Cũng theo dự thảo, kiến trúc sư trưởng được đề xuất mức thù lao tối đa 250 triệu đồng, chủ nhiệm 150 triệu đồng, chuyên gia, nhà khoa học xuất sắc 140 triệu đồng mỗi tháng. Nghiên cứu viên chính nhận mức 100 triệu đồng/tháng, còn nghiên cứu viên là 80 triệu đồng.
Tại hội thảo góp ý quy định mới, sáng 9/7 ở Hà Nội, bà Nguyễn Thị Kim Thành, Kế toán trưởng Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia (NAFOSTED) cho biết, nhóm soạn thảo đưa ra mức thù lao cho từng nhóm dựa trên kinh nghiệm của Singapore.
Phòng sạch, Trung tâm Nano và Năng lượng, trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, nơi đào tạo và nghiên cứu về bán dẫn. Ảnh: Giang Huy
Cụ thể, mức thù lao được đưa ra trên cơ sở tham chiếu thu nhập của vị trí tương đương tại Cơ quan Nghiên cứu Khoa học và Công nghệ Singapore (A*STAR). Việc tính toán dựa trên quy đổi thu nhập sau thuế và điều chỉnh theo sức mua tương đương - PPP, gắn với vị trí, trách nhiệm và sản phẩm đầu ra cụ thể.
Chẳng hạn, vị trí tổng công trình sư tại Singapore có thu nhập 25.000 SGD (440 triệu đồng) mỗi tháng sau thuế. Khi quy đổi theo sức mua tương đương tại Việt Nam, con số này khoảng 264 triệu đồng. Nhóm soạn thảo từ đó đề xuất mức 300 triệu đồng.
"Tổng công trình sư là một vị trí rất khan hiếm về nhân lực", bà Thành nói, thêm rằng đó là lý do mức đề xuất cao hơn con số quy đổi. Theo bà, thù lao cạnh tranh sẽ thu hút và giữ chân nhà khoa học xuất sắc, tăng hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước, đẩy nhanh quá trình làm chủ công nghệ lõi, tăng tỷ lệ nội địa hóa, thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Theo đại diện Quỹ NAFOSTED, "muốn có công nghệ chiến lược, phải có cơ chế tài chính chiến lược. Muốn có nhân tài công nghệ, phải có cơ chế đãi ngộ mang tính cạnh tranh quốc tế".
TS Trần Đỗ Đạt, Phó viện trưởng VKIST. Ảnh: Trọng Đạt
TS Trần Đỗ Đạt, Phó viện trưởng Khoa học và Công nghệ Việt Nam - Hàn Quốc (VKIST) cho biết, khi đọc đề xuất, ông đã chia sẻ "tin vui" này với nhiều đồng nghiệp.
Theo ông, nhu cầu của nhà khoa học rất đa dạng và không thể đo đếm hết bằng thu nhập. Tuy nhiên, định mức đưa ra trong dự thảo là phù hợp, có thể tạo động lực cho người làm nghiên cứu. "Đối với nhà khoa học ở Việt Nam, mức này phù hợp và có khả năng cạnh tranh với các doanh nghiệp", ông Đạt đánh giá.
Sáu cơ chế tài chính đột phá
Đề xuất về thù lao là một trong "sáu cơ chế tài chính đột phá" được đưa vào dự thảo Thông tư quy định cơ chế tài chính đối với nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược, thuộc chương trình quốc gia đặc biệt sử dụng ngân sách nhà nước.
Một điểm mới khác là lập dự toán theo "gói công việc" hay Work Package. Mỗi "gói công việc" được xác định rõ phạm vi, nguồn lực, tiến độ và sản phẩm bàn giao. Ngân sách được phân bổ và giải ngân theo mốc hoàn thành thực tế.
Các đột phá tài chính còn lại gồm: kinh phí dự phòng; thực hiện nhiệm vụ theo nhiều phương án nghiên cứu độc lập; tự chủ lựa chọn nhà cung cấp và quản lý cụm, chuỗi nhiệm vụ.
Theo Kế toán trưởng Quỹ NAFOSTED, cơ chế tài chính truyền thống chưa theo kịp đặc thù của nhiệm vụ công nghệ chiến lược. Bốn hạn chế chính của cơ chế hiện hành là thù lao chưa cạnh tranh; dự toán chưa theo vòng đời công nghệ; chưa có hướng dẫn về sử dụng, quản lý kinh phí dự phòng; chưa có cơ chế cho phép thực hiện nhiệm vụ theo nhiều phương án nghiên cứu độc lập. Các nút thắt này đều sẽ được gỡ bỏ theo dự thảo quy định mới.
"Thông tư không đơn thuần là quy định về tài chính, mà đề xuất cách tiếp cận mới trong đầu tư cho khoa học và công nghệ. Đó là sự chuyển đổi tư duy từ quản lý kinh phí nghiên cứu sang đầu tư cho công nghệ chiến lược, với trọng tâm là con người, sản phẩm đầu ra và thương mại hóa", đại diện Quỹ NAFOSTED nhấn mạnh.
Ông Đào Ngọc Chiến, Giám đốc Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia. Ảnh: Trọng Đạt
Ông Đào Ngọc Chiến, Giám đốc Quỹ NAFOSTED cho biết, theo chỉ đạo của Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ, Quỹ cùng các đơn vị được giao nghiên cứu, tham mưu xây dựng một văn bản mới nhằm tạo đột phá trên nhiều góc độ. Thay đổi đầu tiên nằm ở tư duy quản lý, tiếp đến là đột phá về cơ chế tài chính. Đột phá thứ ba là quá trình quản lý và xây dựng, chuyển cách nhìn về một dự án, nhiệm vụ khoa học và công nghệ sang sát với thực tế.
Giám đốc Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ Phạm Đình Nguyên đánh giá dự thảo có "cách tiếp cận đúng", khi chuyển từ cơ chế tài chính, hành chính truyền thống sang quản lý theo mục tiêu, nhóm công việc, mốc đánh giá, sản phẩm đầu ra, cho phép nhiều phương án nghiên cứu độc lập và tự chủ lựa chọn nhà thầu.
"Đây là những điểm rất phù hợp với tinh thần Nghị quyết 57 và yêu cầu của Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo", ông Nguyên nhận định.
