Cuối giờ chiều 5-1, phiên toà xét xử 2 cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) Nguyễn Thanh Phong (SN 1963) và Trần Việt Nga (SN 1974) tại TAND TP Hà Nội bước vào phần xét hỏi.
Bị cáo Nguyễn Thanh Phong tại phiên toà
Trước bục khai báo, cựu Cục trưởng Nguyễn Thanh Phong thừa nhận được cấp dưới đưa tiền mặt tổng cộng 43 tỉ đồng. Bị cáo khai "cũng không quan tâm đến số tiền, mà chỉ đạo anh em đối với những doanh nghiệp đã đầy đủ hồ sơ thì không được gây khó khăn".
"Ngay tại thời điểm đó, anh em chưa báo cáo thu bao nhiêu tiền. Bị cáo không nói đồng ý, mà yêu cầu cấp dưới làm như thế nào thì làm nhưng hồ sơ phải chuẩn"- bị cáo Phong khai.
Cựu Cục trưởng cho biết ban đầu không bàn bạc số tiền cụ thể, nhưng sau đó với mỗi một hồ sơ bị cáo trực tiếp ký duyệt thì Trung tâm Ứng dụng và Đào tạo an toàn thực phẩm sẽ đưa 2,5 - 3 triệu đồng. Đối với mỗi hồ sơ do Phòng Quản lý tiêu chuẩn kiểm nghiệm hoặc Phòng Quản lý sản phẩm thực phẩm thẩm xét, bị cáo Phong trực tiếp ký duyệt sẽ được hưởng từ 1-2 triệu đồng. Đối với những hồ sơ do Cục phó ký duyệt thì bị cáo Phong được "ăn chia" từ 500.000 đến 1,5 triệu đồng một hồ sơ.
Cựu Cục trưởng Phong khai đã ký duyệt tổng cộng hơn 20.000 hồ sơ công bố sản phẩm bảo vệ sức khỏe của doanh nghiệp. Tùy thời gian, ba đầu mối cấp phòng và trung tâm sẽ lên phòng làm việc và đưa tiền cho ông.
Thừa nhận đã nhận số tiền hơn 43 tỉ đồng nhưng trước bục khai báo, cựu Cục trưởng cho rằng khi đương chức không nhận thức được đó là nhận hối lộ. Tại thời điểm nhận tiền, bị cáo nhận thức pháp luật không đúng, cứ nghĩ rằng hối lộ là khi doanh nghiệp làm đúng mà mình vẫn ép bắt chi tiền.
Cựu Cục trưởng cho biết đã dùng hơn 43 tỉ đồng nhận hối lộ để hỗ trợ gia đình, hỗ trợ ba người anh em ruột và các cháu. Ngoài ra bị cáo khai dùng số tiền này để giúp đỡ đồng nghiệp và tài trợ cho các giải thể thao của đơn vị...
"Bị cáo mong muốn Hội đồng xét xử xem xét cho bị cáo được hưởng khoan hồng vì đã ăn năn hối cải, thành khẩn khai báo để cơ quan điều tra làm sáng tỏ vụ án"- bị cáo Phong khai.
Các bị cáo tại phiên toà
Theo cáo trạng, Cục An toàn thực phẩm là đơn vị chuyên ngành thuộc Bộ Y tế thực hiện chức năng tham mưu, giúp Bộ trưởng quản lý nhà nước và tổ chức thực thi trong lĩnh vực an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, từ 2018 - 2025, một số lãnh đạo, chuyên viên của Cục đã lợi dụng các quy định của pháp luật để tạo cơ chế "xin, cho", đưa và nhận hối lộ.
Các sai phạm này diễn ra trong quá trình thẩm định cấp Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm; thẩm định giấy xác nhận nội dung quảng cáo; thẩm định, hậu kiểm, cấp Giấy chứng nhận GMP (Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm đạt yêu cầu Thực hành sản xuất tốt). Thông qua việc thẩm định xét hồ sơ cấp Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm, một số cá nhân, doanh nghiệp làm dịch vụ đã thống nhất với chuyên viên của Cục về việc "chi tiền để xong việc".
Cáo trạng thể hiện, các quy định về đăng ký, công bố sản phẩm với nhóm thực phẩm bảo vệ sức khỏe vẫn mang tính chất chung chung, chưa cụ thể. Quy định cũng chưa kèm theo hướng dẫn chi tiết về quy trình, tiêu chí kỹ thuật và thành phần hồ sơ. Điều này dẫn đến việc doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn, lúng túng khi thực hiện thủ tục công bố sản phẩm.
Trên cương vị là Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm Bộ Y tế, tháng 9-2018, Nguyễn Thanh Phong chủ trì cuộc họp cấp ủy, lãnh đạo Cục và thống nhất giao cho Trung tâm Ứng dụng và Đào tạo An toàn thực phẩm (Trung tâm) và Phòng Quản lý Tiêu chuẩn và Kiểm nghiệm thực hiện nhiệm vụ của Phòng Quản lý sản phẩm thực phẩm trong việc thẩm xét hồ sơ đăng ký bản công bố sản phẩm.
Sau cuộc họp trên và sau khi trao đổi với lãnh đạo các đơn vị, Nguyễn Thanh Phong thống nhất chủ trương cho các chuyên viên nhận tiền, ngoài lệ phí quy định trong quá trình thẩm xét đăng ký hồ sơ công bố sản phẩm. Mức tiền từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng/bộ hồ sơ và trung bình 7 triệu đồng/hồ sơ.
Bên cạnh đó, bị cáo Nguyễn Thanh Phong đồng ý chủ trương cho chuyên viên nhận tiền để giúp đỡ người nộp hồ sơ, song kèm theo đó là cơ chế ăn chia rõ ràng. Cục trưởng nhận từ 2,5 đến 3 triệu đồng một bộ hồ sơ; còn lại chia theo các cấp, từ lãnh đạo phòng đến chuyên viên thụ lý.
Cơ quan tố tụng cho rằng lợi dụng quyền hạn, bị cáo Nguyễn Thanh Phong, Trần Việt Nga cùng 32 cấp dưới đã nhận hối lộ của 21 bị cáo là cá nhân, doanh nghiệp. Trong đó tổng tiền nhận hối lộ trong hoạt động cấp giấy tiếp nhận là 93,7 tỉ đồng, cấp giấy xác nhận quảng cáo là 12,7 tỉ đồng và cấp GMP là 1 tỉ đồng.
Cáo trạng xác định, cùng vai trò chỉ đạo, bị cáo Nguyễn Thanh Phong được hưởng lợi 43,9 tỉ đồng; bị cáo Nga hưởng lợi cá nhân 8 tỉ đồng. Cựu cục phó Nguyễn Hùng Long hưởng lợi 8,6 tỉ đồng, cựu cục phó Đỗ Hữu Tuấn hưởng 4,3 tỉ đồng.
