Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào dịch vụ lưu trữ trực tuyến, nhiều người đang chuyển sang giải pháp NAS (Network Attached Storage - thiết bị lưu trữ dữ liệu tập trung) kết hợp phần mềm quản lý để vừa kiểm soát dữ liệu vừa tối ưu chi phí dài hạn. Trong đó phải kể đến hệ sinh thái của Synology gồm thiết bị NAS và các công cụ phụ trợ như Drive và Photos.
Drive và Photos là hai trong số loạt công cụ có sẵn.
Quản lý dữ liệu với Drive
Nhà phát triển đã xây dựng Drive như một trung tâm dữ liệu cá nhân hoàn chỉnh thay vì chỉ là công cụ đồng bộ file. Trải nghiệm thực tế khi thiết lập trên một hệ thống NAS DS920+, toàn bộ quy trình cấu hình chỉ mất chưa tới 10 phút. Sau đó, người dùng đã có thể truy cập dữ liệu từ laptop, điện thoại và tablet như đang dùng Google Drive, nhưng toàn bộ file nằm trong ổ cứng vật lý của chính mình.
Điểm đáng chú ý đầu tiên là cơ chế đồng bộ đa nền tảng hoạt động ổn định. Trong thử nghiệm thực tế, người viết chỉnh sửa một file trình chiếu trên PC tại nhà, rồi gập laptop lại. Khi tới văn phòng, mở laptop lẫn điện thoại làm tiếp thì bản chỉnh sửa trước đó xuất hiện đầy đủ.
Từ thực tế đó, người viết đánh giá, tốc độ cập nhật gần như tức thì khi kết nối mạng ổn định. Với người làm báo hoặc biên tập nội dung, khả năng này cực kỳ hữu ích khi cần chỉnh sửa nhanh tài liệu trước giờ gửi bài mà không cần mang theo máy chính.
Giao diện Drive trên Android.
Drive không chỉ dừng ở lưu trữ mà còn hướng tới cộng tác nhóm. Khi thử nghiệm với ba đồng nghiệp chỉnh sửa cùng một bảng kế hoạch nội dung, hệ thống khóa file tự động kích hoạt khi một người đang chỉnh sửa, ngăn ghi đè dữ liệu. Tính năng này nhìn sơ có vẻ đơn giản nhưng cực kỳ quan trọng trong các tình huống làm việc nhóm.
Một điểm nữa khiến Drive khác biệt so với cloud truyền thống là quyền kiểm soát. Trong bảng quản trị, quản trị viên có thể xem ai truy cập file nào, lúc nào, từ thiết bị gì. Khi thử gửi link chia sẻ cho cộng tác viên ngoài công ty, người viết có thể đặt quyền chỉ xem, chỉ tải hoặc chỉnh sửa, thậm chí đặt ngày hết hạn. Do đó, nó sẽ đặc biệt hữu ích khi làm việc với khách hàng hoặc đối tác freelance - quyền truy cập tự động vô hiệu sau deadline.
Chi tiết các cấp độ và quyền truy cập.
Thiết lập sao lưu dữ liệu trên Drive.
Khả năng versioning thông minh cũng là điểm cộng lớn. Trong thử nghiệm chỉnh sửa nhiều lần file có dung lượng 1GB, hệ thống chỉ lưu các phiên bản có thay đổi đáng kể thay vì lưu toàn bộ bản sao, giúp tiết kiệm đáng kể dung lượng ổ cứng. Khi cố tình xóa nhầm thư mục ảnh dự án, chỉ cần vài cú click để khôi phục phiên bản trước đó. Với người từng mất dữ liệu vì lỗi thao tác, tính năng này mang lại cảm giác an toàn rõ rệt.
Drive càng phù hợp nữa với doanh nghiệp vừa và nhỏ qua khả năng đồng bộ giữa nhiều địa điểm. Khi thử cấu hình hai NAS đặt ở hai mạng khác nhau, dữ liệu được đồng bộ tự động mà không cần VPN phức tạp. Với doanh nghiệp có chi nhánh, giải pháp này giảm đáng kể chi phí hạ tầng so với việc thuê máy chủ trung tâm.
Sau hơn một tháng sử dụng thực tế, phải nhận định Drive không chỉ là phần mềm mà còn là nền tảng quản trị dữ liệu. Người dùng phổ thông sẽ thấy tiện lợi như cloud quen thuộc, còn người làm chuyên môn sẽ đánh giá cao mức kiểm soát sâu. Điểm mạnh lớn nhất nằm ở nguyên tắc dữ liệu thuộc về chúng ta, không phải nhà cung cấp dịch vụ.
Photos chuyên biệt cho hình ảnh
Nếu Drive mang tới nhiều giá trị trong làm việc, thì Photos lại là mảnh ghép cảm xúc trong hệ sinh thái NAS. Ứng dụng quản lý ảnh này hướng đến mục tiêu thay thế hoàn toàn dịch vụ lưu trữ ảnh trực tuyến phổ biến bằng một thư viện riêng tư đặt ngay tại nhà hoặc văn phòng. Trải nghiệm thực tế cho thấy, Photos không đơn thuần là nơi lưu ảnh, mà giống một trung tâm hồi tưởng kỹ thuật số.
Kho ảnh được quản lý nhanh, tiện trên Photos.
Ngay khi bật sao lưu tự động trên điện thoại, toàn bộ ảnh hoặc chỉ ảnh mới chụp (tùy theo thiết lập) được tải lên nền mà không làm gián đoạn thao tác. Người viết thử chụp liên tiếp 50 tấm ảnh RAW trên điện thoại iPhone 16 Pro, máy vẫn hoạt động mượt trong khi tiến trình upload diễn ra âm thầm. Đây là khác biệt rõ rệt so với nhiều ứng dụng cloud khác vốn khiến máy nóng và hao pin khi đồng bộ nền.
Khả năng tổ chức thông minh cũng là điểm khiến Photos trở nên “đáng tiền” dù bản thân phần mềm không thu phí. Sau khi "import" thư viện hơn 20.000 ảnh từ nhiều năm, hệ thống tự phân loại theo khuôn mặt, địa điểm và chủ thể.
Chẳng hạn, khi tìm ảnh chụp tại Đà Lạt vào năm 2019, chỉ cần lọc theo địa điểm và mốc thời gian, toàn bộ ảnh liên quan xuất hiện trong vài giây. Với nhiếp ảnh gia hoặc người làm nội dung hình ảnh, tốc độ truy xuất này giúp tiết kiệm hàng giờ tìm kiếm thủ công.
Các ảnh trong album có thể tự động tạo nhóm theo khuôn mặt hay nội dung, địa điểm,...
Tính năng chia sẻ cũng được thiết kế theo hướng kiểm soát chặt. Trong thử nghiệm gửi album ảnh hoạt động ngoại khóa trường lớp cho nhóm phụ huynh, người viết đặt mật khẩu và thời hạn 7 ngày. Người nhận chỉ xem được trong khoảng thời gian đó, sau khi hết hạn thì link tự động vô hiệu.
Thiết lập bảo mật khi chia sẻ ảnh/album ảnh.
Một điểm thú vị nữa là khả năng tạo album theo điều kiện. Ví dụ khi người viết thiết lập điều kiện hiển thị tất cả ảnh chụp bằng ống kính 50mm trong năm nay thì hệ thống sẽ lập tức tạo album tự động. Đây là công cụ mạnh cho người chơi ảnh chuyên sâu muốn phân tích thói quen chụp hoặc thống kê thiết bị sử dụng.
Photos cũng giải quyết bài toán hiệu năng NAS bằng cách cho phép ứng dụng trên PC, laptop xử lý ảnh thumbnail thay cho máy chủ. Khi bật tính năng này trong thử nghiệm upload thư viện lớn, CPU của hệ thống NAS giảm tải khoảng 4 - 5% so với khi không bật, giúp hệ thống vẫn chạy mượt các dịch vụ khác. Với người dùng chạy nhiều ứng dụng cùng lúc trên NAS, lợi ích này rất rõ ràng.
Quan trọng hơn cả, toàn bộ thư viện ảnh vẫn giữ nguyên chất lượng gốc, hỗ trợ file RAW và không nén. Trong thời đại nhiều dịch vụ tự động giảm dung lượng ảnh để tiết kiệm chi phí lưu trữ, việc giữ nguyên độ phân giải tối đa mang ý nghĩa lớn với người làm sáng tạo.
Sau quá trình trải nghiệm, có thể nói Photos không cố trở thành mạng xã hội ảnh mà tập trung vào vai trò thư viện cá nhân an toàn. Nó phù hợp nhất với người coi ảnh là tài sản số lâu dài chứ không chỉ là nội dung chia sẻ nhanh.
