Bên trong Khu cộng đồng đổi mới sáng tạo trí tuệ nhân tạo Bắc Vĩ ở thành phố Bắc Kinh - trung tâm trọng điểm hỗ trợ và nuôi dưỡng nhân tài khởi nghiệp theo mô hình OPC - Ảnh: UCAS
Cùng với nó là khái niệm "siêu cá thể" - những cá nhân có khả năng ứng dụng AI và các công cụ số để vận hành, hoàn thành công việc của nhiều người trước đây.
Sau nhiều năm triển khai và thúc đẩy chiến lược "AI " nhằm tích hợp và ứng dụng sâu trí tuệ nhân tạo (AI) vào mọi mặt kinh tế - xã hội, khái niệm công ty một người (OPC) tại Trung Quốc đã vượt ra khỏi định nghĩa đơn thuần là doanh nghiệp có một chủ sở hữu, phát triển thành mô hình "1 N".
Mô hình này bao gồm một người sáng lập giữ vai trò cốt lõi, còn "N" là các tác nhân trí tuệ nhân tạo như OpenClaw, Miaoda... cùng các công cụ số hỗ trợ toàn diện từ thiết kế, lập trình, viết nội dung sản phẩm, thử giao diện, vận hành đến phân tích dữ liệu và quản lý tài chính cơ bản.
Sự hỗ trợ tốt từ chính sách
Tính đến tháng 6-2025, Trung Quốc có hơn 7 triệu OPC mới thành lập, nâng tổng số lên trên 16 triệu đơn vị, chiếm hơn 1/4 tổng số doanh nghiệp đăng ký của nước này.
Trả lời tờ National Business Daily, Giám đốc điều hành Công ty tư vấn và nghiên cứu thị trường Trung Quốc CIC, ông Sài Đại Toàn, cho biết phần lớn các OPC ứng dụng AI hiện có mức trần doanh thu hằng năm dao động trong khoảng 5 - 20 triệu nhân dân tệ (khoảng 735.000 đến 2,9 triệu USD).
Nhóm doanh nghiệp này thường có đặc điểm là không cần nhiều tài sản hữu hình hoặc vốn đầu tư lớn, dựa nhiều vào tri thức, gắn với các mô hình kinh doanh kiểu mới, người sáng lập chủ yếu thuộc thế hệ sinh sau năm 1990 và sau năm 2000.
Theo số liệu từ Viện Nghiên cứu thông tin và truyền thông Trung Quốc, hơn 62% số OPC ứng dụng sâu công cụ AI giúp nâng hiệu suất làm việc lên 3 - 5 lần so với các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ kiểu cũ. Thậm chí, các OPC do Trung tâm khởi nghiệp Dreame (trực thuộc Tập đoàn công nghệ Dreame Trung Quốc) ươm tạo chỉ mất trung bình 12 ngày để đi vào hoạt động.
Nền tảng Bán Nguyệt Đàm cho biết trong số các OPC đạt hiệu quả kinh doanh cao, có đến 92% ứng dụng AI ở mức độ sâu để giảm thiểu chi phí vận hành. Nhiều công ty chỉ tốn vài trăm đến vài nghìn nhân dân tệ cho chi phí vận hành hằng tháng.
Thực ra sự phát triển mạnh mẽ của mô hình OPC gắn liền với những thay đổi chính sách quan trọng tại Trung Quốc. Chẳng hạn Luật Doanh nghiệp Trung Quốc, được sửa đổi có hiệu lực vào tháng 7-2024, đã bãi bỏ quy định giới hạn mỗi cá nhân chỉ được thành lập một OPC. Quy định mới cho phép một người có thể mở nhiều doanh nghiệp, các OPC cũng được phép đầu tư vào đơn vị khác, tạo cơ sở pháp lý thuận lợi cho việc mở rộng quy mô.
Chính quyền nhiều tỉnh, thành phố lớn cũng ban hành các chính sách hỗ trợ đặc thù như xây dựng các khu khởi nghiệp OPC, trợ cấp sử dụng năng lực tính toán AI, miễn giảm tiền thuê văn phòng, cung cấp nhà ở nhân tài...
Những thách thức với OPC
Theo nền tảng tài chính Caixin, nhóm đối tượng phát triển mô hình này hiệu quả chủ yếu nằm trong độ tuổi 30 - 40, tức nhóm đã có kinh nghiệm chuyên môn và tích lũy được nguồn lực tài chính nhất định trước khi khởi nghiệp riêng.
Nhưng thực tế chỉ khoảng 20% trong nhóm này đạt được lợi nhuận ổn định, khoảng 40% gặp khó khăn chủ yếu do hạn chế trong việc tiếp cận khách hàng, 40% còn lại chưa thực sự đi vào hoạt động kinh doanh chính thức.
Nhiều OPC thường khởi đầu từ các lĩnh vực dễ triển khai như sản xuất nội dung, phát triển sản phẩm... Đây đều là những thị trường có mức độ cạnh tranh cao, nên lợi thế cạnh tranh sẽ phụ thuộc vào nền tảng nghề nghiệp, năng lực tìm kiếm đối tác và khả năng duy trì sức hút với thị trường.
"Đối với công ty một người, khả năng chống chịu rủi ro và cách phân bổ nguồn lực cá nhân chính là những thách thức lớn nhất", ông Dịch Phủ giải thích với tờ Báo Kinh tế Trung Quốc. Ông Dịch Phủ là nhà sáng lập ứng dụng hỗ trợ tìm việc gốc AI Career Genie có doanh thu quy đổi theo năm lên tới hàng chục triệu nhân dân tệ.
Theo ông Dịch, những người mới khởi nghiệp theo mô hình OPC cần xác định rõ lĩnh vực chuyên môn sâu, tập trung vào phân khúc thị trường cụ thể thay vì phát triển sản phẩm theo hướng chung chung, và cần biết cách sử dụng AI để bù đắp những hạn chế của bản thân.
Bên cạnh thách thức từ thị trường, nguồn vốn cũng là một rào cản lớn. Giá trị cốt lõi của hầu hết OPC nằm ở tài sản vô hình như năng lực cá nhân, thuật toán, dữ liệu, phần mềm, tài sản số, hợp đồng hoặc quan hệ khách hàng. Trong khi hệ thống tín dụng truyền thống chủ yếu dựa vào tiêu chí đánh giá là tài sản hữu hình, báo cáo tài chính chuẩn mực, dòng tiền ổn định và lịch sử tín dụng.
Rủi ro tín dụng cao
Dù quy mô tăng nhanh, phần lớn doanh nghiệp OPC vẫn được đánh giá là có mức rủi ro tín dụng cao do giá trị cốt lõi chủ yếu đến từ thuật toán, dữ liệu, tài sản số hoặc năng lực cá nhân.
Theo khảo sát của Hiệp hội Doanh nghiệp vừa và nhỏ Trung Quốc, tỉ lệ tiếp cận vốn của các OPC trong lĩnh vực khoa học - công nghệ, mô hình tài sản nhẹ chưa bằng 1/3 so với doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ truyền thống, chi phí huy động vốn bình quân cũng cao hơn từ 2 - 3%.
