Trang tin Stat News đã chỉ ra rằng, công nghệ số có thể mở rộng khả năng phục hồi chức năng tim ngay tại nhà.
Các ứng dụng trên điện thoại thông minh và thiết bị đeo theo dõi sức khỏe đang chứng minh vai trò ngày càng quan trọng trong việc hỗ trợ người mắc bệnh tim duy trì lối sống năng động hơn.
Theo một phân tích tổng hợp vừa công bố trên Tạp chí chính thức của Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA), việc sử dụng các công cụ kỹ thuật số này giúp người bệnh gia tăng đáng kể số bước đi bộ mỗi ngày cũng như thời gian tham gia các hoạt động thể chất có cường độ từ vừa phải đến mạnh.
Kết quả mở ra triển vọng đưa các giải pháp số trở thành một phần trong chăm sóc tim mạch thường quy, đặc biệt đối với những bệnh nhân khó tiếp cận các chương trình phục hồi chức năng truyền thống.
Nhóm nghiên cứu đã thực hiện phân tích gộp (meta-analysis) trên 14 thử nghiệm lâm sàng với sự tham gia của 1.057 người mắc bệnh tim mạch.
Các nghiên cứu được lựa chọn thông qua ba cơ sở dữ liệu và công cụ tìm kiếm trực tuyến miễn phí chuyên về các tài liệu y sinh học và khoa học sự sống gồm PubMed, Cochrane Central Register of Controlled Trials và Web of Science, bao phủ các công bố từ tháng 1/2000 đến tháng 2/2025.
Trong số 14 nghiên cứu, 13 thử nghiệm đối với người trưởng thành từ 18 tuổi trở lên, trong khi một nghiên cứu bao gồm thanh thiếu niên từ 12 tuổi.
Tất cả người tham gia đều đã được chẩn đoán mắc bệnh tim mạch như bệnh mạch vành, suy tim hoặc có tiền sử nhồi máu cơ tim, đột quỵ.
Các thử nghiệm tập trung đánh giá hiệu quả của ứng dụng điện thoại thông minh và thiết bị đeo trong việc thúc đẩy hoạt động thể chất.
Kết quả phân tích cho thấy những người sử dụng ứng dụng điện thoại hoặc thiết bị đeo có mức vận động cao hơn rõ rệt so với nhóm không sử dụng công nghệ.
Cụ thể, họ đi bộ nhiều hơn gần 1.100 bước mỗi ngày, dành thêm khoảng 4 phút mỗi ngày cho các hoạt động thể chất từ mức vừa phải đến mạnh.
Theo nhóm nghiên cứu, hiệu quả này xuất hiện trên nhiều loại nền tảng và thiết bị khác nhau, dù các chương trình chỉ áp dụng những phương pháp thay đổi hành vi tương đối đơn giản như tự theo dõi, đặt mục tiêu và nhận phản hồi.
Hoạt động thể chất từ lâu được xem là yếu tố nền tảng giúp phòng ngừa các biến cố tim mạch tái phát ở người đã mắc bệnh tim.
Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều bệnh nhân không thể tham gia các chương trình phục hồi chức năng tim do rào cản về thời gian, khoảng cách hoặc chi phí.
Tiến sĩ Ajith Vemuri, tác giả chính của nghiên cứu và là nhà khoa học chuyên ngành thần kinh học tại Trung tâm Y tế Milton S. Hershey thuộc Đại học Y Penn State (Mỹ), nhận định:
“Nhiều người mắc bệnh tim mạch không thể tham gia vào các chương trình phục hồi chức năng tim truyền thống do rào cản về thời gian, khoảng cách địa lý hoặc tài chính”.
Ông cho rằng điện thoại thông minh và thiết bị đeo đã trở thành những công cụ quen thuộc trong cuộc sống hằng ngày.
Khi chứng minh được hiệu quả trong chăm sóc sức khỏe định kỳ, chúng có thể tạo nền tảng cho các biện pháp can thiệp kỹ thuật số mang tính cá nhân hóa, chi phí thấp và có khả năng mở rộng tới số lượng bệnh nhân lớn hơn nhiều.
Bên cạnh đó, các nền tảng kỹ thuật số hiện nay không đơn thuần ghi nhận dữ liệu vận động.
Nhiều ứng dụng có thể thiết lập mục tiêu số bước cá nhân hóa, gửi lời nhắc hoặc thông điệp tạo động lực, cung cấp phản hồi theo thời gian thực và kết nối người bệnh với các chuyên gia y tế trong chương trình phục hồi chức năng tại nhà.
Một số giải pháp còn tích hợp các yếu tố “trò chơi hóa” như phần thưởng, câu đố hoặc hệ thống đánh giá mục tiêu nhằm duy trì động lực và giúp người dùng chủ động điều chỉnh kế hoạch luyện tập.
Theo Tiến sĩ Ramin Zand, tác giả chịu trách nhiệm chính của nghiên cứu và là giáo sư thần kinh học, y tế công cộng tại Đại học Penn State cho rằng:
“Những thiết bị này không chỉ là những món đồ công nghệ thông thường. Khi được đưa vào kế hoạch điều trị, chúng có thể hỗ trợ việc chăm sóc định kỳ và giúp bệnh nhân thực hiện những bước đi nhỏ nhưng quan trọng hướng tới sức khỏe tim mạch tốt hơn”.
Dù giúp người bệnh vận động nhiều hơn, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng các công cụ kỹ thuật số chưa tạo ra cải thiện đáng kể đối với lượng tiêu thụ oxy đỉnh (peak oxygen consumption) hoặc quãng đường đi bộ, hai chỉ số phản ánh năng lực thể chất.
Theo Tiến sĩ Ramin Zand:
“Chúng tôi nhận thấy rằng những lợi ích này xuất hiện ngay cả khi các công cụ này có sự khác biệt và sử dụng các phương pháp thay đổi hành vi đơn giản như tự giám sát, phản hồi và thiết lập mục tiêu”.
Ông đồng thời nhấn mạnh:
“Các công cụ này không cải thiện đáng kể lượng tiêu thụ oxy đỉnh (peak oxygen consumption) hay quãng đường đi bộ. Điều này có nghĩa là mặc dù các chương trình kỹ thuật số có thể thúc đẩy bệnh nhân vận động tích cực hơn, nhưng vẫn cần có các nghiên cứu dài hạn hơn để xem liệu những thay đổi này có dẫn đến sự cải thiện lâu dài về thể chất và kết quả sức khỏe tổng thể hay không”.
Nhóm nghiên cứu cũng lưu ý rằng vẫn chưa có đủ bằng chứng để khẳng định các thói quen vận động mới có thể được duy trì trong thời gian dài.
Nhận định về kết quả nghiên cứu, Tiến sĩ Damon L. Swift, nguyên Chủ tịch Ủy ban Hoạt động Thể chất Lối sống của Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ và là Phó Giáo sư ngành vận động học tại Đại học Virginia, cho biết:
“Nghiên cứu đã chỉ ra rằng chưa đến một phần ba số người mắc bệnh tim mạch duy trì hoạt động thể chất”.
Theo ông, việc kết hợp công nghệ di động và thiết bị đeo với các biện pháp điều trị tiêu chuẩn mở ra cơ hội giảm nguy cơ tiến triển bệnh cũng như các biến cố tim mạch tái phát.
Ông nhấn mạnh: “Có một lợi ích sức khỏe rõ rệt khi chuyển từ trạng thái không hoạt động sang hoạt động một phần, và nguy cơ tử vong sẽ giảm xuống ngay cả khi một người đạt mức khoảng 7.000 bước mỗi ngày. Do đó, công nghệ đeo tay có thể mang lại tác động tích cực đối với bệnh tim mạch bằng cách khuyến khích mọi người vận động nhiều hơn một chút”.
Nghiên cứu mới cũng củng cố những nhận định trước đây của Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ.
Trong tuyên bố khoa học công bố tháng 4/2021 với chủ đề “Ứng dụng Công nghệ Y tế Di động trong Phòng ngừa Thứ phát Bệnh Tim mạch ở Người cao tuổi”, Hiệp hội từng kết luận rằng các công nghệ y tế di động có thể thúc đẩy thay đổi hành vi lối sống và cải thiện việc tuân thủ điều trị ở người trưởng thành mắc bệnh tim, đặc biệt nhóm từ 60 tuổi trở lên.
Nhưng có lẽ dù mang lại tín hiệu tích cực, phân tích vẫn tồn tại một số hạn chế.
Thứ nhất, các nghiên cứu hiện chưa đủ thời gian theo dõi để xác định liệu người bệnh có thể duy trì mức vận động cao hơn trong nhiều năm hay không.
Thứ hai, phần lớn người tham gia đều mắc bệnh mạch vành, vì vậy kết quả có thể chưa phản ánh đầy đủ hiệu quả của các giải pháp kỹ thuật số đối với toàn bộ phổ bệnh tim mạch.
Do đó, nhóm tác giả cho rằng cần có thêm các nghiên cứu dài hạn với quy mô lớn hơn để đánh giá khả năng duy trì thói quen vận động cũng như tác động thực sự của các nền tảng số đối với sức khỏe tim mạch và tiên lượng bệnh.
Bên cạnh đó, thay vì thay thế các chương trình phục hồi chức năng truyền thống, ứng dụng điện thoại thông minh và thiết bị đeo đang nổi lên như một công cụ bổ trợ hiệu quả, giúp người bệnh duy trì vận động ngay trong cuộc sống hằng ngày.
Phân tích từ hơn 1.000 bệnh nhân cho thấy chỉ với những tính năng tương đối đơn giản như theo dõi bước chân, thiết lập mục tiêu và phản hồi tiến độ, công nghệ đã có thể tạo ra thay đổi tích cực về hành vi.
Mặc dù vẫn cần thêm bằng chứng để đánh giá tác động lâu dài đối với sức khỏe tim mạch, kết quả nghiên cứu cho thấy các giải pháp kỹ thuật số có tiềm năng trở thành một phần quan trọng của mô hình chăm sóc tim mạch cá nhân hóa trong tương lai.
* Nguồn: Stat News, Journal of the American Heart Association.
