Dự báo thời tiết năm 2026 sẽ có những đợt nắng nóng gay gắt, kéo dài hơn so với năm 2025
ẢNH: HUY MINH
Dự báo ít bão hơn, đề phòng bão mạnh, dị thường
Năm 2025 vừa qua là một năm đầy biến động với những đợt mưa lũ và bão có diễn biến rất khó lường. Nhìn vào những tín hiệu sớm của năm 2026, ông có nhận thấy sự tương đồng nào về hình thế thời tiết giữa hai năm nay không?
- Năm 2025 có tới 21 cơn xoáy thuận nhiệt đới (bao gồm 15 cơn bão, 6 cơn áp thấp nhiệt đới) hoạt động trên Biển Đông và trở thành năm có số lượng xoáy thuận nhiệt đới nhiều nhất trên Biển Đông, vượt năm 2017 (16 cơn bão, 4 áp thấp nhiệt đới).
Đây cũng là năm ghi nhận nhiều các đợt mưa lũ ở mức kỷ lục trên nhiều khu vực cả nước. Trong đó, có đợt mưa lớn từ đêm 25.10 - 29.10, ở Bạch Mã (TP.Huế) đo được tổng lượng mưa 3.863 mm, trong đó ngày 27.10 ghi nhận lượng mưa ngày lớn nhất (1.740 mm) ở Việt Nam.
Năm 2026, theo các nhận định tại thời điểm tháng 2, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông có khả năng ở mức xấp xỉ hoặc thấp hơn trung bình nhiều năm và thấp hơn đáng kể so với năm 2025.
Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc rủi ro thiên tai giảm tương ứng; thực tế cho thấy, chỉ cần một vài cơn bão có cường độ mạnh, đường đi phức tạp hoặc tương tác với các hình thế khác, hậu quả vẫn có thể rất nghiêm trọng.
Ngoài ra, trong thời kỳ chuyển mùa, chúng ta hoàn toàn có thể đối mặt với những đợt mưa lớn diện rộng hoặc mưa giông cường độ rất mạnh trong thời gian ngắn - loại hình thiên tai thường gây ngập úng đô thị, lũ quét và sạt lở đất ở miền núi.
Tôi muốn nhấn mạnh rằng, thiên tai ngày càng bất thường, khó lường và không tuân theo quy luật truyền thống. Dù các tín hiệu ban đầu của năm 2026 có thể "dễ chịu" hơn về mặt thống kê, chúng ta tuyệt đối không được chủ quan.
Công tác theo dõi, giám sát chặt chẽ, cập nhật dự báo theo từng thời đoạn và chủ động các phương án ứng phó vẫn là yêu cầu xuyên suốt, nhằm giảm thiểu tối đa thiệt hại cho người dân và nền kinh tế.
Một đặc điểm của năm 2025 là bão thường đổ bộ với cường độ rất mạnh và quỹ đạo dị thường. Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia có dự báo gì về tính "bất thường" của các cơn bão trên Biển Đông trong năm nay?
- Đối với năm 2026, các dự báo khí hậu mùa và dự báo xa hiện nay cho thấy số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông có khả năng không nhiều, ở mức xấp xỉ hoặc thấp hơn trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, cần khẳng định rằng các dự báo xa chỉ có thể cung cấp xu thế về tần suất, còn cường độ cực đại, tốc độ tăng cấp hay quỹ đạo cụ thể của từng cơn bão thì chỉ có thể xác định chính xác hơn khi hệ thống đó hình thành và được theo dõi liên tục bằng các mô hình dự báo cập nhật theo thời gian thực.
Trong điều kiện nhiệt độ mặt nước biển vẫn ở mức cao và các yếu tố hoàn lưu khí quyển có thể biến động mạnh theo từng thời kỳ, khả năng xuất hiện những cơn bão mạnh, thậm chí rất mạnh, với quỹ đạo phức tạp là không thể loại trừ - dù tổng số lượng có thể ít hơn.
Vì vậy, tôi cho rằng điều quan trọng không phải là nhiều hay ít bão, mà là mức độ "bất thường" của từng cơn. Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia sẽ tiếp tục theo dõi chặt chẽ từng nhiễu động từ sớm, tăng cường dự báo tổ hợp, cập nhật liên tục cường độ và quỹ đạo trong các bản tin chính thức để đảm bảo thông tin kịp thời, chính xác, giúp các địa phương và người dân chủ động ứng phó, tuyệt đối không chủ quan trước bất kỳ hình thế nào trên Biển Đông.
Dự báo thời tiết năm 2026 sẽ nóng bất thường
Nhiều người dân đang lo ngại về một "kịch bản lặp lại" của những đợt thiên tai cực đoan năm ngoái. Dưới góc độ chuyên gia, liệu năm 2026 có tiếp tục là một năm "nhiều nước" và bão dồn dập như vậy, hay chúng ta sẽ đón một xu hướng khí hậu khác?
Đợt nắng đầu tháng 6.2025, nhiệt độ ngoài trời tại Hà Nội có nơi trên 40 độ C
ẢNH: HUY MINH
- Dưới góc độ chuyên môn và trên cơ sở các phân tích, kịch bản dự báo hiện nay, chúng tôi nhận định khả năng năm 2026 lặp lại một năm "nhiều nước" và bão dồn dập như năm 2025 là không cao.
ENSO trong năm 2026 có xu hướng chuyển từ La Nina yếu sang trạng thái trung tính trong nửa đầu năm và nghiêng dần sang El Nino vào nửa cuối năm. Với diễn biến này, ít khả năng xuất hiện bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông trong nửa đầu năm, các tháng giữa năm ở mức xấp xỉ trung bình nhiều năm và cuối năm có xu hướng thấp hơn trung bình.
Tuy nhiên, tôi cũng muốn nhấn mạnh rằng bão "ít hơn" không có nghĩa là "an toàn". Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, tính chất cực đoan của từng hiện tượng có xu hướng gia tăng, chỉ cần một cơn bão mạnh đổ bộ đúng vào khu vực nhạy cảm, hoặc một đợt mưa lớn tập trung trong thời gian ngắn, thiệt hại vẫn có thể rất nghiêm trọng.
Năm 2026, người dân cần đề phòng các đợt nắng nóng cường độ mạnh, có khả năng kéo dài và trên diện rộng, các hiện tượng thời tiết nguy hiểm như giông, lốc, mưa đá vẫn có thể xảy ra trong giai đoạn chuyển mùa và sau những đợt nắng nóng diện rộng.
Nếu dùng một cụm từ để mô tả ngắn gọn nhất về xu hướng thời tiết năm 2026, ông sẽ nói gì để người dân vừa có sự chuẩn bị tâm lý, vừa không quá hoang mang?
- So với năm 2025 - một năm rất cực đoan với bão nhiều, mưa kỷ lục và lũ lớn trên diện rộng - thì xu thế chung của năm 2026 cho thấy mưa, bão và lũ có khả năng ít khắc nghiệt hơn về tổng thể. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc rủi ro giảm tương ứng. Nắng nóng trong năm 2026 có thể gay gắt hơn, kéo dài hơn. Cùng với đó, các hiện tượng thiên tai quy mô nhỏ nhưng tác động nhanh và trực tiếp như giông mạnh, lốc, sét, mưa đá, mưa lớn cục bộ, lũ quét, sạt lở đất vẫn có thể xảy ra ở nhiều khu vực trên cả nước, nhất là trong các thời kỳ chuyển mùa.
Vì vậy, thông điệp chúng tôi muốn gửi tới người dân là không hoang mang nhưng tuyệt đối không được chủ quan. Thiên tai ngày càng có tính bất thường cao; sự chuẩn bị chủ động và theo dõi sát các bản tin dự báo chính thức vẫn là yếu tố then chốt để giảm thiểu rủi ro.
Để không rơi vào thế bị động trước những biến đổi khó lường của khí hậu, công nghệ dự báo của trung tâm trong năm 2026 đã có những cập nhật gì mới để người dân có thể nhận tin cảnh báo sớm và chính xác hơn?
- Năm 2026, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia tiếp tục nâng cấp công nghệ dự báo và cảnh báo sớm để người dân có thể nhận thông tin nhanh hơn và chính xác hơn, bao gồm ứng dụng các công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo và học máy để nâng cao độ chính xác của các mô hình dự báo thiên tai, đặc biệt là đối với mưa, lũ lụt, bão và sạt lở đất.
Xây dựng hệ thống thông tin cảnh báo thiên tai phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành thực hiện phương thức ứng phó theo cấp độ rủi ro thiên tai kết nối với Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương.
Chúng tôi thường xuyên theo dõi sát diễn biến tình hình khí tượng thủy văn, tăng cường và nâng cao chất lượng các bản tin dự báo thời tiết, cảnh báo thiên tai, đặc biệt là thiên tai. Các bản tin cảnh báo được cập nhật thường xuyên và truyền tải qua nhiều kênh: Zalo, Facebook, YouTube giúp người dân chủ động phòng tránh, hạn chế rủi ro và thiệt hại do thiên tai gây ra.
