Bạn sẽ tặng gì cho một người đàn ông vốn đã có thể mua mọi thứ? Lựa chọn cách cho họ… 1 nghìn tỷ USD thì sao?
Đó chính xác là những gì hội đồng quản trị Tesla vừa quyết định “treo thưởng” cho CEO Elon Musk. Cụ thể, thứ sáu vừa qua, hãng xe điện Mỹ đã công bố một gói lương thưởng mới để cổ đông xem xét, có thể mang lại cho Musk tới 423,7 triệu cổ phiếu Tesla bổ sung trong vòng 10 năm tới.
Số cổ phiếu tiềm năng này hiện “chỉ” trị giá khoảng 148,7 tỷ USD theo giá đóng cửa hôm thứ sáu. Nhưng nếu cổ phiếu Tesla tăng giá đúng như kịch bản mà gói lương thưởng này vạch ra, chúng sẽ trị giá gần 1 nghìn tỷ USD khi Tesla đạt đến những cột mốc định sẵn: Musk chỉ nhận được toàn bộ số cổ phiếu đó nếu giá trị Tesla đạt vốn hóa 8,5 nghìn tỷ USD – gấp khoảng 8 lần hiện tại và gấp đôi giá trị cao nhất mà bất kỳ công ty nào trên thế giới hiện nay từng đạt được.
Giải thích trong hồ sơ gửi cổ đông, hội đồng quản trị Tesla nói rằng họ cần đưa ra một gói lương thưởng mang tính lịch sử, nếu không muốn đánh mất vị lãnh đạo đã trở thành “đồng nghĩa” với thương hiệu Tesla – dù tốt hay xấu.
Họ cũng tiết lộ rằng trong quá trình đàm phán, “Musk từng ám chỉ ông có thể theo đuổi các mối quan tâm khác đem lại nhiều ảnh hưởng hơn nếu không được bảo đảm như mong muốn”.
Theo hội đồng quản trị, “Musk là người duy nhất sở hữu những phẩm chất lãnh đạo cần thiết để biến đổi Tesla và hiện thực hóa sứ mệnh dài hạn ở một tầm chưa từng có”.
Tuy nhiên, Tesla cũng tỏ rõ sự không hài lòng khi Musk coi việc điều hành công ty như công việc bán thời gian. Ông dành phần lớn sự chú ý cho những công ty khác như SpaceX, Starlink, công ty AI xAI – nay sở hữu nền tảng X (trước là Twitter) mà Musk đã bỏ 44 tỷ USD mua lại vào năm 2022. Bên cạnh đó, ông còn ngày càng tham gia nhiều hơn vào chính trị, bao gồm cả kế hoạch thành lập một đảng thứ ba.
Đầu năm nay, khi Musk vẫn lãnh đạo Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE), nhiều tin đồn cho thấy hội đồng quản trị Tesla thậm chí đã bắt đầu tìm kiếm ứng viên kế nhiệm. Nhưng sau đó, cả chủ tịch Robyn Denholm lẫn Musk đều phủ nhận. Không lâu sau đó, Musk tuyên bố sẽ rời DOGE để tập trung trở lại Tesla.
“Thông điệp đơn giản mà hội đồng gửi tới Elon: ‘Chúng tôi muốn ông tập trung vào Tesla’”, Gene Munster – đối tác quản lý Deepwater Asset Management – viết trong một ghi chú. “Ẩn ý trong thông điệp đó là lời hứa rằng ông sẽ có quyền kiểm soát như mong muốn (25% cổ phần), và điều đó xứng đáng với thời gian của ông”.
Musk đòi quyền kiểm soát
Musk nhiều lần nhấn mạnh quyền kiểm soát Tesla là tối quan trọng. Tháng 1/2024, ông viết trên X rằng mình cần nắm ít nhất 25% cổ phần Tesla.
“Tôi thấy không thoải mái khi phát triển Tesla thành công ty dẫn đầu về AI và robot mà không có khoảng 25% quyền biểu quyết. Đủ để có ảnh hưởng, nhưng không quá nhiều để không thể bị lật đổ”, Musk viết. “Nếu không, tôi sẽ thích xây dựng sản phẩm bên ngoài Tesla hơn”.
Ross Gerber – CEO Gerber Kawasaki, một trong những nhà đầu tư sớm của Tesla cho rằng toàn bộ gói lương thưởng này xuất phát từ nỗi lo Musk bị loại khỏi Tesla vì ông chỉ nắm 13% cổ phần.
Munster và nhiều nhà đầu tư ủng hộ Tesla tin rằng Musk đúng: Tương lai của công ty sẽ đến từ AI, xe tự lái, taxi robot và robot hình người. Nếu thành công, Tesla có thể đạt mức vốn hóa 8,5 nghìn tỷ USD và lợi nhuận hoạt động điều chỉnh 400 tỷ USD – gấp 20 lần kỷ lục trước đó.
“Chúng ta mới chỉ gãi nhẹ bề mặt của ‘AI vật lý’: Hiện tại ứng dụng còn khá hài hước, chỉ giới hạn ở vài thử nghiệm taxi robot của Waymo và Tesla”, Munster nhận định. “Cuối cùng, AI vật lý sẽ tác động đến mọi thứ có thể di chuyển, mở ra một thị trường khổng lồ khó có thể hình dung”.
Tham vọng
Tuy nhiên, giới chỉ trích cho rằng Musk sẽ tiếp tục thất bại trong việc biến viễn cảnh thành hiện thực – giống như những lần ông hứa hẹn Tesla sẽ có xe tự lái hoàn toàn nhưng không bao giờ đạt được.
“Elon Musk đã nói từ năm 2014 rằng ‘năm sau chúng ta sẽ có xe tự hành hoàn toàn’. Điều đó chưa bao giờ xảy ra, nhưng lời hứa đó vẫn được Phố Wall định giá hàng tỷ USD”, Gordon Johnson – nhà phân tích lâu nay chỉ trích Tesla nói. “Musk là bậc thầy thao túng. Ông giữ cho cổ phiếu luôn cao nhờ những tuyên bố mà CEO khác không dám nói”.
Dù vậy, nhiều khả năng cổ đông Tesla vẫn sẽ chấp thuận gói lương khổng lồ này. Họ từng phê duyệt các gói thưởng trước đây, thậm chí tái xác nhận vào năm 2024 một gói từng bị tòa án Delaware bác bỏ vì không công bằng.
Lập luận là Musk sẽ chẳng nhận được gì từ gói mới này nếu công ty không tăng trưởng mạnh – đồng nghĩa với việc cổ đông cũng chẳng thể được hưởng lợi gì. Mục tiêu đầu tiên là đưa Tesla đạt giá trị 2 nghìn tỷ USD, gần gấp đôi hiện tại, trước khi Musk được nhận cổ phiếu.
“Họ sẽ nghĩ: ‘Thực ra mình chẳng mất gì’”, Gerber nói. “Mục tiêu cao đến mức nếu Musk đạt được, tôi cũng kiếm bộn tiền. Thế thì sao phải quan tâm nếu ông ấy nhận tới 1 nghìn tỷ USD”.
“Nhưng nếu suy nghĩ kỹ, điều đó thật phi lý”, ông kết luận.
Theo: CNN
