Từ thực tiễn tổ chức thực hiện chính sách BHXH, BHYT trên địa bàn TPHCM, khi góp ý sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Luật BHXH, Luật BHYT và chính sách liên quan mới đây, BHXH thành phố (TP) đã kiến nghị bổ sung trường hợp người lao động giao kết hợp đồng lao động có thời hạn dưới 1 tháng thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
Theo BHXH TP, Luật BHXH năm 2014 quy định người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động xác định thời hạn có thời hạn từ đủ 1 tháng trở lên, kể cả trường hợp người lao động và người sử dụng lao động thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng có nội dung thể hiện về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
Nhiều người lao động làm việc trong lĩnh vực xây dựng chưa được tham gia BHXH, BHYT, BHTN
Tuy nhiên, thực tế cho thấy một số doanh nghiệp trong các lĩnh vực xây dựng, vận tải, bảo vệ, dịch vụ… lợi dụng quy định này để ký hợp đồng dưới 1 tháng nhằm né tránh trách nhiệm đóng BHXH cho người lao động. Theo số liệu khảo sát từ nguồn quyết toán thuế thu nhập cá nhân năm 2024, 2025 của các đơn vị trên địa bàn TPHCM, có khoảng hơn 350.000 lao động thuộc nhóm này.
Theo BHXH TP, việc bổ sung nhóm lao động làm việc theo hợp đồng dưới 1 tháng vào diện tham gia BHXH bắt buộc sẽ góp phần hạn chế tình trạng lách luật, đồng thời bảo đảm công bằng về quyền lợi an sinh giữa các nhóm lao động.
Bên cạnh đó, BHXH TP cũng kiến nghị cơ quan thuế không quyết toán chi phí tiền lương, BHXH khi xác định thu nhập chịu thuế đối với doanh nghiệp sử dụng người lao động tại các công trình xây dựng. Kiến nghị này xuất phát từ thực tế nhiều doanh nghiệp xây dựng trả lương công nhân theo ngày công, không ký hợp đồng lao động hoặc luân chuyển người lao động qua nhiều công trình để né tránh nghĩa vụ tham gia BHXH. Theo khảo sát trên địa bàn TPHCM năm 2024, 2025 thì có khoảng hơn 50.000 lao động thuộc trường hợp này.
BHXH TPHCM cho rằng cần có cơ chế ràng buộc trách nhiệm giữa việc sử dụng lao động, hạch toán chi phí tiền lương và nghĩa vụ tham gia BHXH, qua đó hạn chế tình trạng doanh nghiệp sử dụng lao động thực tế nhưng không thực hiện đầy đủ trách nhiệm với người lao động.
