Đấu giá đất là một trong những vấn đề được đặt ra tại Hội nghị phát triển thị trường bất động sản an toàn, lành mạnh, bền vững chiều 14/7. Nguyên nhân hoạt động tại nhiều địa phương vừa qua đã ghi nhận nhiều vấn đề như xuất hiện cò đấu giá, quân xanh, quân đỏ, có sự thông đồng giữa đơn vị định giá và người tham gia đấu giá... Đặc biệt, vụ đấu giá đất Thủ Thiêm với kết quả trúng thầu khủng nhưng sau đó 2 doanh nghiệp bỏ cọc, 2 doanh nghiệp không nộp tiền đúng hạn đã gây nhiều hệ luỵ cho thị trường.
Vị trí các lô đất đấu giá tại Thủ Thiêm. Ảnh: Quỳnh Trần
Thứ trưởng Tài nguyên & Môi trường Lê Minh Ngân đánh giá, dù Luật Đấu giá tài sản có quy định đấu giá viên quyết định dừng cuộc đấu giá khi phát hiện có hành vi thông đồng, dìm hàng, trên thực tế rất khó phát hiện, xử lý.
Bên cạnh đó, các quy định về đấu giá đất còn chưa cụ thể, chồng chéo. Ví dụ, quy định chưa rõ ràng việc xem xét các điều kiện vốn chủ sở hữu, cam kết bảo lãnh của ngân hàng, chứng minh sự minh bạch, tính khả thi về huy động vốn, tính khả thi về phương án đầu tư kinh doanh trên khu đất trúng đấu giá.
Pháp luật cũng chưa có chế tài xử lý khoản tiền người trúng đấu giá đã nộp dở dang trong trường hợp phải hủy hợp đồng trúng đấu giá đất; dừng cuộc đấu giá khi có dấu hiệu bất thường trong việc đẩy giá trúng đấu giá lên quá cao, gây hiệu ứng tiêu cực; Chưa có quy định người trúng đấu giá chưa nộp đủ tiền sử dụng đất, tiền thuê đất thì phạt chậm nộp hay hủy quyết định công nhận kết quả.
Ngoài ra, ông Ngân cho rằng, thời gian từ khi đấu giá đất đến khi hết hạn nộp tiền trúng đấu giá khá dài, ví dụ 180 ngày như ở vụ Thủ Thiêm, là một sơ hở để các công ty tham gia đấu giá thực hiện các ý đồ như thổi giá bất động sản để tăng giá trị cổ phiếu, cơ cấu lại khoản nợ trong các ngân hàng, bán hàng tồn đọng....
Để giải quyết các vấn đề này, Thứ trưởng Ngân cho biết, Bộ đang đề xuất Chính phủ sửa đổi một số điều của các nghị định hướng dẫn thi hành Luật Đất đai.
Như với đấu giá quyền sử dụng đất, cần quy định cụ thể quyền, trách nhiệm và điều kiện của tổ chức, cá nhân tham gia; có cam kết bảo lãnh của ngân hàng đối với số vốn đầu tư đến khi hoàn thành dự án.
Thứ hai, với định giá đất, sẽ xác định theo các phương pháp so sánh trực tiếp, chiết trừ, thu nhập, thặng dư không được thấp hơn giá đất theo phương pháp hệ số điều chỉnh giá đất.
Tới đây, Bộ sẽ tiếp tục đề xuất sửa Luật Đất đai và các văn bản hướng dẫn thi hành, đặc biệt là các quy định về đấu giá quyền sử dụng đất và định giá đất. Trong đó, đối với đấu giá quyền sử dụng đất, Bộ cho rằng cần có quy định điều kiện vốn chủ sở hữu, cam kết bảo lãnh của ngân hàng, tính khả thi về huy động vốn, tính khả thi về phương án đầu tư kinh doanh trên khu đất trúng đấu giá; Bổ sung quy định ngay sau khi cuộc bán đấu giá kết thúc, người trúng đấu giá phải nộp ngay số tiền đặt cọc để đảm bảo thực hiện hợp đồng theo kết quả trúng đâu giá tại cuộc bán đấu giá và phải tính theo giá trị kết quả trúng đấu giá.
Ngoài ra, luật cũng cần bổ sung chế tài xử phạt trường hợp đặt cọc, sau đó bỏ cọc để hạn chế tình trạng lợi dụng đấu giá quyền sử dụng đất để đầu cơ, thổi giá. Quy định xử lý thu hồi nộp vào ngân sách nhà nước khoản tiền người trúng đấu giá đã nộp dở dang trong trường hợp phải hủy hợp đồng trúng đấu giá đất; quy định về thời hạn nộp tiền, không cho phép chậm và phạt chậm nộp như quy định quản lý thuế.
Tại Hội nghị, nhiều bộ ngành cũng đề xuất sử dụng công cụ thuế với thị trường bất động sản. Theo đó, Bộ trưởng Xây dựng Nguyễn Thanh Nghị đánh giá chính sách thuế với việc sử dụng bất động sản và giao dịch, kinh doanh bất động sản vẫn còn nhiều bất cập khi chưa phân biệt được người sử dụng và đối tượng đầu tư, kinh doanh, chưa hạn chế được hiện tượng đầu cơ, găm giữ bất động sản. Ông đề xuất cần nghiên cứu, đề xuất thêm các quy định thuế cho thị trường này.
Còn Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Thị Bích Ngọc nói "phải dùng các công cụ thuế để hạn chế tình trạng đầu cơ", bên cạnh việc sửa đổi, bổ sung Luật Nhà ở, Luật kinh doanh bất động sản.
