Trong bối cảnh công nghệ phát triển như vũ bão, người dùng phổ thông đang trở thành nạn nhân bất đắc dĩ của cuộc đua vũ trang giữa các gã khổng lồ công nghệ.
Nếu bạn đang cảm thấy ví tiền "đau buốt" khi nhìn vào báo giá linh kiện máy tính gần đây, thì có lẽ bạn không hề đơn độc. Thị trường bộ nhớ toàn cầu đang trải qua một cơn địa chấn, và các dư chấn của nó dự báo sẽ còn kéo dài đến tận năm 2028.
Khi AI "nuốt chửng" nguồn cung
Nguyên nhân sâu xa của cuộc khủng hoảng giá này nằm ở sự mất cân đối cung cầu nghiêm trọng, được kích hoạt bởi tham vọng của các tập đoàn AI.
Để huấn luyện các mô hình ngôn ngữ lớn thế hệ tiếp theo như ChatGPT-5 hay Google Gemini 3, các công ty như OpenAI, AWS hay Oracle đang khao khát một lượng khổng lồ bộ nhớ băng thông cao (HBM).
Vấn đề nằm ở chỗ, 95% sản lượng DRAM toàn cầu chỉ nằm trong tay ba "ông lớn": Samsung, SK Hynix và Micron Technology. Trước lợi nhuận khổng lồ từ cơn sốt AI, các nhà sản xuất này đã và đang chuyển dịch phần lớn dây chuyền sản xuất sang HBM phục vụ cho các bộ gia tốc AI (như Nvidia B300), bỏ mặc thị trường DRAM tiêu dùng truyền thống.
Hệ quả là giá RAM trên thị trường bán lẻ đã tăng một cách "điên rồ". Theo dữ liệu từ Tom’s Guide và PC Gamer, giá trung bình của các thanh RAM tiêu dùng trên Amazon đã tăng hơn 240% chỉ trong vòng một năm qua. Những bộ kit RAM cao cấp như Corsair Vengeance RGB từng có giá khoảng 100 USD vào mùa hè, nay đã vọt lên mức 410 USD chỉ trong vài tuần ngắn ngủi.
Thậm chí, Micron Technology, một trong ba trụ cột của ngành gần đây đã có động thái gây sốc khi "khai tử" thương hiệu Crucial nổi tiếng với mức giá bình dân, vốn là lựa chọn hàng đầu của game thủ trong suốt ba thập kỷ qua, để dồn lực hỗ trợ các khách hàng chiến lược trong lĩnh vực AI.
Hệ lụy lan rộng: Từ PC đến iPhone
Tác động của cơn khát chip nhớ không chỉ dừng lại ở cộng đồng game thủ tự lắp ráp máy tính. Chip RAM và NAND là "trái tim" của hầu hết các thiết bị điện tử hiện đại. Do đó, làn sóng tăng giá này sẽ sớm lan sang laptop, máy tính bảng và điện thoại thông minh.
Giới phân tích cảnh báo rằng giá của các thiết bị sắp ra mắt như iPhone 18 hay các máy chơi game console thế hệ mới (như Steam Machine) chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng.
Các nhà lắp ráp máy tính danh tiếng như CyberPowerPC và Maingear cũng đã phát đi thông báo về việc buộc phải tăng giá bán sản phẩm do chi phí đầu vào tăng vọt.
Không chỉ RAM, ổ cứng thể rắn (SSD) cũng đang đứng trước nguy cơ tăng giá gấp đôi trong thời gian tới do thiếu hụt chip nhớ flash NAND. Lãnh đạo của Phison, hãng chuyên sản xuất bộ điều khiển SSD, dự báo nhu cầu sẽ vượt quá nguồn cung trong nhiều năm tới, đẩy người dùng vào thế khó.
Câu hỏi lớn nhất hiện nay là: Khi nào cơn ác mộng giá cả này mới chấm dứt? Các chuyên gia đang chia làm hai luồng ý kiến trái chiều.
Kịch bản thứ nhất là một sự chờ đợi lâu dài, ngay cả khi các nhà sản xuất chip đầu tư xây dựng nhà máy mới ngay bây giờ, phải mất ít nhất 3 năm để chúng đi vào hoạt động.
Điển hình như khoản đầu tư 10 tỷ USD của Micron cho nhà máy DRAM mới sẽ chỉ cho ra sản phẩm vào năm 2028. Điều này đồng nghĩa người dùng sẽ phải chịu đựng mức giá cao trong ít nhất 2-3 năm nữa.
Kịch bản thứ hai, rủi ro nhưng có thể mang lại sự giải tỏa tức thì, là sự sụp đổ của "bong bóng AI". Các công ty như OpenAI đang cam kết chi hàng nghìn tỷ USD cho phần cứng, vượt xa doanh thu thực tế của họ.
Nếu lợi nhuận từ AI không như kỳ vọng, việc đầu tư vào các trung tâm dữ liệu có thể bị phanh gấp. Khi đó, nhu cầu chip sẽ bốc hơi, hàng tồn kho ứ đọng và giá cả sẽ lao dốc không phanh.
Dù kịch bản nào xảy ra, trong ngắn hạn, người tiêu dùng vẫn là những người phải gánh chịu chi phí cho tham vọng trí tuệ nhân tạo của thế giới.
