, các hệ thống tự hành và những thế hệ robot hình người Optimus tương lai của Tesla.
Các hệ thống pin và lưu trữ năng lượng Tesla cũng có thể đáp ứng nhu cầu điện ngày càng lớn của SpaceX, đặc biệt với những dự án trung tâm dữ liệu tương lai.
Hai công ty thực tế đã bắt đầu một dự án lớn mang tên Terafab. Đây là kế hoạch sản xuất chip bán dẫn và hạ tầng điện toán AI phục vụ xe tự hành, Optimus cũng như tham vọng AI và trung tâm dữ liệu của SpaceX. Musk kỳ vọng Terafab có thể bắt đầu sản xuất quy mô lớn vào cuối năm 2028.
Kinh nghiệm tự động hóa các nhà máy quy mô lớn của Tesla cũng có thể hỗ trợ SpaceX công nghiệp hóa quá trình sản xuất Starship. Ngược lại, công nghệ phát triển từ tên lửa SpaceX đã được lên kế hoạch ứng dụng trên thế hệ Roadster tiếp theo của Tesla.
Hơn nữa, hai bên còn có thể phối hợp chuỗi cung ứng, kết hợp quy mô mua pin, chip và thiết bị sản xuất của Tesla với nhu cầu về kim loại đặc biệt, linh kiện điện tử, hệ thống đẩy và phần cứng vệ tinh của SpaceX.
Dù vậy, một thương vụ quy mô với như vậy sẽ đối mặt nhiều thách thức.
SpaceX là nhà thầu quan trọng của quân đội, các cơ quan tình báo Mỹ và NASA. Trong khi đó, Tesla có mối liên hệ sâu rộng với Trung Quốc thông qua nhà máy Thượng Hải, cơ sở đóng vai trò lớn trong hoạt động sản xuất và bán xe của hãng. Việc đặt hai doanh nghiệp dưới cùng một mái nhà có thể khiến giới chức Mỹ tăng cường xem xét vấn đề an ninh quốc gia, đồng thời thu hút sự chú ý của Bắc Kinh.
Rào cản khác đến từ chính các cổ đông. Nhà đầu tư cần được thuyết phục rằng việc kết hợp hai doanh nghiệp vốn đã rất phức tạp sẽ tạo ra giá trị lớn hơn so với tiếp tục hoạt động độc lập. Những vấn đề về xung đột lợi ích, quyền biểu quyết và cách phân bổ vốn cũng có thể gây tranh luận.
Quan trọng hơn, sáp nhập không làm biến mất rủi ro công nghệ. Starship, robotaxi, Optimus, trung tâm dữ liệu AI hay hạ tầng trên quỹ đạo đều là những dự án tốn kém và có độ khó cao.
Theo Reuters
