Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu. (Ảnh: quochoi.vn).
Sáng 19/8, trình Quốc hội tờ trình của Chính phủ về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở 2023, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết dự thảo Luật gồm 13 chương, 132 điều, giảm 66 điều so với luật hiện hành.
Trong đó có một số nội dung sửa đổi đáng chú ý. Thứ nhất là phát triển nhà ở hướng tới mục tiêu mọi người đều có chỗ ở ổn định, bảo đảm an sinh xã hội; phát triển đa dạng các loại nhà ở, trong đó nhà ở cho thuê được xác định là phân khúc chiến lược dài hạn phục vụ đông đảo người dân.
Thứ hai là luật hóa các nghị quyết liên quan đến nhà ở đã được kiểm chứng trong thực tiễn.
Thứ ba là thực hiện phân cấp, phân quyền, cắt giảm và đơn giản hóa điều kiện đầu tư kinh doanh, thủ tục hành chính.
Thứ tư là tháo gỡ các điểm nghẽn, vướng mắc thực tiễn hướng tới kiến tạo phát triển. Thứ năm, luật quy định các vấn đề khung thuộc thẩm quyền của Quốc hội.
Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) bổ sung nhiều định hướng mới quan trọng.
Cụ thể, dự thảo bổ sung định hướng phát triển 4 nhóm nhà ở và chính sách áp dụng tương ứng đối với từng nhóm bao gồm nhà ở thương mại, nhà ở cho thuê, nhà ở công vụ và nhà ở chính sách.
Cùng với đó, dự thảo bổ sung chương mới về phát triển nhà ở cho thuê, trong đó quy định về đối tượng được thuê và hình thức phát triển thông qua vốn nhà nước, vốn ngoài nhà nước; yêu cầu đối với dự án và thủ tục đầu tư dự án; chính sách ưu đãi cho chủ đầu tư, giá nhà ở cho thuê và công tác quản lý nhà ở cho thuê. Đồng thời, dự thảo bổ sung mới quy định mới về nhà lưu trú cho chuyên gia và người lao động ngoài khu công nghiệp để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Ngoài ra, dự thảo Luật bổ sung hình thức BT trong việc cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư để huy động thêm nguồn lực. Bổ sung mô hình thuê đơn vị chuyên nghiệp thực hiện một số nhiệm vụ của Ban quản trị nhà chung cư nhằm nâng cao chất lượng quản lý.
Sửa đổi, bổ sung quy định để tháo gỡ khó khăn về sở hữu nhà, phát triển nhà ở xã hội, nhà phục vụ tái định cư, nhà ở riêng lẻ của cá nhân, cải tạo xây dựng lại nhà chung cư, tài chính cho phát triển nhà ở và các giao dịch nhà ở,… nhằm đảm bảo tính thống nhất với các luật mới ban hành.
Đặc biệt, bỏ quy định về sở hữu nhà ở riêng lẻ tại Việt Nam của tổ chức, cá nhân nước ngoài.
Về sở hữu nhà ở, dự thảo đưa ra khái niệm “chung cư có thời hạn”, gắn với thời hạn sử dụng công trình xây dựng và bảo đảm quyền tài sản của chủ sở hữu.
Thẩm tra dự thảo, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho rằng Dự thảo Luật dự kiến luật hóa nhiều nội dung thí điểm tại Nghị quyết số 201/2025/QH15 của Quốc hội và Nghị quyết 66.15/2026/NQ-CP của Chính phủ. Do đó, đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục đánh giá kỹ lưỡng tác động, làm rõ kết quả, hạn chế của việc thí điểm để có cơ sở luật hóa một số quy định.
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng báo rõ về một số nội dung cụ thể của dự thảo luật. Về phát triển nhà ở, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị tiếp tục nghiên cứu, rà soát các quy định về quy hoạch, chiến lược, chương trình phát triển nhà ở, làm rõ mối quan hệ giữa chiến lược, chương trình phát triển nhà ở với các loại quy hoạch có liên quan để rút ngắn các thủ tục về đầu tư, quy hoạch, giao đất, cấp phép xây dựng..., bảo đảm thống nhất, đồng bộ với quy định của các luật có liên quan.
Về chính sách về sở hữu nhà ở, khái niệm về “thời hạn sử dụng nhà chung cư” và các chính sách về cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư trong dự thảo luật về cơ bản kế thừa các quy định tại Luật Nhà ở năm 2023. Do đó, cơ quan này đề nghị cân nhắc việc bổ sung khái niệm “chung cư có thời hạn” trong dự thảo luật để tránh có cách hiểu khác nhau liên quan đến thời hạn sử dụng nhà chung cư.
Về sở hữu nhà ở của tổ chức, cá nhân nước ngoài, Điều 7 dự thảo luật quy định về hình thức phát triển nhà ở, dự án đầu tư xây dựng nhà ở bao gồm cả dự án đầu tư xây dựng một công trình nhà ở độc lập hoặc một cụm công trình nhà ở riêng lẻ. Đề nghị tiếp tục nghiên cứu làm rõ trong trường hợp tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài thực hiện đầu tư xây dựng nhà ở theo dự án tại Việt Nam thì có được sở hữu nhà ở riêng lẻ hay không?
Về nhà ở thương mại, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị tiếp tục nghiên cứu bổ sung các quy định về việc sử dụng các công cụ quản lý về quy hoạch, xác định giá đất, yêu cầu về hạ tầng để xác định việc phát triển nhà ở thương mại theo từng phân khúc (cao cấp, trung cấp, bình dân) với lợi nhuận hợp lý, phù hợp với nhu cầu của người dân để thể chế hóa yêu cầu theo Kết luận số 224 của Bộ Chính trị và Thông báo số 64 của Văn phòng Trung ương thông báo ý kiến kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Về nhà ở chính sách, cơ quan này đề nghị tiếp tục nghiên cứu có cơ chế kiểm soát chặt chẽ, minh bạch các trường hợp được hưởng chính sách ưu tiên về nhà ở, không để xảy ra tình trạng trục lợi chính sách, kiểm soát ngăn chặn tình trạng đầu cơ nhà ở.
Về quản lý sử dụng nhà chung cư, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị tiếp tục rà soát đề xuất để sửa đổi bổ sung các quy định nhằm tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn trong quản lý sử dụng nhà chung cư như tranh chấp về phần sở hữu chung, sở hữu riêng của nhà chung cư; hoạt động của ban quản trị, ban quản lý nhà chung cư.
