Sầu riêng có thể mang về 4,5-5 tỷ USD mỗi năm
Chiều 20/8, Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) đã phê duyệt 401 mã số vùng trồng và 166 mã số cơ sở đóng gói sầu riêng của nước ta. Đến thời điểm này, Việt Nam có tổng cộng 1.917 mã số vùng trồng sầu riêng đã được GACC phê duyệt, theo đại diện Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ NN&MT).
Việc được phê duyệt bổ sung một số lượng lớn vùng trồng, cơ sở đóng gói góp phần mở rộng năng lực cung ứng sầu riêng chính ngạch của Việt Nam sang thị trường Trung Quốc, nhất là trong thời điểm trái cây tỷ USD này bước vào cao điểm thu hoạch tại Tây Nguyên.
Đáng chú ý, khoảng hơn một tháng trở lại đây, sầu riêng Việt Nam liên tục đón tin vui từ các thị trường tỷ dân. Cụ thể, ngày 5/8, đã có 50 cơ sở kiểm nghiệm được GACC chấp nhận kiểm nghiệm chỉ tiêu cadimi và chất vàng O đối với sầu riêng xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc.
Theo đó, tổng công suất kiểm nghiệm có thể lên tới từ 10.000 đến 13.000 mẫu/ngày. Năng lực của hệ thống phòng kiểm nghiệm hiện cơ bản đáp ứng nhu cầu kiểm nghiệm sầu riêng để xuất khẩu sang Trung Quốc, kể cả giai đoạn cao điểm, ông Phạm Văn Duy, Phó Cục trưởng Cục Chế biến, chất lượng và Phát triển thị trường cho hay.
Giữa tháng 7, Chính phủ Ấn Độ đã ban hành quy định nhập khẩu vào Ấn Độ mới, trong đó bổ sung Việt Nam vào danh sách các quốc gia được phép xuất khẩu quả sầu riêng tươi vào thị trường này.
Như vậy, sầu riêng Việt Nam có thêm cơ hội tiếp cận thị trường hơn 1,4 tỷ dân với tầng lớp trung lưu và nhu cầu đối với các sản phẩm nông sản, thực phẩm nhập khẩu có chất lượng ngày càng tăng.
Năm nay, với sản lượng dự kiến khoảng 2,08 triệu tấn, tương đương và nhỉnh hơn mức 2,07 triệu tấn của Thái Lan, Việt Nam đang đứng trước cơ hội thu hẹp khoảng cách về xuất khẩu sầu riêng.
Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, nhận định, nếu các điều kiện xuất khẩu thuận lợi, Việt Nam có thể vượt Thái Lan để chiếm ngôi số 1 thế giới về xuất khẩu sầu riêng.
Thực tế, năm 2025, tại thị trường tiêu thụ sầu riêng lớn nhất là Trung Quốc, thị phần sầu riêng tính theo sản lượng của Việt Nam gần ngang ngửa với Thái Lan.
Trao đổi với PV VietNamNet, ông Nguyên cho biết, diện tích sầu riêng được trồng trong giai đoạn 2021-2023 tại Tây Nguyên và Đông Nam Bộ sẽ bước vào thời kỳ cho năng suất tối đa, đưa tổng sản lượng sầu riêng Việt Nam vượt mốc 2,2-2,5 triệu tấn/năm.
Nếu kiểm soát tốt bài toán an toàn thực phẩm và chuẩn hóa mã số vùng trồng, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng Việt Nam hoàn toàn có thể ổn định ở mức 4,5-5 tỷ USD mỗi năm. Ngược lại, nếu buông lỏng kiểm định chất lượng, nguy cơ mất thị phần vào tay các đối thủ sẽ diễn ra rất nhanh.
Theo ông, năm 2026, xuất khẩu sầu riêng Việt Nam sẽ đạt 4 tỷ USD, thậm chí có thể chạm 4,5 tỷ USD nếu duy trì được tốc độ xuất khẩu như hiện nay.
Hết thời giá cao chót vót
Tuy nhiên, trong quá trình tiến tới ngôi vị số 1 thế giới, ông Nguyên cho rằng, trong 3-4 năm tới (từ 2027-2030), ngành sầu riêng Việt Nam sẽ bước qua thời kỳ “tăng trưởng nóng về sản lượng” để chuyển sang giai đoạn sàng lọc chất lượng, định hình lại cấu trúc thị trường và cạnh tranh về chuỗi giá trị.
Đặc biệt, khi nguồn cung sầu riêng bùng nổ, áp lực bình ổn giá bán ngày càng lớn. Ông nhấn mạnh, thời kỳ giá thu mua xô tại vườn đạt 100.000-150.000 đồng/kg sẽ không còn phổ biến. Thay vào đó, giá loại trái cây này sẽ dần tiệm cận mức cân bằng bền vững, khoảng 40.000-70.000 đồng/kg, tùy giống và chất lượng.
Lợi nhuận cũng sẽ phân hóa mạnh. Những vườn trồng ngoài vùng quy hoạch, có chất lượng thấp, tỷ lệ sượng cao hoặc nhiễm kim loại nặng sẽ chịu thua lỗ lớn và đối mặt với nguy cơ bị thị trường đào thải.
Cùng với đó, giai đoạn 2027-2030, cơ cấu và chuỗi giá trị sầu riêng Việt Nam sẽ có sự chuyển dịch rõ rệt. Tỷ trọng xuất khẩu quả tươi đơn thuần sẽ giảm, trong khi sầu riêng cấp đông, gồm cả nguyên trái và tách múi cùng các sản phẩm chế biến sâu sẽ tăng lên, có thể chiếm khoảng 30-40% tổng kim ngạch.
Việc truy xuất nguồn gốc sẽ được số hóa 100%. Các yêu cầu về kiểm soát Cadimi, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và chứng nhận GlobalGAP sẽ trở thành điều kiện bắt buộc để duy trì mã số xuất khẩu.
Vị này nhấn mạnh, việc cạnh tranh quốc tế cũng bước vào giai đoạn khốc liệt. Thái Lan đang tập trung nâng cao tiêu chuẩn về độ chín tự nhiên, độ brix và đẩy mạnh logistics đường sắt để rút ngắn thời gian giao hàng. Malaysia tăng tốc xuất khẩu các giống sầu riêng tươi cao cấp như Musang King, Black Thorn vào phân khúc thượng lưu tại Trung Quốc.
Trong khi đó, Philippines, Campuchia, Lào và các vùng trồng thử nghiệm tại đảo Hải Nam (Trung Quốc) sẽ đóng góp thêm một lượng sản phẩm đáng kể cho thị trường.
Theo ông, nguồn cung từ các nước đổ dồn vào thị trường Trung Quốc, khiến giá sầu riêng giảm mạnh. Tuy nhiên, giá bán thấp sẽ giúp sầu riêng tiếp cận nhiều người tiêu dùng hơn. Qua đó, nhu cầu trái cây này tại Trung Quốc tiếp tục tăng, mở thêm cơ hội cho xuất khẩu của Việt Nam.
Một doanh nghiệp của Trung Quốc cũng thừa nhận, còn khoảng 1 tỷ người dân nước này chưa từng được ăn sầu riêng, trong khi sức mua sầu riêng tại thị trường bán lẻ tiếp tục tăng, đặc biệt với các sản phẩm chất lượng cao và thương hiệu cao cấp.
Khi cạnh tranh ngày càng khốc liệt, ngoài sản lượng lớn, Việt Nam còn có lợi thế đáng kể về khả năng thu hoạch rải vụ quanh năm và vị trí địa lý liền kề thị trường Trung Quốc, giúp tối ưu chi phí vận chuyển. Tuy nhiên, để duy trì và nâng cao vị thế, ngành sầu riêng Việt Nam phải chuyển từ tăng trưởng dựa vào sản lượng sang cạnh tranh bằng chất lượng và giá trị của toàn bộ chuỗi.
