Ngày 7-5, trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động, ông D., chủ một doanh nghiệp xuất khẩu nông sản, cho biết công ty ông hiện có 10 container sầu riêng đang chờ lấy mẫu kiểm nghiệm tại khu vực Dầu Giây (Đồng Nai).
Một số lô hàng có nguy cơ phải chuyển hướng tiêu thụ nội địa hoặc tách múi, cấp đông do sầu riêng tươi không thể lưu kho quá lâu. "Khi phải chuyển sang phương án này, lô hàng có thể mất khoảng 70% giá trị" – ông D. lo lắng.
Theo ông, dù trên danh nghĩa, chúng ta có nhiều phòng xét nghiệm cadimi (Cd) và chất vàng O phục vụ xuất khẩu sang Trung Quốc nhưng thực tế hiện chỉ có một số ít đơn vị nhận mẫu đại trà nhưng phòng kiểm nghiệm ở Dầu Giây, dẫn tới quá tải.
Chi phí xét nghiệm cũng bị đẩy lên cao, thậm chí doanh nghiệp phải thông qua "cò" mới tới lượt lấy mẫu. "Do đã lỡ đóng hàng nên doanh nghiệp buộc phải chấp nhận. Hiện kho của chúng tôi đã tạm ngưng thu mua sầu riêng mới vì đầu ra bị ùn tắc" – ông D. nói thêm.
Hàng trăm container sầu riêng chờ kiểm định quanh bến xe Dầu Giây. Ảnh: Nguyễn Tuấn
Ông cũng cảnh báo từ ngày 1-6, khi phía Trung Quốc áp dụng lệnh về quản lý an toàn thực phẩm nhập khẩu nghiêm ngặt hơn, khó khăn của ngành sầu riêng có thể còn lớn hơn hiện nay. Không chỉ khâu kiểm nghiệm, doanh nghiệp và nông dân còn phải thay đổi phương thức canh tác, quản lý vùng trồng để đáp ứng các tiêu chuẩn mới.
Ông Võ Tấn Lợi, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng tỉnh Đồng Tháp, nhấn mạnh điểm nghẽn lớn nhất hiện nay của sầu riêng xuất khẩu nằm ở khâu xét nghiệm. Nếu không có kết quả kiểm nghiệm đạt chuẩn thì không thể xuất khẩu sang Trung Quốc.
Theo ông Lợi, nguyên nhân các container sầu riêng dồn về Dầu Giây là do nơi đây hiện có phòng kiểm nghiệm được phía Trung Quốc chấp thuận và tiếp nhận mẫu, trong khi một số phòng kiểm nghiệm trước đây đã từ chối nhận mẫu từ khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.
Các đơn vị này lo ngại bị đình chỉ hoạt động nếu kết quả xét nghiệm không đồng nhất với phía Trung Quốc khi tái kiểm tra.
Sầu riêng giá rẻ đang được bày bán trên nhiều tuyến đường ở ĐBSCL. Ảnh: Ca Linh
Xuất khẩu gặp khó cũng khiến nhiều nông dân phải mang sầu riêng ra ven đường bán để thu hồi vốn. Một số doanh nghiệp thu mua để cấp đông nhưng số lượng hạn chế do áp lực tài chính lớn.
"Lãi suất vay ngân hàng đã tăng từ khoảng 6%-7%/năm lên hơn 9%/năm, khiến chi phí vốn trở thành gánh nặng. Ví dụ, chi phí nguyên liệu cho một container cơm sầu riêng vào khoảng 2,4 tỉ đồng nhưng doanh nghiệp phải lưu kho từ 5-6 tháng mới có thể tiêu thụ được" – ông Lợi dẫn chứng.
Ông Nguyễn Văn Mười, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, nhìn nhận khó khăn của ngành sầu riêng hiện nay khá nan giải.
Theo ông, cơ quan chức năng cần đẩy mạnh đàm phán với Hải quan Trung Quốc (GACC) để tăng số lượng phòng kiểm nghiệm được công nhận, đồng thời sớm triển khai các giải pháp làm sạch vùng trồng, cải tạo đất nhằm giảm nguy cơ nhiễm cadimi tại Đồng bằng sông Cửu Long.
