Gút là bệnh viêm khớp do rối loạn chuyển hóa, liên quan đến tình trạng tăng axit uric trong máu, dẫn đến lắng đọng tinh thể urate tại khớp. Bệnh thường gặp ở nam giới trung niên nhưng hiện nay có xu hướng trẻ hóa. Trong khi đó, chế độ ăn ngày Tết với nhiều thịt đỏ, hải sản, nội tạng động vật, bánh chưng, bánh tét, cùng thói quen sử dụng rượu bia khiến nguy cơ khởi phát cơn gút cấp tăng cao.
Những mâm cỗ thịnh soạn ngày Tết chính là "cạm bẫy" với người bị bệnh gút
Theo BS.CKII Đoàn Thị Huyền Trân, đồ uống có cồn là yếu tố kích hoạt hàng đầu. Khi chuyển hóa rượu bia, cơ thể làm tăng sản xuất axit uric đồng thời giảm khả năng đào thải qua thận. Bia và các loại rượu mạnh có nguy cơ gây cơn gút cấp cao, trong khi rượu vang nếu sử dụng điều độ ít ảnh hưởng hơn. Ngoài ra, các loại nước ngọt có gas chứa siro bắp giàu fructose cũng làm tăng tổng hợp purine, từ đó khiến nồng độ axit uric trong máu tăng nhanh.
Những món ăn quen thuộc trên mâm cỗ Tết như gan, thận, tim, thịt bò, hải sản (tôm, cua, mực, sò, hàu) đều chứa hàm lượng purine cao. Việc tiêu thụ liên tục trong nhiều ngày dễ khiến axit uric tăng đột ngột, kích hoạt cơn gút cấp với biểu hiện khớp sưng, nóng, đỏ, đau dữ dội, thường gặp nhất ở khớp bàn chân, ngón chân cái, cổ chân hoặc gối.
Tuy nhiên, thực tế tại phòng khám cho thấy một số bệnh nhân lại kiêng khem quá mức do nghe theo những lời truyền miệng thiếu cơ sở khoa học. Việc cắt giảm gần như toàn bộ chất đạm trong thời gian dài khiến cơ thể mệt mỏi, sụt cân, giảm albumin máu, dẫn đến suy dinh dưỡng. Điều này không những không giúp kiểm soát bệnh mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể.
Để phòng tránh cơn gút cấp trong dịp Tết, BS.CKII Đoàn Thị Huyền Trân khuyến cáo người bệnh cần duy trì chế độ ăn cân đối, hạn chế thực phẩm giàu purine và kiểm soát lượng rượu bia. Uống đủ nước là yếu tố quan trọng vì giúp tăng đào thải axit uric qua đường tiểu, từ đó giảm nguy cơ tái phát. Các nghiên cứu cho thấy người uống từ 5–8 cốc nước mỗi ngày có thể giảm khoảng 40% nguy cơ xuất hiện cơn gút cấp. Tuy nhiên, lượng nước cụ thể cần được điều chỉnh tùy theo thể trạng và bệnh lý đi kèm.
Bác sĩ khuyến cáo cộng đồng cần ăn uống hợp lý để tránh nguy cơ bùng phát cơn gút cấp trong dịp Tết
Bên cạnh đó, sữa ít béo và sữa chua có lợi cho bệnh nhân gút nhờ khả năng hỗ trợ đào thải axit uric. Cà phê, khi sử dụng ở mức hợp lý cũng được ghi nhận có liên quan đến việc giảm nguy cơ khởi phát cơn gút. Thực phẩm giàu vitamin C như cam, bưởi, dâu tây, cà chua giúp làm giảm nồng độ axit uric trong máu. Đặc biệt, nguồn đạm thực vật từ các loại đậu, đậu hũ là lựa chọn thay thế phù hợp vì không làm tăng axit uric.
Ngoài chế độ ăn, người bệnh cần tuân thủ điều trị bằng thuốc và tái khám định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa. Dịp Tết với lịch sinh hoạt đảo lộn, thức khuya, ăn uống thất thường cũng là yếu tố khiến bệnh dễ mất kiểm soát nếu người bệnh tự ý ngưng thuốc.
“Tết vẫn có thể trọn vẹn niềm vui nếu người bệnh gút biết lựa chọn thực phẩm hợp lý, ăn uống điều độ và tuân thủ điều trị. Quan trọng nhất là tái khám để được tư vấn chế độ ăn và dùng thuốc phù hợp trong những ngày lễ”, BS Huyền Trân nhấn mạnh.
Việc chủ động kiểm soát chế độ dinh dưỡng không chỉ giúp phòng ngừa cơn gút cấp mà còn làm chậm quá trình tổn thương khớp, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh trong những ngày đầu xuân.
