Cục Cảnh sát quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng (Bộ Công an) đang đề xuất bổ sung hình thức liên lạc có hình ảnh, âm thanh (video call) giữa phạm nhân và thân nhân thông qua hệ thống chuyên dùng do Bộ Công an quản lý.
Nếu được thông qua, quy định mới dự kiến có hiệu lực từ giữa năm nay, thay thế Thông tư số 14/2020. Trước đó, Thông tư 14/2020 chỉ cho phép phạm nhân liên lạc với thân nhân bằng điện thoại cố định, có dây hoặc không dây, với âm thanh đơn thuần.
Dự thảo quy định chi tiết chế độ gặp, nhận quà và liên lạc của phạm nhân, việc liên lạc bằng hình thức video call sẽ được thực hiện trong nước, thông qua hệ thống thông tin chuyên dùng của Bộ Công an, kết nối qua mạng Internet đến thiết bị của thân nhân. Đây được xem là điểm mới đáng chú ý so với quy định hiện hành.
Theo nội dung dự thảo, phạm nhân có thể được liên lạc với người thân bằng hình ảnh và âm thanh không quá một lần trong một tháng, thời lượng mỗi cuộc không quá 10 phút.
Đáng chú ý, hình thức liên lạc này được đề xuất thực hiện miễn phí. Trong khi đó, với hình thức gọi điện thoại như hiện nay, phạm nhân phải tự chi trả cước phí theo mức giá do cơ quan bưu chính, viễn thông quy định.
Theo dự thảo mới, phạm nhân có thể gọi
Cơ quan soạn thảo cho biết việc cho phép liên lạc có hình ảnh không đồng nghĩa với việc phạm nhân được tự do sử dụng Internet hay các nền tảng gọi trực tuyến thông thường. Toàn bộ quá trình phải được thực hiện thông qua hệ thống chuyên dùng do Bộ Công an quản lý nhằm bảo đảm an ninh, an toàn và kiểm soát chặt chẽ nội dung, đối tượng liên lạc.
Người thân của phạm nhân muốn thực hiện cuộc gọi cũng phải đăng ký trực tuyến trên hệ thống. Chỉ khi hình ảnh, âm thanh thu nhận trực tiếp trùng khớp với dữ liệu định danh đã được xác lập, cuộc trao đổi mới được phép diễn ra.
Quy định này cho thấy công nghệ không chỉ phục vụ nhu cầu kết nối giữa phạm nhân với gia đình mà còn đóng vai trò như một cơ chế giám sát, xác thực, ngăn ngừa các hành vi tiếp xúc trái phép hoặc giả mạo trong quá trình liên lạc.
Dự thảo cũng nêu rõ không phải mọi phạm nhân đều được áp dụng hình thức liên lạc mới này.
Theo đó, những người đang bị điều tra, truy tố hoặc xét xử về hành vi phạm tội khác sẽ không được liên lạc bằng điện thoại hoặc kết nối hình ảnh, âm thanh với thân nhân.
Đối với phạm nhân thường xuyên vi phạm nội quy cơ sở giam giữ, tùy theo tính chất và mức độ vi phạm, cơ quan quản lý có thể áp dụng biện pháp hạn chế quyền gọi có hình ảnh cho người thân. Thời gian hạn chế tối đa không quá 3 tháng.
Ở chiều ngược lại, dự thảo cũng đề xuất cơ chế khuyến khích đối với những phạm nhân có quá trình cải tạo tốt. Cụ thể, ngoài số lần liên lạc định kỳ hàng tháng, nhóm này có thể được xem xét cho gọi video thêm một lần mỗi tháng, thời lượng tối đa 10 phút. Ngoài ra, phạm nhân cũng có thể được tạo điều kiện liên lạc với gia đình bằng hình thức có hình ảnh, âm thanh trong những trường hợp cấp bách khác.
Dự thảo Thông tư hiện được Cục Cảnh sát quản lý trại giam đề xuất, dự kiến trình Bộ trưởng Bộ Công an ký ban hành trong tháng 5 và có hiệu lực sau 45 ngày kể từ ngày ký. Nếu được thông qua, đây sẽ là lần đầu tiên chế độ liên lạc có hình ảnh giữa phạm nhân và thân nhân được quy định cụ thể trong văn bản dưới luật, mở ra thêm kênh kết nối nhân văn nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý chặt chẽ trong môi trường giam giữ.
