Trong nhiều cuộc phỏng vấn và phát biểu công khai, tỷ phú Elon Musk từng đưa ra một cảnh báo gây tranh cãi: trong khoảng 20 năm tới, trí tuệ nhân tạo có thể làm tốt hầu như mọi công việc mà con người đang đảm nhiệm. Theo ông, AI và robot sẽ đạt tới trình độ mà “con người không còn cần phải làm việc để mưu sinh theo nghĩa truyền thống”, bởi máy móc có thể đảm nhận cả lao động trí óc lẫn chân tay với hiệu suất vượt trội.
Reuters cho biết Musk đã nhiều lần mô tả tương lai này không hẳn là viễn cảnh u ám, mà là một sự dịch chuyển mang tính cấu trúc của xã hội, buộc con người phải tái định nghĩa khái niệm việc làm, giá trị và mục đích sống. Trong các phát biểu được dẫn lại, vị tỷ phú này lập luận rằng khi AI có thể viết code, sáng tác nội dung, thiết kế sản phẩm, vận hành nhà máy và thậm chí đưa ra quyết định chiến lược, phần lớn công việc hiện nay sẽ trở nên không còn cần thiết.
Tuy nhiên, Musk cũng nhấn mạnh rằng không phải con người sẽ “vô dụng”. Theo CNBC, ông cho rằng thách thức lớn nhất của kỷ nguyên AI không phải là thất nghiệp hàng loạt, mà là con người phải học cách thích nghi với một thế giới nơi máy móc vượt trội về năng lực. Trong bối cảnh đó, Musk nhiều lần khẳng định một kỹ năng cốt lõi mà mọi người nên có: khả năng tư duy phản biện và học hỏi liên tục.
Với Musk, AI có thể làm thay rất tốt các tác vụ được định nghĩa rõ ràng, nhưng con người vẫn cần giữ vai trò giám sát, đặt mục tiêu và đánh giá giá trị. Khả năng đặt câu hỏi đúng, hiểu bối cảnh xã hội, đạo đức và điều chỉnh hướng đi của công nghệ là thứ mà máy móc chưa thể tự có. Musk từng nói rằng trong tương lai, lợi thế của con người không nằm ở việc “làm nhanh hơn AI”, mà ở chỗ biết làm việc cùng AI và biết khi nào không nên để AI quyết định.
Reuters dẫn lời các nhà phân tích công nghệ cho rằng quan điểm của Musk phản ánh một xu hướng đang hình thành: kỹ năng quan trọng nhất không còn là một nghề cụ thể, mà là năng lực thích nghi, học lại và tái định vị bản thân trong môi trường thay đổi nhanh. Khi AI liên tục nâng cấp, những người có khả năng cập nhật kiến thức, hiểu công nghệ và tư duy độc lập sẽ ít bị tổn thương hơn trước làn sóng tự động hóa.
Ngay cả Musk, người đứng sau các công ty công nghệ tiên phong như Tesla và xAI, vẫn nhiều lần kêu gọi xã hội chuẩn bị cho các hệ quả dài hạn của AI, từ giáo dục đến an sinh xã hội. Ông cho rằng hệ thống giáo dục cần tập trung hơn vào tư duy, sáng tạo và hiểu biết liên ngành, thay vì đào tạo con người cho những công việc có nguy cơ sớm bị máy móc thay thế.
Từ những phát ngôn gây chú ý của Elon Musk, có thể rút ra một điểm chung: AI sẽ thay đổi hoàn toàn cách con người lao động trong vài thập kỷ tới, nhưng tương lai đó không chỉ phụ thuộc vào công nghệ, mà còn phụ thuộc vào cách con người chuẩn bị cho sự thay đổi. Trong kỷ nguyên AI, kỹ năng quan trọng nhất không phải là cạnh tranh với máy móc, mà là biết học, biết nghĩ và biết định hướng giá trị của chính mình trong một thế giới nơi trí tuệ nhân tạo ngày càng thống trị.
Theo: CNBC, Reuters
