Dữ liệu thương mại Hong Kong cho thấy gần 100 tấn vàng được nhập từ Nga trong 7 tháng đầu năm, mức cao kỷ lục và gần gấp 3 cùng kỳ năm 2025.
Sự gia tăng này phản ánh thay đổi lớn trong bản đồ thương mại vàng thế giới kể từ năm 2022. Sau khi xung đột Ukraine bùng phát, Mỹ, Anh và một số nền kinh tế phương Tây áp đặt hạn chế đối với vàng Nga, khiến các nhà sản xuất nước này phải tìm thị trường mới.
Debajit Saha, chuyên gia tại London Stock Exchange Group (LSEG), cho rằng khi London đóng cửa với vàng Nga, các nhà sản xuất Moscow ngày càng chuyển hàng về phía đông.
Hong Kong và Trung Quốc đại lục không áp dụng những hạn chế tương tự, tạo điều kiện để dòng vàng Nga tăng nhanh.
Từ đầu năm 2022 đến nay, các tổ chức tại Hong Kong đã mua khoảng 276 tỷ HKD, tương đương 35 tỷ USD, vàng Nga. Phần lớn lượng kim loại quý vào Hong Kong sau đó được chuyển tới Trung Quốc đại lục.
Điều này không quá bất ngờ khi Trung Quốc vừa là nhà sản xuất vừa là thị trường tiêu thụ vàng lớn nhất thế giới. Nga đứng thứ 2 về sản lượng khai thác, khiến hai nền kinh tế trở thành những mắt xích đặc biệt quan trọng trong thị trường kim loại quý toàn cầu.
Hong Kong cũng có lợi thế về cơ chế thương mại. Trung Quốc đại lục áp hạn ngạch nhập khẩu vàng, trong khi Hong Kong không hạn chế lượng vàng đưa vào. Vì vậy, theo LSEG, người mua Trung Quốc có thể nhập vàng và lưu trữ tại Hong Kong trước khi đưa vào đại lục khi có điều kiện.
Tỷ trọng Hong Kong trong tổng lượng vàng nhập khẩu của Trung Quốc vì thế tăng mạnh trong 2 năm qua.
Dòng vàng Nga còn phù hợp với mối quan hệ kinh tế ngày càng chặt giữa Moscow và Bắc Kinh. Vita Spivak, chuyên gia của công ty tư vấn địa chính trị Gatehouse, nhận định Nga cung cấp tài nguyên cho Trung Quốc, đổi lại là thị trường và sự hỗ trợ kinh tế trong bối cảnh Moscow bị hạn chế tiếp cận nhiều nền kinh tế phương Tây.
Vai trò này càng được củng cố khi Hong Kong đang muốn cạnh tranh vị trí trung tâm giao dịch vàng với những địa điểm lâu đời như London, New York, Dubai và Singapore.
Tháng 7, Hong Kong bắt đầu thử nghiệm hệ thống thanh toán và bù trừ vàng tập trung mới. Chính quyền đặc khu cũng muốn tăng năng lực kho chứa, tinh luyện và phát triển thêm sản phẩm đầu tư liên quan đến kim loại quý.
Hong Kong đặt mục tiêu xây dựng năng lực lưu trữ vàng lên hơn 2.000 tấn trong ba năm tới, đồng thời tìm cách thu hút các ngân hàng trung ương gửi vàng tại đây.
Động thái diễn ra khi nhiều quốc gia muốn giảm phụ thuộc vào những trung tâm lưu ký truyền thống ở phương Tây. Một số ngân hàng trung ương, trong đó có Pháp và Hà Lan, cũng đang đưa một phần vàng dự trữ từ London và New York về nước.
Xung đột tại Trung Đông cũng vô tình hỗ trợ Hong Kong. Những gián đoạn logistics tại Dubai, một trong các trung tâm vàng lớn nhất thế giới, khiến một phần hoạt động giao dịch và trung chuyển có xu hướng chuyển sang châu Á.
Trong khi đó, nhu cầu vàng tại Trung Quốc vẫn rất lớn. Không chỉ người dân tăng mua kim loại quý để bảo toàn tài sản, ngân hàng trung ương nước này cũng liên tục bổ sung dự trữ. Điều đó tạo ra một thị trường tự nhiên cho lượng vàng lớn từ Nga.
Tuy nhiên, dòng vàng Nga cũng mang tới bài toán khó cho tham vọng quốc tế hóa thị trường vàng Hong Kong.
Năm 2024, Bộ Tài chính Mỹ đã trừng phạt một số doanh nghiệp tại Hong Kong vì tham gia mạng lưới chuyển và hợp thức hóa vàng liên quan đến các nhà sản xuất Nga bị trừng phạt.
Tan Albayrak, chuyên gia về trừng phạt tại hãng luật Reed Smith, cảnh báo các ngân hàng phương Tây có nguy cơ vô tình tiếp xúc với vàng có liên hệ với doanh nghiệp Nga nằm trong danh sách hạn chế.
Rủi ro trở nên phức tạp hơn khi vàng từ nhiều nguồn khác nhau được đưa vào cùng một trung tâm giao dịch. Nếu chuỗi giao dịch có liên quan tới nhà sản xuất bị trừng phạt, các ngân hàng, nhà tinh luyện hoặc tổ chức tài chính phương Tây tham gia phía sau có thể phải đối mặt với vấn đề tuân thủ.
Cơ quan Dịch vụ Tài chính và Kho bạc Hong Kong cho biết những tổ chức tham gia hệ thống thanh toán vàng mới phải tuân thủ các quy định chống rửa tiền và chống tài trợ khủng bố.
Theo FT
