Hiện nay, theo quy định tại Khoản 2 Điều 22 Luật Thuế TNCN, biểu thuế lũy tiến từng phần áp dụng đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công có 7 bậc, với mức thuế suất từ 5% đến 35%. Trong đó, mức thuế suất cao nhất 35% đang áp cho phần thu nhập tính thuế trên 80 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên, cách chia nhiều bậc với khoảng cách hẹp được cho là gây ra tình trạng "nhảy bậc", khiến số thuế phải nộp tăng mạnh khi quyết toán cuối năm, dù mức tăng thực tế không lớn.
Để khắc phục, Bộ Tài chính đưa ra 2 phương án tinh gọn.
Phương án 1 rút còn 5 bậc, giữ nguyên ngưỡng áp thuế 35% trên 80 triệu đồng/tháng.
Phương án 2 cũng rút xuống 5 bậc nhưng nâng ngưỡng lên 100 triệu đồng/tháng, và đây là phương án được cơ quan soạn thảo ưu tiên.
Theo đó, biểu thuế phương án 2 gồm: bậc 1 (5% cho thu nhập tính thuế 0–10 triệu đồng/tháng), bậc 2 (15% cho 10–30 triệu), bậc 3 (25% cho 30–60 triệu), bậc 4 (30% cho 60–100 triệu), và bậc 5 (35% cho trên 100 triệu).
Cơ quan soạn thảo cho rằng, việc điều chỉnh thuế suất theo 2 phương án nêu trên, đồng thời với việc điều chỉnh nâng mức giảm trừ gia cảnh, bổ sung thêm các khoản giảm trừ khác (y tế, giáo dục...) thì mức điều tiết thuế đã giảm, hỗ trợ cho người nộp thuế, đặc biệt với cá nhân có thu nhập ở mức trung bình, thấp sẽ chuyển sang diện không phải nộp thuế TNCN. Đối với cá nhân có thu nhập ở mức cao hơn thì mức độ điều tiết thuế cũng giảm hơn so với hiện hành.
Ví dụ: cá nhân có một người phụ thuộc, có thu nhập từ tiền lương, tiền công 20 triệu đồng/tháng, hiện hành nộp thuế TNCN 125 nghìn đồng/tháng, khi thực hiện giảm trừ gia cảnh và biểu thuế theo phương án 2 sẽ không phải nộp thuế. Nếu thu nhập 25 triệu đồng/tháng thì số thuế phải nộp từ 448 nghìn đồng/tháng hiện hành, giảm xuống còn 34 nghìn đồng/tháng (giảm khoảng 92%); nếu thu nhập 30 triệu đồng/tháng thì số thuế phải nộp từ 968 nghìn đồng/tháng hiện hành, giảm xuống còn 258 nghìn đồng/tháng (giảm khoảng 73%)...
Liên quan tới đề xuất hạ trần thuế suất từ 35% xuống 30% hoặc 25%, Bộ Tài chính cho rằng nhiều nước trong khu vực vẫn giữ mức 35% như Thái Lan, Indonesia, Philippines; trong khi một số quốc gia châu Á áp mức còn cao hơn, từ 40% đến 45% như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ.
Dù vậy, một số chuyên gia đánh giá mức thuế 35% vẫn cao so với điều kiện thu nhập tại Việt Nam. Có ý kiến kiến nghị nên nâng ngưỡng áp dụng lên 120–150 triệu đồng/tháng, hoặc giảm trần xuống thấp hơn để tạo công bằng, đồng thời khuyến khích lao động chất lượng cao. Một số đề xuất khác nhấn mạnh việc gắn biểu thuế với chỉ số CPI, GDP và thu nhập bình quân để bảo đảm linh hoạt trước biến động kinh tế.
Dự thảo Luật Thuế TNCN (sửa đổi) đã được Bộ Tài chính gửi Bộ Tư pháp thẩm định trước khi trình Chính phủ. Sau khi tiếp thu góp ý, dự thảo sẽ được chỉnh lý và dự kiến trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp tới.
